Chương 25: Xuất huyết nhu mô não

Xe vừa dừng trước khu cấp cứu, cửa sau lập tức được mở. Nhân viên y tế đưa cáng xuống rồi chuyển thẳng Thành Nam vào phòng cấp cứu.

Nhân viên y tế đi cùng báo cáo nhanh tình trạng ban đầu cho bác sĩ trực:

“Nam, ba mươi bảy tuổi, được đưa vào trong tình trạng mất ý thức tại nơi làm việc. Khi phát hiện, bệnh nhân không đáp ứng khi gọi và kích thích.”

Đình Phong vừa nhận ca đã tiến lại giường bệnh. Anh nhanh chóng đánh giá tri giác, đường thở, hô hấp và tuần hoàn của Thành Nam. 

(*Đánh giá tri giác: Đánh giá mức độ tỉnh táo và khả năng đáp ứng của người bệnh với lời gọi, kích thích hoặc các tác động khác. Trong cấp cứu, bác sĩ có thể sử dụng thang điểm Glasgow (GCS) để lượng hóa mức độ rối loạn ý thức.)

“Anh có nghe thấy tôi nói không?”

Thành Nam vẫn nằm bất động. Đình Phong kiểm tra mạch cảnh và nhịp thở, đồng thời đánh giá đồng tử. Mạch vẫn còn, nhưng tri giác giảm sâu, bệnh nhân không còn khả năng tự bảo vệ đường thở. Với tình trạng này, chỉ cần dịch tiết hoặc chất nôn trào ngược cũng có thể gây tắc đường thở và khiến tình hình xấu đi nhanh chóng. 

“Đặt nội khí quản. Chuẩn bị bóp bóng qua ống.”

(*Mạch cảnh: Mạch máu lớn ở hai bên cổ, thường được kiểm tra để đánh giá tuần hoàn trung tâm khi người bệnh mất ý thức.)

Điều dưỡng lập tức chuẩn bị dụng cụ. Sau khi ống nội khí quản được đặt và kiểm tra vị trí, Thành Nam được thông khí hỗ trợ qua ống.

Một nhân viên đọc nhanh các chỉ số vừa đo được: 

“Mạch 120, huyết áp 70/40.”

Đình Phong nhìn nhanh các chỉ số trên monitor rồi lập tức chỉ định:

“Đặt thêm một đường truyền tĩnh mạch ngoại vi. Truyền nhanh NaCl 0,9%. Theo dõi huyết áp liên tục.”

(*Monitor: Màn hình theo dõi các chỉ số sinh tồn, có thể gồm điện tâm đồ, nhịp tim, huyết áp và SpO₂. Tùy thiết bị, huyết áp có thể được đo theo chu kỳ hoặc theo dõi liên tục bằng phương pháp xâm lấn.)

(*NaCl 0,9%: Dung dịch natri clorid 0,9%, còn gọi là nước muối sinh lý truyền tĩnh mạch. Đây là một loại dịch tinh thể được sử dụng để hỗ trợ bù thể tích tuần hoàn trong một số tình trạng tụt huyết áp. Lượng dịch cần được điều chỉnh theo đáp ứng và nguyên nhân gây sốc.)

Điều dưỡng nhanh chóng thiết lập thêm đường truyền, điều chỉnh tốc độ truyền dịch theo chỉ định rồi tiếp tục theo dõi các chỉ số sinh tồn. 

Đình Phong không rời khỏi giường bệnh. Anh kiểm tra lại tình trạng tuần hoàn, quan sát màu sắc da và niêm mạc, đồng thời tìm những dấu hiệu có thể gợi ý mất máu hoặc xuất huyết.

Khi kiểm tra vùng bụng, anh nhận thấy cần đánh giá thêm khả năng chảy máu đường tiêu hóa.

“Đặt sonde dạ dày, hút thử dịch bên trong.”

Điều dưỡng tiến hành theo chỉ định. Chẳng bao lâu sau, dịch từ dạ dày được hút ra qua ống dẫn, mang theo màu nâu sẫm bất thường.

Đình Phong nhìn phần dịch vừa hút được, ánh mắt lập tức trở nên nghiêm trọng hơn.

“Ghi nhận tính chất dịch, giữ lại mẫu theo quy trình. Mời bác sĩ Tiêu hóa đến hội chẩn.” 

Anh quay sang nhân viên y tế bên cạnh, nói tiếp:

“Mời cả Thần kinh. Báo bệnh nhân hôn mê, huyết áp tụt sâu. Kết quả đông máu có bất thường thì cập nhật ngay cho họ.”

“Vâng, bác sĩ.”

Trong lúc chờ các chuyên khoa tới, Đình Phong tiếp tục theo dõi huyết áp và nhịp tim trên monitor. Dịch NaCl 0,9% vẫn được truyền nhanh, nhưng huyết áp chưa cải thiện đáng kể.

“Chuẩn bị thuốc vận mạch.”

(*Thuốc vận mạch: Nhóm thuốc giúp duy trì huyết áp và tưới máu đến các cơ quan bằng cách tác động lên trương lực mạch máu, một số thuốc còn ảnh hưởng đến hoạt động của tim. Thuốc được cân nhắc khi huyết áp vẫn thấp dù đã xử trí ban đầu phù hợp.) 

Điều dưỡng lập tức chuẩn bị thuốc theo chỉ định. Cùng lúc đó, máu được lấy để làm xét nghiệm.

Khoảng mười lăm phút sau, kết quả xét nghiệm đầu tiên được chuyển tới. Đình Phong nhận phiếu, nhanh chóng xem qua từng chỉ số. Đường huyết và các điện giải chưa ghi nhận bất thường đáng kể. Hemoglobin giảm, nhưng chỉ riêng kết quả này chưa đủ để xác định lượng máu đã mất, nhất là khi bệnh nhân đang trong tình trạng huyết động không ổn định. 

Đến phần đông máu, ánh mắt anh dừng lại.

(*Hemoglobin (Hb): Huyết sắc tố trong hồng cầu, có nhiệm vụ vận chuyển oxy. Hb giảm có thể gợi ý thiếu máu hoặc mất máu, nhưng mức độ giảm còn phụ thuộc thời điểm lấy mẫu và tình trạng dịch trong cơ thể.)

PT kéo dài, INR lên tới 5,2, aPTT cũng kéo dài rõ rệt, trong khi số lượng tiểu cầu vẫn tương đối ổn định. Những kết quả này cho thấy khả năng đông máu của bệnh nhân đang bị rối loạn nghiêm trọng. Máu không đông theo cơ chế bình thường, khiến nguy cơ xuất huyết trở nên đáng lo ngại, đặc biệt khi huyết áp đã tụt sâu.

(*PT, INR và aPTT: Đây là các xét nghiệm đánh giá những phần khác nhau của hệ thống đông máu.

- PT: thời gian prothrombin, đánh giá chủ yếu con đường đông máu ngoại sinh và đường chung.

- INR: chỉ số chuẩn hóa từ PT, giúp so sánh kết quả giữa các phòng xét nghiệm. INR 5,2 là mức tăng rất cao ở người không dùng thuốc kháng vitamin K và có thể đi kèm nguy cơ xuất huyết đáng kể.

- aPTT: thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa, đánh giá chủ yếu con đường đông máu nội sinh và đường chung.)

Đúng lúc đó, bác sĩ Thần kinh và bác sĩ Tiêu hóa được gọi tới khu cấp cứu. Đình Phong nhanh chóng trao đổi lại diễn biến của Thành Nam, từ thời điểm nhập viện, tình trạng hôn mê, huyết áp tụt cho đến kết quả xét nghiệm và lượng dịch có máu hút ra từ sonde dạ dày.

Bác sĩ Tiêu hóa kiểm tra phần dịch được hút ra rồi nói:

“Có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa trên. Tiếp tục theo dõi lượng và tính chất dịch hút ra.”

Bác sĩ Thần kinh xem qua tình trạng bệnh nhân rồi hỏi: “Đã chụp CT sọ não chưa?”

“Chưa. Tôi đang định cho chuyển đi đây.”

Đình Phong nhìn sang điều dưỡng: “Đưa đi chụp CT sọ não không cản quang.”

(*CT sọ não không cản quang: Chụp cắt lớp vi tính sọ não không sử dụng thuốc cản quang đường tĩnh mạch. Đây là phương pháp thường được thực hiện khẩn cấp để phát hiện xuất huyết nội sọ và đánh giá những tổn thương cấp tính.)

Điều dưỡng lập tức chuẩn bị chuyển bệnh nhân. Đình Phong đi cùng, tiếp tục theo dõi các chỉ số sinh tồn trong suốt quá trình di chuyển.

Hình ảnh CT được trả về không lâu sau đó. Đình Phong đứng trước màn hình, xem từng lát cắt. Một vùng tăng tỷ trọng rõ nằm trong nhu mô não, xung quanh có phù não và hiệu ứng choán chỗ.

(*Hiệu ứng choán chỗ: Hiện tượng khối máu tụ hoặc tổn thương chiếm không gian trong hộp sọ, đẩy lệch hay chèn ép mô não xung quanh. Đây là dấu hiệu quan trọng khi đánh giá mức độ nguy hiểm của xuất huyết nội sọ.)

Bác sĩ Thần kinh nhìn phim rồi nói: “Xuất huyết nhu mô não.”

Đình Phong gật đầu. Kết quả hình ảnh đã xác nhận một tình trạng nguy hiểm, nhưng vẫn chưa giải thích được vì sao bệnh nhân đồng thời có dấu hiệu xuất huyết đường tiêu hóa và rối loạn đông máu nặng như vậy.

“Tiếp tục hồi sức, theo dõi sát huyết động. Chuẩn bị chuyển bệnh nhân đến khu hồi sức tích cực để tiếp tục xử trí.”

Các chỉ định được triển khai ngay. Hồ sơ bệnh án được cập nhật, kết quả xét nghiệm và hình ảnh chụp chiếu được chuyển cùng bệnh nhân.Trước mắt, ưu tiên của ekip là duy trì các chức năng sống và hạn chế những tổn thương có thể tiếp tục xảy ra. 

Gần một tiếng sau, Đình Phong từ khu cấp cứu bước ra. Thấy Linh Chi vẫn ngồi chờ bên ngoài, anh dừng lại trước mặt cô.

“Cô là người đưa bệnh nhân vào đúng không?”

“Vâng, là em đây ạ.”

Đình Phong mở tập hồ sơ, xem nhanh vài dòng rồi hỏi:

“Cô có biết anh ấy từng mắc bệnh lý liên quan đến đông máu, bệnh gan hoặc đang sử dụng thuốc chống đông không?” 

Linh Chi lắc đầu: “Em không rõ ạ. Bình thường sếp vẫn đi làm như mọi ngày, cũng không nghe nói anh ấy phải dùng thuốc, kiêng khem hay hạn chế loại đồ ăn, thức uống nào.”

“Trước khi bất tỉnh, anh ấy có biểu hiện gì khác thường không? Chẳng hạn như đau đầu, chóng mặt, đau bụng hoặc chảy máu bất thường?”

Linh Chi cố nhớ lại những chuyện xảy ra trong ngày, một lúc sau mới chậm rãi trả lời:

“Buổi sáng, em có thấy sếp than hơi mệt. Dạo gần đây công ty có nhiều việc, các dự án liên tục phải xử lý nên anh ấy thường xuyên làm việc đến muộn.” 

Đình Phong khép hồ sơ lại, tiếp tục hỏi:

“Hôm nay anh ấy có hút thuốc, uống rượu bia hay ăn uống gì khác thường không?”

“Bình thường sếp em không hút thuốc. Hôm nay, từ sáng đến đầu giờ chiều, anh ấy có uống hai cốc cà phê. Còn bữa ăn thì vẫn như mọi ngày, đều do người giúp việc chuẩn bị ở nhà.”

Linh Chi ngừng lại, ánh mắt thoáng dao động như vừa nhớ ra điều gì đó.

“À, chiều nay sếp có uống trà.”

“Trà?”

“Vâng đúng rồi! Là trà Phổ Nhĩ do đối tác gửi sang công ty chiều nay.”

“Anh ấy uống khoảng bao lâu trước khi ngất?”

“Chắc hơn một tiếng ạ. Em nhớ là sau lúc uống trà sếp vẫn làm việc bình thường.”

Nói đến đây, cô hơi ngập ngừng rồi hỏi:

“Nhưng bác sĩ, liệu có liên quan đến trà sao ạ? Ý em là… anh Nam uống trà rồi đột nhiên ngất, chẳng lẽ đã có vấn đề gì với loại trà đó rồi sao?”

Đình Phong không vội trả lời câu hỏi của cô.

“Hiện tại chưa thể xác định nguyên nhân. Chúng tôi cần kiểm tra thêm trước khi đưa ra kết luận.”

Linh Chi khẽ gật đầu, nhưng nét mặt vẫn chưa giãn ra.

“Cô là người pha trà cho anh ấy?”

“Vâng ạ.” 

Cô dừng lại một chút rồi giải thích: “Nhưng trà đó không chỉ pha riêng cho anh Nam. Mọi người trong văn phòng đều có uống thử.”

“Cô có biết những ai đã uống không? Sau đó họ có cảm thấy gì bất thường không?”

“Em chưa kịp hỏi ạ. Từ lúc anh Nam ngất, em đã đi theo xe cấp cứu đến đây.”

Đình Phong gật đầu, giải thích:

“Chúng tôi cần thông tin này để đối chiếu. Nếu những người cùng uống trà cũng xuất hiện triệu chứng tương tự, đó sẽ là một dấu hiệu đáng chú ý, giúp khoanh vùng nguyên nhân. Ngược lại, nếu họ vẫn bình thường thì cũng chưa thể loại trừ hoàn toàn khả năng liên quan đến trà, nhưng sẽ có thêm dữ liệu để đánh giá tình trạng của anh Nam.”

“Vâng, em hiểu rồi. Em sẽ liên hệ với mọi người ngay. Nếu có ai cảm thấy không khỏe, em sẽ báo lại cho bác sĩ.”

“Được. Nếu có người xuất hiện triệu chứng bất thường, cô nên khuyên họ đến cơ sở y tế kiểm tra, nhất là khi có biểu hiện choáng váng, khó thở hoặc chảy máu bất thường.”

“Vâng, bác sĩ.”

Linh Chi im lặng một lúc rồi dè dặt hỏi: “Em có thể vào thăm anh Nam được chưa ạ?”

“Hiện tại chưa được. Cô cứ chờ bên ngoài, khi có thể vào, chúng tôi sẽ thông báo.”

Đình Phong dừng lại một chút rồi dặn thêm:

“Nếu nhớ ra thông tin gì về bệnh sử, thuốc đang sử dụng hoặc những thứ anh ấy đã ăn uống hôm nay, cô cứ báo lại cho chúng tôi.”

“Vâng, bác sĩ.”