Chương 3: Trước thềm buổi diễn

Lúc Nhiên bưng theo một đĩa dưa hấu lớn trở lại, Linh và Dương cứ như thấy mẹ đi chợ về vậy, chỉ chực nhào vào ăn ngay. Nhiên đưa cho hai người mỗi người một miếng dưa hấu to, cả ba ngồi vừa ăn vừa trò chuyện. Làn gió trời hiu hiu lướt qua từng tấc da thịt, cùng với hương vị mát lạnh mọng nước của dưa hấu xua đi cái nóng bức mùa hè. Đến miếng cuối cùng, Dương đang định đưa tay lấy thì thấy tay Linh cũng có động tác tương tự. Mắt thấy sắp có trận chiến máu lửa diễn ra, Nhiên bình tĩnh cầm lấy ăn luôn, mặc kệ hai ánh mắt đang nhìn chằm chằm với vẻ oán trách. Nhiên thản nhiên như không, lên tiếng: “Ăn xong rồi thì tập tiếp đi.”

Linh và Dương tức mà không làm gì được, chỉ đành ngồi nghiêm túc chuẩn bị tập tiếp. Đúng lúc này, cả bọn bỗng nghe thấy tiếng bước chân đến gần, kèm theo đó là giọng nói trầm khàn mà hữu lực: “Chà, Linh, Dương cuối cùng cũng chịu đến thăm ông rồi à?" 

Ba người cùng nhìn về phía ông lão đang đan hai tay phía sau, thong thả từ cổng bước vào. Tóc ông tuy đã điểm bạc, mắt cũng hơi nheo lại, nhưng dáng chưa còng, trông vẫn rất có tinh thần. Dương lập tức bật dậy, ríu rít chạy về phía ông: "Ông ơi, cháu nhớ ông lắm đó. Mấy hôm không được gặp ông thôi mà cháu mất ăn mất ngủ rồi đây này. ” 

Linh cũng lên tiếng phụ hoạ: “Đúng đúng, cháu chỉ mong thi cho xong để đến gặp ông thôi ấy.”

Ông Từ bật cười sảng khoái, trách yêu: “Nhớ ông mà cả nửa tháng rồi không đến hả, hai đứa chỉ giỏi nịnh ông thôi.." 

"Có đâu ông, bọn cháu nói thật mà.” Linh và Dương kẻ tung người hứng, dỗ cho ông lão cười không khép được miệng, chẳng hề đoái hoài gì đến đứa cháu nội bị cho ra rìa nãy giờ. 

Nhiên ngồi bơ vơ một góc, thở dài. Riết rồi không biết ai mới là cháu ruột nữa. 

Nửa sau buổi tập diễn ra chóng vánh hơn hẳn. Ông Từ ngồi xem ba người trẻ hát, thỉnh thoảng lại chêm lời, góp ý đôi câu. Bình thường ông vui vẻ, dễ tính là thế nhưng một khi đã liên quan đến hát xẩm là cực kỳ nghiêm túc. Ba người, nhất là Dương, bị ánh mắt chăm chú đánh giá của ông nhìn chằm chằm thì không khỏi căng thẳng, phải tập trung đến hai trăm phần trăm tinh thần. Thuận lợi hoàn thành xong bài cuối cùng, bọn họ hồi hộp dõi mắt nhìn ông lão.

Ông Từ vẫn nhìn đăm đăm ba người một lúc, rồi mới bật cười phá lên, gật gù ra chiều hài lòng: “Ổn rồi đấy, đúng là học trò của ông mà.”

Lúc này, cả ba mới nhẹ nhõm thở phào một hơi. Dương nhanh miệng đáp lại: “Vậy mới không làm ông mất mặt chứ ạ!”

Ông lão cười khà khà, nhẹ nhui đầu cậu: “Chỉ được cái dẻo miệng thôi." 

- - -

Mấy ngày sau đó, ba người đều đặn tập luyện ở nhà Nhiên. Để chắc chắn không quên lời, tối nào trước khi đi ngủ Dương cũng phải mở ghi âm phần hát mẫu ra nghe rồi nhẩm theo mấy lượt.

Thấm thoắt đã đến ngày biểu diễn. 

Sáng hôm đó, Nhiên và Dương dậy sớm ăn sáng, thay quần áo chỉnh tề rồi vào gian chính thắp hương cho Tổ nghề. 

Bước qua cánh cửa bức bàn đã sờn cũ, hiện ra ngay trước mắt là bộ trường kỷ gỗ gụ màu nâu trầm lắng. Nhìn sâu vào bên trong nữa là một tấm rèm che đỏ thẫm ngăn cách bệ thờ tổ tiên với khu vực tiếp khách.

Nhiên vén tấm rèm sang hai bên rồi với tay cầm lấy ống hương đặt ở góc bàn thờ. Anh rút ra sáu nén nhang, châm lửa, đưa cho Dương ba nén. 

Cả hai chắp tay đứng trang nghiêm trước bàn thờ Tổ. Dương khẽ nhắm mắt, lòng thầm cầu mong buổi diễn tối nay diễn ra thuận lợi. Bên cạnh, Nhiên cũng lặng lẽ khấn nguyện. Những làn khói hương mỏng chậm rãi bay lên, quấn quýt trước án thờ…

Xong xuôi, hai người bèn vái tạ rồi ra khỏi gian nhà chính. Bọn họ ngồi ở bàn trà một lúc, vừa trò chuyện vu vơ vừa chờ Linh đến. 

Nhà ngoại Linh chỉ cách đây mấy bước chân. Ông ngoại cô là bạn thân của ông nội Nhiên, cũng là một nghệ nhân hát xẩm. Linh đã theo ông ngoại học hát xẩm từ bé, sau này ông mất mới trở thành học trò của ông Từ. Lúc nhỏ, mỗi khi tập hát ở nhà Nhiên xong, cô thường sẽ về ở với bà ngoại. Sau nữa, bà ngoại cũng mất. Cô gần như không ở đó nữa, chỉ thỉnh thoảng theo bố mẹ về dọn dẹp. Đến khi dần trưởng thành, tần suất luyện tập trở nên dày hơn, cô mới ngủ lại đó thường xuyên. Hôm nay, cô cũng sẽ thắp hương trước bàn thờ Tổ nghề trong nhà rồi mới qua đây. 

Nhiên và Dương đợi chưa được bao lâu thì đã nghe tiếng chuông cửa vang lên. Trông thấy hai người bọn họ ra mở cổng, Linh bèn giục: “Hai người nhìn gì nữa, qua xách giúp cái coi.”

Nhiên nhanh chóng sải bước qua, đón lấy cái túi trên tay cô. Tiễn đi được một gánh nặng, Linh mới thoải mái duỗi người: "Ôi nặng chết mất.”

“Đồ sửa xong rồi hả chị?” Dương nhìn túi đồ, hỏi. 

“Ừa, hôm trước áo hơi bị rộng cổ với quần bị dài nên chị chỉnh lại rồi, với mới thêm một chút chi tiết, tí nữa em coi sẽ biết.”

“Gì thế ạ, chị bật mí xíu đi mà.” Dương kéo dài giọng năn nỉ.

“Không được là không được, lát khắc thấy mà.”

“Hừ!”

Ba người vừa trò chuyện câu được câu chăng vừa thong thả đi vào nhà. 

Dương cuối cùng cũng được nhìn thấy trang phục diễn đúng như mong đợi. Cậu cầm từng chiếc áo ngũ thân lên quan sát, phát hiện ra một lớp kim tuyến hắt sáng rất mỏng trên những hoạ tiết hoa sen cánh mây cách điệu bằng chỉ tối màu. Dưới ánh nắng chiều, chúng phản chiếu một thứ ánh sáng dịu nhẹ, khiến cho bộ đồ trông vừa cổ điển vừa trang nhã. 

“Chị mới phủ thêm kim tuyến lên ạ? Đẹp thật đó!" Dương reo lên, giọng đầy vẻ thích thú.

Linh nhếch môi cười đắc ý: "Đương nhiên rồi, chị mà lại! ” 

“Cái gì đấy?” Đúng lúc này, tiếng ông Từ bỗng vang lên phía sau cô. Linh giật thót, quay đầu lại than: “Ôi ông làm cháu giật hết cả mình." 

Ông lão cười ha hả, đưa mắt quan sát mớ trang phục đang đặt trên chiếu: "Đồ diễn tối nayi à?”

“Vâng ạ." Linh vừa trả lời vừa giăng bộ áo ngũ thân lên cho ông xem: "Ông thấy ổn không ạ?”

Ông Từ ngắm nghía kỹ chiếc áo, gật gù: "Được đấy, hợp mặc trong đình. Cái này Linh thiết kế phải không? Coi nào, cũng không quá sặc sỡ, còn cái này là họa tiết gì đây? Nhìn thì là mây mà lại giống hoa sen phết nhỉ?” 

Linh vui vẻ gật đầu: "Vâng ạ, là do cháu tự thiết kế hết. Hoạ tiết này cháu dùng mây để tạo thành cánh sen, là chủ đề đồ án tốt nghiệp của cháu đó.”

"Thanh niên biết sáng tạo phá cách là tốt, miễn giữ cái tinh thần vốn có là được. Hôm nào trang phục của cháu trình diễn nhớ phải mời ông đi xem đấy nhé!"”

Linh cười tươi roi rói: “Đương nhiên phải mời nguồn cảm hứng đi coi chứ ạ. Ông không muốn cháu cũng phải năn nỉ ông đi cho bằng được đó.”

Ông lão mỉm cười thoả mãn, bảo: "Được được, thế giờ mấy đứa đi thử đồ trước xem vừa chưa còn chỉnh.”

Sau khi đã xác nhận trang phục không có vấn đề gì, Linh và Dương bèn cẩn thận gấp gọn lại, xếp ngay ngắn vào chiếc túi du lịch để chiều tiện mang theo.

Bốn rưỡi chiều, ba người xuất phát ra khỏi nhà. Trên đường, bọn họ tạt ngang vào một hàng bánh cuốn ăn tối rồi mới tiếp tục di chuyển đến địa điểm biểu diễn. 

Chương trình "Kể chuyện di sản” mà bọn họ tham gia lần này do Ban quản lý phố cổ phối hợp với dự án văn hoá trẻ tổ chức ở đình Kim Ngân. Chuỗi hoạt động kéo dài suốt hai ngày cuối tuần, với đa dạng các hoạt động văn hoá như trưng bày và thuyết trình về các sản phẩm làng nghề thủ công, workshop thủ công và biểu diễn nghệ thuật truyền thống.

Sau giờ cao điểm buổi chiều, khách tham quan đã bắt đầu tản đi khắp các con phố quanh đình. Lúc nhóm ba người đến nơi thì đình đã thưa thớt hơn nhiều, không gian đình cổ nơi đây cứ thế mở rộng ngay trước mắt. Dù không phải lần đầu đến đây nhưng Dương vẫn không khỏi cảm thấy trầm trồ, kinh ngạc. 

Đình Kim Ngân mang dáng vẻ cổ kính đặc trưng của đình Bắc Bộ, nhưng vì nằm giữa khu phố cổ nên tổng thể không quá đồ sộ mà thiên về chiều sâu và chi tiết. Bước qua cổng đình là khoảng sân lát gạch sẫm màu, bao quanh bởi những hàng cột gỗ lim đỏ thẫm nâng đỡ mái ngói cong cong đã lấm tấm rêu xanh. Trên các vì kèo, đầu dư hay bẩy hiên đều chạm khắc hoa văn rồng mây, lá lật và hoa sen cực kỳ tinh xảo. Dưới ánh đèn vàng trầm ấm, những đường nét chạm trổ hiện lên cực kỳ sống động, kết hợp với mùi gỗ cũ và mùi nhang trầm như kéo người ta về quá khứ vậy. 

Ba người nhìn ngắm chưa được bao lâu thì đã có một cô gái bên ban tổ chức tiến đến, hồ hởi đón tiếp: “Các anh chị là khách mời hát xẩm tối nay phải không ạ?”

“Mời đi theo tôi ạ.” Nhận được cái gật đầu xác nhận của Nhiên, cô gái lập tức xoay người đi trước, thỉnh thoảng còn lén liếc nhìn bọn họ. Linh bắt gặp ánh mắt của cô, bèn khẽ mỉm cười, nháy mắt một cái. Cô gái nhỏ lập tức ngại ngùng quay mặt về, nghiêm túc dẫn đường. 

Nhóm Nhiên theo cô gái xuyên qua gian nhà chính nơi thờ tổ các nghề thủ công và một số khu vực triển lãm hồi chiều. Trên đường, thỉnh thoảng bọn họ còn bắt gặp một số nhân viên công tác đang thu dọn các gian trưng bày, workshop và bài trí không gian biểu diễn cho tối nay. Cuối cùng, cô gái dẫn họ đến trước một căn phòng nghỉ nhỏ được ngăn cách tạm thời, dặn dò: “Mọi người cứ vào trong nghỉ ngơi và chuẩn bị trang phục nhé, có chuyện gì cần hỗ trợ thì cứ ra đây ới bọn em một tiếng là được ạ." 

Ba người bước vào phòng, đặt túi đàn và trang phục xuống rồi ngồi nghỉ một lúc. Dương tựa hẳn người vào thành ghế, đưa mắt đánh giá xung quanh. Căn phòng này không lớn lắm, bên trong chỉ có một bàn trang điểm nhỏ, một khu vực thay quần áo và chỗ nghỉ ngơi nơi bọn họ đang ngồi. 

Linh hiển nhiên cũng quan sát nãy giờ, lúc này bèn lên tiếng: "Giờ ai thay đồ trước đây?”

Hỏi thì hỏi vậy, nhưng cô đã lia ánh mắt về phía Nhiên. Thấy cả Dương và Linh đều đang nhìn mình chằm chằm, Nhiên biết thừa là hai người lại giở thói trì hoãn, chỉ đành chịu thua, đứng dậy lấy trang phục rồi bước vào chỗ thử đồ. Hai người còn lại ngồi tám chuyện được một lúc thì rèm được kéo mở, Nhiên từ bên trong bước ra.

Khoảnh khắc đó, Linh và Dương như nhìn thấy một người nghệ nhân mộc mạc, trầm tĩnh hòa mình nơi gốc đa sân đình xưa cũ vậy. Trên người Nhiên là chiếc áo ngũ thân màu xanh chàm đậm tay suông phối với quần lĩnh đen tuyền. Áo may bằng gấm chìm, đứng dáng nhưng vẫn có độ rủ tự nhiên, càng tôn lên dáng người cao ráo cùng đường nét vai lưng thẳng tắp của anh. Hoa văn sen mây thêu chìm dọc cổ áo, đầu tay áo và tập trung ở vạt áo trái, khiến cho tổng thể trang phục toát lên vẻ cổ điển, trầm lặng mà kín đáo tựa con người anh.

Dương tung tăng chạy qua, nghiêng trái nghiêng phải ngắm nghía, chốc chốc lại cầm vạt áo lên sờ thử, miệng liên tục xuýt xoa: “Hợp ghê á, bộ đồ này sinh ra đúng là để dành cho anh mà.” 

Nói đoạn, cậu như nghĩ đến gì đó, bèn lại lấy một chiếc khăn xếp ra, nhón chân đội lên đầu Nhiên. Nhiên phối hợp cúi đầu xuống để tiện cho cậu căn chỉnh. Chiếc khăn xếp chữ nhân đen trơn ôm sát mái tóc dày rậm của anh, làm nổi bật ngũ quan rõ nét nhưng không quá sắc bén. Ở khoảng cách gần thế này, thậm chí có thể thấy rõ sống mũi cao thẳng và hàng mi dày hơi cụp xuống.

“Được rồi, anh…” Dương đang định nhắc Nhiên ngẩng đầu lên thì bỗng chạm phải ánh nhìn chuyên chú pha lẫn chút dịu dàng của anh. Trong thoáng chốc, cậu dường như đã sa vào trong đôi mắt ấy, lúc hoàn hồn lại mới hoảng hốt quay mặt đi, lắp bắp nói: “Xo-xong rồi đó, em đi thay đồ đây." 

Dứt lời, cậu lập tức lấy trang phục rồi chạy biến vào chỗ thay quần áo, kéo roẹt rèm lại. Linh thích ý ngồi xem nãy giờ, lúc này bèn gọi với theo nhắc nhở, giọng đượm đầy ý trêu chọc: "Ấy ấy từ từ thôi, có ai ăn thịt em đâu nào.”