Chương 9. Tai ương (Cảnh báo nội dung)
Mọi chuyện bắt nguồn từ con chim sáo của cậu cả không còn động đậy nữa. Đứa ở từ lúc phát hiện con chim thì ú ớ chẳng nói được thành lời. Người ta lôi nó ra, nó chỉ lẩm bẩm mỗi câu “chết rồi”, “chết rồi” như lời nguyền rủa. Nó không phải đứa ở đầu tiên nhà Phan phải đối mặt với tình cảnh này, trước đó cũng cả mớ như nó. Con chim sáo không cớ gì tự lăn ra chết, nhưng sáo đã chết như thế.
“Tội vạ mình mày thôi, nói đi!”
“Tội vạ mình tôi.”
Đứa ở cúi đầu, nhạt giọng lặp theo. Nó đã rúm ró như thế nhưng mấy đứa gia đinh vẫn không tha. Bọn nó đều ngầm hiểu lời kia không có tác dụng, chim sáo không sống lại, cậu cả thì không bao giờ quên cậu từng có những gì. Giờ con chim quý chết rồi, lấy đâu ra sáo mới cho cậu?
“Tội vạ mình tôi.”
“Mày làm thế nào mà nó chết?”
“Nó chết khi nào?”
Kẻ có tội quẫn trí đến mức chẳng biết người ta đang hỏi gì.
“Tội vạ mình tôi.”
“Mẹ kiếp.”
Một đứa tầm mười hai, mười ba nhân lúc mọi người không để ý thì lách khỏi đám gia đinh đang vây quanh. Nó tìm quanh vách phía dưới lồng treo. Sáng nay cửa ghếch không đóng. Sàn nhà gian cậu vẫn sạch bong bóng loáng.
“Mày cầm gì thế thằng kia?”
“Không cầm gì.”
Đứa trẻ chỏng lỏn, nhét sợi thuốc đứt bé tí vào kẽ móng tay trước khi bị phát hiện. Một đứa gác lật quần áo nó không thấy gì thì đạp xô đuổi ra ngoài.
“Ai cho mày vào đây. Cút ra kia.”
Đứa trẻ ngã sấp nhưng sắc mặt vẫn không thay đổi, lúc đứng dậy phủi bụi nó còn quay đầu nhìn gã gia đinh vừa đạp mình. Đợi gã cảm nhận được đôi mắt chòng chọc để ngoảnh ra, nó đã xoay người chạy mất hút. Nhà họ Phan lắm tiền nhiều của, nhà họ Phan người đông như bộn, một hai đứa hầu cỏn con có làm sao cũng không phải chuyện lớn. Nếu có chuyện lớn thì chỉ vì con sáo bé tí kia thôi.
Cậu lớn vẫn chưa về. Một ngày, hai ngày, rồi năm ngày. Mấy đứa gia đinh ngày nào cũng nhìn cái lồng chim nơm nớp lo sợ. Sáo chết đã bắt đầu vữa ra nhưng không đứa nào dám mang đi chôn. Tai ương chẳng biết khi nào mới giáng xuống.
“Sao không cho chôn?”
Một đứa rít qua kẽ răng:
“Mày chôn nó, cậu sẽ chôn mày.”
Những đứa biết chuyện xanh đi trông thấy.
Chôn nó, cậu chôn mày!
Năm cậu lên mười ngoài chợ Huyện rộ lên đàn cá vàng ánh kim từ nơi xa chuyển đến. Cá quý ánh kim có tiền cũng không mua được. Xuân ấy phủ nhà Phan đào ao thả chẵn mười con. Ao cá cứ hụt một con nhà lại xảy ra một chuyện. Bọn hầu sợ đàn cá đến mức bất cứ cái gì thả vào ao đều phải xem đi xem lại. Cậu hay ngồi ở đình lớn nhìn đàn cá xoay tròn, có khi cả buổi không thấy chán. Cá ban đầu chỉ dài hai gang tay, sau lớn được hai gang rưỡi. Giống cá ấy đúng lạ, nó to khỏe, mỗi lần quẫy nước là vang rõ, nước bắn tứ tung ướt sũng.
Nhưng cũng chỉ được một cái xuân. Hết xuân, gian lớn có tiếng động to, người ra kẻ vào bưng xô cầm chậu, thứ nước loãng lưng xô tỏa mùi nồng tanh ngai ngái. Gian bà cả nháo nhào cả lên. Gia đinh đi vời thầy tới. Bấy giờ cậu lớn đang ngồi bên đình cho cá ăn, cậu vung mồi xuống ao cá, mắt hơi liếc nhìn. Ánh mắt người trẻ vừa sắc vừa ngông không rõ có ý gì.
“Thầy Hà còn muốn khám bệnh thì đừng nhìn nữa.” Đứa hầu nhắc nhở.
Thầy thuốc cúi đầu rảo chân. Thầy xách cái hòm nghề trông cũng ra dáng. Không biết cậu lớn nghĩ gì mà cười cong môi, tâm trạng vui vẻ trông thấy.
“Liệu có sống không nhỉ?”
Cậu lẩm bẩm, lại lần nữa vung tay ném mồi.
“Tõm.”
“Àooo....” Đàn cá quẫy nước tranh mồi.
Trận ấy mươi ngày thì giữ được mạng bà cả. Nhưng bà cả vừa tai qua nạn khỏi, đàn cá vàng ánh kim đã lật bụng trắng. Chúng chết hết đàn.
“Dọn đi.” Ông lớn sai người lấp ao, chẳng buồn chớp mắt.
Cậu về ao cá không còn. Ngay đêm sau, chỗ cái ao đã lấp kín, những cái hố chỉ rộng vừa đủ một người được đào dựng, sáu đứa lấp ao bị vùi đất đến tận cổ chỉ chừa cái đầu ra ngoài. Suốt ba ngày ba đêm cậu sai người cho ăn cho uống, nhưng không cho chết.
“Mày chôn nó, cậu sẽ chôn mày!”
Lứa hầu nhớ như in để dằn cho lứa sau nếp của nhà này.
“Có thành xương trắng cũng phải để nguyên đấy.”
“Vì là đồ của cậu.”
Chúng nó khiếp vía không phải mỗi trận ấy, cậu không có hứng thú cái gì lâu dài, cứ cách một khoảng thời gian là nhạt dần, bỏ bẵng. Nhưng hễ cậu nhớ đến mà chúng nó không lôi ra được, chúng nó sẽ chết với cậu. Gia đinh nhấc lồng treo sáo ngoài sân cho bạt mùi. Mấy đứa trông thấy cảnh này lại cúi đầu, nhẩm tính thời gian muộn nhất cậu về. Cậu đi đâu, ở đâu trong những ngày rời nhà chẳng ai hay. Ông lớn không bao giờ quản cậu. Ở nhà này cha con như người dưng nước lạ, phủ lớn mà xa cách, lạnh tanh.
Đứa ở nhìn mẩu thuốc lá trên tay.
“Vụn thuốc.”
Nó tìm thấy vụn thuốc ở nơi cái chết bắt đầu.
***
Ngày thứ 8 cậu về. Sẩm tối, đoàn xe ngựa rầm rộ như tính cách cậu xưa nay, toán gia đinh đi theo cũng phải 6 - 7 đứa. Trên người cậu mùi phấn son ướm đầy. Cơm dọn lên cậu không ăn. Gia đinh biết ý đi nấu nước cho cậu tắm rửa. Đợi bọn nó xong việc tản đi hết, tên đầy tớ thân cận mới báo cho cậu chuyện nhà trong những ngày cậu đi vắng.
“Bẩm cậu, sáo chết rồi ạ.”
Gã cúi khom kể chuyện bất thường. Tóc gã rủ xòa trước trán. Nếu không có vết sẹo thì trông gã cũng đàng hoàng không đến nỗi nào.
Cậu lớn choàng áo mới, cậu vừa tắm xong, tóc hãy còn ẩm nước. Áo lụa xanh đen rít vào da thịt. Bả vai rộng, dáng người cao to, hai cánh tay lờ mờ những vết rạch. Cậu lớn bước ra.
“Bẩm cậu...”
Cậu cả phất tay.
“Chết thì chết thôi.”
“Bẩm vâng.”
Yên một lúc, cậu hỏi:
“Biết nó chết như nào không?”
“Dạ?”
Cậu duỗi người trên ghế lớn, một lúc sau mới kéo góc tủ lấy ra một hộp vàng ròng chạm khắc chữ Phan. “Cách” một cái mở ra, bên trong hộp vàng chia ngăn đựng cả xấp giấy quyển mỏng.
Thuốc?
Gã mặt sẹo tưởng cậu muốn hút thuốc, gã cúi rạp người đưa tay xin cậu hộp vàng để rê cho chủ, nhưng gã không nhận được hộp thuốc mà chỉ có cái nhìn gai góc.
“Ngẩng lên.”
Nương theo ánh đèn, cậu ngắt ít thuốc bỏ vào chén trà sứ, cậu lấy thìa bạc trên ngăn dằm thuốc, tiếng bạc va sứ lanh canh, đến khi thuốc lá đã phai ra cả nước trà, cậu mới ngừng tay. Giọng cậu thản nhiên như không:
“Uống không?”
Gã nào dám nói không. Gã bưng nước thuốc uống cạn cả bã thuốc lẫn nước trà, mặt hơi tái. Hương vị tởm lợm khó chịu, một chốc sau, gã bắt đầu choáng say.
Cậu đang hỏi thứ thuốc được lan trong Huyện lớn. Cả cái Huyện này cậu nắm rõ, cậu quản hay không chỉ cần một câu nói là xong. Cậu giữ thuốc lá trong hộp vàng, gã ở chợ Tây mà không biết thuốc lá có trộn hàng. Sao cậu biết thuốc lá trộn hàng? Chúng trộn từ khi nào? Cậu có từ khi nào mà cất trong hộp vàng ròng?
“Ngon không?”
Đây không phải thuốc lá bình thường.
“Thuốc lá Vân Sơn đấy.”
Thuốc lá Vân Sơn pha thêm thuốc phiện, một lượng rất nhỏ. Tim gã đập nhanh bất thường, gã quỳ sụp.
“Bẩm cậu, xin cậu trách phạt.”
Cậu gác chéo chân ghếch lên vai đứa hầu.
“Bá nói xem, nó có thích tao không?” Ý cậu nhắc con sáo.
“Bẩm cậu, cậu nuôi nó… là phúc của nó.”
Cậu không nhìn lồng sáo, từ lúc về tới giờ cậu chẳng buồn liếc mắt. Lúc này cậu chỉ nhìn gã đầy tớ tên Bá năm nào cậu nhặt về, giờ cậu đã nuôi to khỏe ra dáng chừng này.
“Nó có thể thích tao hoặc không thích tao.”
Cậu nhắc nhở:
“Nhưng nó là của tao.”
Cậu đứng dậy, dáng người cao lớn trùm lên tên đầy tớ đang quỳ. Bóng cậu như con quỷ ăn tươi nuốt sống.
“Nó chết nhẹ nhàng quá.”
Gã tái mặt. Gã bắt đầu có những cơn nôn thốc do phản ứng với thuốc lá. Lượng độc trong các sợi thuốc hòa tan vào nước, gã có thể sẽ chết.
Ngoài sân và cả gian mênh mông chìm trong yên tĩnh, khi cậu ở chẳng có mống nào dám lảng vảng quanh đây. Thế nhưng tối nay có đứa không biết sợ, cái bóng thập thò chỉ ngắn chừng gang vừa rụt lại.
“Quỳnh đâu!”
Cậu gõ hai tiếng lên mặt bàn, cười tươi đến mức tên Bá đang co quắp phải run bắn. Mỗi lần cậu cười đều có chuyện không hay. Gã Quỳnh không đợi cậu gọi lần hai, sải vài bước chân là bắt đứa trẻ ranh trốn sau tường vách. Nhà này có đứa dám rình mò chuyện của cậu cơ đấy.
“Nghe được gì rồi?”
Dưới cái nhìn đầy hứng thú của cậu lớn, đứa trẻ hơi run:
“Cậu tự giết sáo.”
“Ừ."
“Cậu pha… thuốc lá.”
Cậu bật cười:
“Suỵt.”
“Cắt lưỡi nó nhé cậu?”
“Không.”
Cậu vui vẻ:
“Hay là treo lên đi, làm sáo.”
Đứa trẻ lạnh sống lưng.
***
Cậu cả nhà họ Phan. Cậu pha thuốc lá Vân Sơn giết chết chim sáo.
Cậu còn cười nó chết nhẹ nhàng quá, nhưng đáng lắm vì nó tham ăn.
Sáo nó không tham ăn, chủ cho ăn gì nó phải chịu thế thôi.