Nhận xét cho “Cái xóm nho nhỏ” của tác giả Ăn Cơm Với Cá

Nhận xét cho “Cái xóm nho nhỏ” của tác giả Ăn Cơm Với Cá

Một câu chuyện với hai bức tranh nổi và chìm đan xen, càng bình dị bao nhiêu càng đau thương bấy nhiêu.

1. Cốt truyện và cách phát triển

Lần thứ nhất đọc “Cái xóm nho nhỏ”, tôi đã bị lừa bởi bức tranh cuộc sống làng quê quá đỗi bình dị. Nhưng chỉ cần một câu văn ngắn gọn “Giặc tới”, mọi thứ đã đảo lộn hoàn toàn. Có thể nói, câu chuyện có cốt truyện không mới, nhưng hay ở chỗ tác giả biết cách sắp đặt tổng thể câu chuyện thành hai bức tranh đối lập: Một bức tranh yên bình mào đầu làm nền cho bức tranh chiến tranh tàn khốc phía sau.

Nghệ thuật đòn bẩy được tác giả tận dụng triệt để. Không khó để nhận ra bức tranh cuộc sống làng quê càng yên bình, nhẹ nhàng bao nhiêu thì bức tranh chiến tranh càng tàn khốc, đau thương bấy nhiêu. Cái hay trong cách triển khai của tác giả là tập trung chắt lọc, miêu tả kỹ những chi tiết về cuộc sống làng quê bình dị, chủ yếu xoanh quanh câu chuyện của những đứa trẻ với nhiều chuyện xảy ra trong cuộc sống hằng ngày. Những chi tiết ấy thân quen, được kể với giọng tự nhiên, gợi được sự đồng cảm từ người đọc. Chính những chi tiết này đã hằn sâu vào tâm trí nhân vật Thảo và cả người đọc ấn tượng về một cuộc sống bình yên trong một cái xóm nhỏ. Và cũng chính những chi tiết này khắc họa rõ hơn nỗi đau chiến tranh khi tất cả bị giặc càn quét không còn sót lại một thứ gì. Sự đối lập giữa hai bức tranh ấy để người đọc tự thấm thía nỗi đau chiến tranh mà không cần bất kỳ một lời phê phán hay hô hào nào, đây có thể xem là đặc sắc ở truyện ngắn này.

2. Nhân vật

Điểm mà tôi thích nhất ở cách xây dựng nhân vật trong truyện ngắn này là thoại của nhân vật. Tác giả chọn những câu thoại rất “đời”, rất tự nhiên, mang hơi thở cuộc sống để thổi hồn cho nhân vật, khiến tôi chỉ cần đọc thoại là có thể tưởng tượng ra được giọng điệu, nét mặt khi nhân vật nói câu đó.

Tuy nhiên, dường như tác giả đang hơi quá tập trung vào việc chọn lọc chi tiết và xây dựng hai bức tranh toàn cảnh đối lập, cho nên chưa chú trọng lắm đến việc đi sâu xây dựng quá trình phát triển cho nhân vật. Cũng có thể là dung lượng truyện ngắn có hạn cho nên tác giả chỉ lướt qua về Hiển, về Tiến, về một số người ở cái xóm nhỏ, về Trực, về Quân cùng đơn vị với Thảo. Thậm chí là nhân vật chính Thảo cũng chỉ được lướt qua 10 năm trưởng thành bằng vài câu văn ngắn gọn. Tôi tò mò về bước đường trưởng thành của nhân vật này sau biến cố. Hồi bé Thảo sợ chó vì từng bị chó cắn, nhưng lớn lên cô không màng việc bị đạn cứa mù một mắt, vẫn ở lại chiến trường. Để có sự biến chuyển tâm lý lớn như vậy thì không chỉ có mỗi biến cố mất đi làng quê. Tôi hy vọng được thấy tác giả đào sâu thêm một chút những khắc khoải, mong nhớ của Thảo dành cho bà con làng xóm, để lấy đó làm tiền đề nuôi dưỡng quyết tâm giành lấy độc lập, hòa bình.

Tương tự như Thảo, cá nhân tôi nghĩ bức tranh chiến tranh đang bị thiếu đi yếu tố con người. Tác giả có đề cập đến Quân, đến Trực. Nhưng đáng tiếc hai nhân vật này lại xuất hiện quá chớp nhoáng, chưa kịp để lại bất kỳ ấn tượng gì cho độc giả. Giá như tác giả xây dựng thêm một quá khứ nào đó cho hai nhân vật, để họ có chung chí hướng với Thảo, để từ đó dựng xây những hình tượng về thanh niên thời chiến thì có lẽ toàn cảnh câu chuyện sẽ có chiều sâu hơn nữa. Biết đâu đấy, Quân và Trực cũng từng đến từ một cái xóm nào đó giống Thảo, nhưng câu chuyện thủa bé của họ lại khác Thảo thì sao? Còn kha khá thứ bỏ ngỏ về bức tranh này khiến phần sau của truyện không được chắc tay bằng phần đầu.

3. Cách hành văn

Tôi đã đọc hai truyện ngắn của tác giả, một là “Tò he của ông điên” và “Cái xóm nho nhỏ”, cá nhân tôi thấy tác giả là người đã có kinh nghiệm viết nhất định, có sự tư duy trong cách viết, biết sắp xếp chi tiết lớp lang một cách có chủ đích.

Giọng văn của tác giả mang đậm hơi thở cuộc sống. Sử dụng văn nói khá nhuần nhuyễn và tự nhiên, cá nhân tôi nghĩ đây có thể xem là thế mạnh của tác giả.

Đọc truyện của tác giả, tôi luôn có một cảm giác dễ chịu, không bị gượng ép. Để tạo nên được điều này cho độc giả, bản thân tác giả cũng chú ý đến cách sử dụng từ ngữ, diễn đạt. Đôi chỗ xuất hiện từ địa phương, cá nhân tôi nghĩ tác giả nên chú thích lại.

Tuy vậy, vẫn còn một số lỗi mà tôi nghĩ tác giả nên soát lại để truyện ngắn được hoàn thiện hơn.

Về lỗi chính tả/đánh máy:

“…nó sẽ học thành thật chăm chỉ để trở thành bác sĩ” => “học hành”

“thơm nứt” => “thơm nức”

“lắc lẻo” => “lắt lẻo”

Về lỗi nhầm lẫn tên nhân vật

Có một đoạn nhân vật Tiến móc trong túi quần ra bông hoa dâm bụt đỏ và ngậm vào miệng hút mật, phía dưới đáng lẽ là nhân vật Hiển cũng làm động tác như vậy nên Thảo mới kết luận “trông hai thằng con trai mỗi người ngậm một bông cứ buồn cười thế nào”. Nhưng câu có chứa đoạn này bị nhầm thành tên của Tiến.