Chương X

Thỉnh thoảng tôi vẫn mơ thấy Diễm. Đối với một người chỉ xuất hiện trong đời tôi có vài tháng, nàng là trường hợp duy nhất mà tôi nằm mơ thấy. Thường trong những giấc mơ, nàng luôn xuất hiện một cách bất ngờ giữa những khung cảnh xưa cũ. Sân trường chẳng hạn, không hiểu sao lúc nào cũng có mưa; hay chỗ hành lang nhìn thấy tán dương, và khung trời đầy mây trắng nhìn ra từ đó. Nhiều khi tôi mơ thấy nàng học cùng lớp với tôi, dù rằng điều đó không phải sự thật. Lớp học luôn luôn vui nhộn và rộn rịp, tôi hầu như chỉ nghe thấy tiếng cười. Tiếng cười của Diễm không nghe rõ được giữa hằng bao nhiêu tiếng cười vui bao bọc xung quanh, nhưng vẻ rực rỡ tươi sáng của nàng thì luôn không lẫn đi đâu được. Điều kỳ lạ nhất là trong những giấc mơ, tôi chẳng bao giờ có thể bắt chuyện với Diễm. Tôi chắc chắn rằng mình muốn làm như vậy, cái ý muốn đó dù trong mơ vẫn rất thực và gần như có thể cầm nắm được, gần như có thể thốt lên rằng “trời ơi, tôi biết tôi đang mơ nhưng tôi muốn nói chuyện với nàng, tại sao lại không thể thế này”. Và tôi chỉ có thể làm một điều là ở yên đó và câm nín, lặng nhìn giây phút niềm vui nho nhỏ trong mơ của mình tan biến đi khi phải nhường chỗ cho sự thức dậy, hay cho một giấc mơ nào đó khác chen ngang, trong đó không còn nàng hiện diện nữa. Diễm, trong bộ đồng phục học sinh bình dị bé nhỏ, vẫn y nguyên như lần cuối cùng tôi nhìn thấy nàng, một lần cuối đã từ rất xa xưa. Tôi thì chẳng còn như ngày đó nữa, dù ngay cả trong những giấc mơ. Tôi luôn thấy mình là một gã đàn ông trưởng thành, như đúng thực tế bây giờ đây, ngồi trong lớp học cũ kỹ. Một kẻ không biết phải làm gì cho phải với tình huống của mình. Thường Diễm sẽ đứng dậy bước đi, còn tôi cứ ngồi lại mãi cho đến khi giấc mơ đến hồi tàn cuộc. 

Và bao giờ cũng vậy, cái giấc mơ hiếm hoi về Diễm, về thời trung học của nhiều năm trước, mang tới cho tôi những niềm vui hoang hoải. Những sáng thức dậy như thế, tôi thích nằm thêm thật lâu, để cảm thụ càng nhiều càng tốt dư vị của niềm vui tôi đã có được trong giấc mơ. Nó không giống như bất cứ một niềm vui nào khác tôi vẫn có hàng ngày trong cuộc sống. Không giống như một công việc trôi chảy với kết quả tốt, không giống như một buổi đi chơi vui vẻ với bạn bè hay với người yêu. Những niềm vui của hiện tại chóng đến mà cũng chóng đi, không bao giờ có dư vị, luôn nhanh chóng chìm vào quên lãng và chẳng bao giờ nhớ lại. Chúng được nhắc đến chỉ vì chúng thường xảy ra, khiến cho người ta thấy chúng như hiển nhiên, như tất yếu. Niềm vui nằm mơ thấy Diễm khác hẳn, vì nó là niềm vui của dĩ vãng. Nó vốn đã xảy ra từ rất lâu rồi, thứ niềm vui đó. Đúng vậy, nó đã từng xảy ra, đã từng tồn tại, đã từng làm rạo rực trái tim tôi trong những tháng ngày xưa cũ kia. Vốn dĩ niềm vui ấy không còn nữa, vì đối tượng của nó đã rời xa dòng đời của tôi từ rất lâu, nhưng sự hồi tưởng trong những giấc mơ làm nó một phần sống lại. Không phải hoàn toàn, tất nhiên, làm sao có thể có lại hoàn toàn một thứ gì đã đi qua? Nhưng chút hồi sinh của niềm vui dĩ vãng cũng đủ để tái hiện biết bao cảm xúc, biết bao rung động, và còn lan tràn mãi theo đà dư vị. Đà dư vị này có khi chính là thứ khiến người ta hài lòng nhất. Bởi vậy nên người ta muốn ôm giữ, muốn níu kéo nó mãi, bằng những giờ phút mơ màng nửa tỉnh nửa mê sau một giấc mơ hoang đường. Và rồi, còn gì nữa sau những khắc đắm mình trong dư vị, khi lòng vui phơi phới càng lúc càng lắng dần? Như cơn gió mang đến niềm vui, khi ra đi sẽ để lại những gì? Chắc rồi, chính sự nuối tiếc, tiếc làm sao khoái cảm tươi mát mà làn gió vừa mang tới, tiếc làm sao những năm tháng dĩ vãng xa xăm chỉ có thể chạm tới một cách phi thực bằng những giấc mơ chẳng hẹn trước lúc viếng thăm bao giờ.

Không phải khi nào những giấc mơ cũng là những câu chuyện, những tình huống vô lý. Thỉnh thoảng cũng có vài giấc mơ giống ký ức thật đến mức gần như sự hồi nhớ khi tỉnh táo.

Đường đi học của Diễm có một khúc rất đẹp, một đoạn đường đáng yêu, thẳng tắp như kẻ chỉ. Trong những ngày mùa đông, phóng mắt cố nhìn thật xa, thấy nơi phía cuối con đường mờ sương, như dẫn vào một chốn nào khác huyền ảo, miên viễn. Hoàng lan mọc suốt hai bên đường, thanh cảnh, ngan ngát. Những tán hoàng lan, tuy chung cảnh khô lạnh như vạn vật mùa đông, nhưng vẫn đượm đầy cành lá. Ấy là giống cây vừa lạnh lùng lại vừa đầm ấm, như những kẻ cô độc, thường hay im lìm lánh tiếng, nhưng mang trong mình hương thơm nồng nàn hơn hết thảy.

Nhiều năm trôi qua, thành phố bây giờ đông đúc quá, chẳng còn mấy khi được lặng lờ thư thái. Thấy bảo tâm hồn của Hà Nội nằm trong sự lững thững êm ả của nó, như những sáng mùa thu mát lành ngọt dịu, như những đêm mùa đông có cái lạnh rì rầm rả rích. Chắc những kẻ nghệ sỹ cũng hay lang thang trong cái êm đềm có chiều trễ nải của Hà Nội, đón từng làn gió, thở từng mùi hương, để từ đó tạo ra được một đôi điều thi vị. Chẳng phải vô cớ mà người ta phải cau mày nhăn mặt khi nói về nỗi đông đúc cùng kẹt nay đã chiếm khắp mọi ngả thành phố. Còn đâu những cung đường rộng hoang vắng, một vài chiếc xe cộ đi qua, đan xen hài hòa như một bản đàn, đánh lên dưới làn nắng xanh xao. Còn đâu những góc nhìn rộng rãi vô ngần, thấy cả bầu trời xanh mướt thanh tân, thấy cả đất điềm nhiên thong thả, thấy cả người nhẹ bước thảnh thơi. Tôi thích quay trở về đi trên con đường xưa, con đường rợp bóng hoàng lan ấy, may mắn làm sao nó thường xuyên vắng vẻ. Những đêm mùa thu, không có khoái lạc nào trên thế gian so sánh được với việc dừng lại bên đường, đón nhận hương hoàng lan nhập vào khứu giác, cảm thụ hương hoàng lan thấm đẫm thân thể. Sau cơn mơ màng thống khoái, một nỗi thổn thức xướng lên, hình như bao giờ cũng cùng lúc, một cơn gió nào thốc thật mạnh. Có phải cực lạc thì sinh bi. Nỗi trống vắng tràn về ào ạt, cánh cửa dĩ vãng tan hoang. Vẫn chỉ một nhịp điệu đó thôi, là niềm luyến tiếc dai dẳng bất trị. Đêm mùa thu thì thơm ngát và đẹp, nhưng chính những ngày mùa đông mới xúc cảm nhất. Vì kỷ niệm được thâu nhớ trong một ngày mùa đông.

Nỗi băn khoăn day dứt trong tôi thật khó tả nổi. Tôi vẫn tự hỏi chẳng biết đã bao nhiêu câu, làm sao mà đếm được. Tôi muốn yên lòng cảm nhận thêm chút nữa sự hài lòng khoan khoái, thứ đã sinh ra kể từ khi tôi nghĩ rằng tôi đã trở nên thân thiết hơn với Diễm. Nhưng chừng như Diễm không có ý tứ gì, một điều tôi gần như không hiểu nổi, nếu tôi tin rằng cơn day dứt trong tôi có thể biểu hiện ra, không phải bằng lời nói cử chỉ hay nét mặt, mà bằng cách lan tỏa, như hơi ấm từ một bếp lửa mùa đông. Tôi tự hỏi Diễm có nhận ra điều gì đến từ phía tôi không, tôi tự hỏi thế mà tôi gần như tin như đinh đóng cột rằng câu trả lời là có. Làm sao nàng lại không biết tình cảm của tôi cho được, khi cõi lòng tôi đầy những gió giông? Tôi như mặt biển, một khi đã xao động thì cả thiên hạ đều phải biết. Một nỗi nghi ngại phồng lên, tôi bỗng cảm thấy xấu hổ. Tôi cứ muốn nén lòng lại mãi, để cơn day dứt bối rối của mình không lan tỏa, đặng đừng khiến cho người khác biết được. Tôi thế đấy, tin chắc rằng Diễm có thể nhận ra những rung động của tôi, cũng đơn giản như nhận ra gió giỡn vờn, vốn là những rung động của không khí; đồng thời lại quá ngạo mạn để bị đọc vị. Không, tôi không muốn ai soi tỏ tâm tình của tôi hết, thà tôi bó buộc và chôn cất chúng cho thật chặt. Nhưng tôi muốn ở bên Diễm, muốn đến với nàng. Liệu tôi có thể làm như thế nào chứ, tại sao tôi lại cảm thấy việc người khác hiểu được tình cảm của tôi là một sự hạ thấp thế này? Tôi muốn hiểu thấu tâm tình Diễm, đồng thời cho nàng biết rõ tâm tình tôi, nhưng tôi không thể hạ mình khẳng định. Tôi muốn như một vị thực khách thượng hạng, không cần nói gì nhưng đầu bếp vẫn biết tường tận sở thích, và thết đãi một bữa tiệc hoàn hảo. Dù rằng tôi sẽ chẳng ban lấy một lời khen, nhưng đầu bếp vẫn hài lòng hạnh phúc. Đó là chuyện phi lý không sao thực hiện được. Vì thế mà tôi day dứt băn khoăn chẳng nguôi ngoai, và đành chịu vậy một nỗi buồn dai dẳng.

Tôi bám theo nàng một buổi tan trường, hôm đó là một ngày mùa đông điển hình, không mưa, khô lạnh, ngai ngái. Tôi cũng không nhớ vì sao tôi đã có hành vi như thế nữa. Tôi bỗng thấy Diễm đạp xe phía trước, chậm hơn tôi. Thế rồi, thay vì đạp nhanh thêm đến ngang nàng và trò chuyện như những người bạn vẫn luôn làm, tôi giảm tốc, duy trì khoảng cách với nàng. Hình bóng duyên dáng của nàng, thanh nhỏ trong ngày mùa đông, là một cái gì quá đỗi quyến rũ mà tôi không thể chối từ được nhìn ngắm. Tôi cứ nhìn mãi không thôi vào bờ vai, vào tấm lưng của nàng.

Tất cả tầm nhìn của tôi khi đó là như thế, không nhiều nhặn gì, chỉ một cô gái nhỏ trên chiếc xe đạp, giữa con đường thẳng tắp có hai hàng hoàng lan. Ở vị trí này, ở vị trí mà tôi có thể nhìn thật rõ Diễm, trong khi nàng không nhìn thấy tôi, tôi cảm thấy thoải mái rất mực. Một kẻ đứng ở bên lề thì bao giờ cũng thật dễ dàng để nhận xét, để đánh giá, để cảm nhận mà không phải e ngại điều gì. Nếu được lựa chọn thì tôi sẽ thích giữ trạng thái như thế này hơn, trong mối quan hệ với Diễm. Nếu được bất biến như thế này, tĩnh tại như thế này và không thay đổi nữa. Tôi sẽ tồn tại ở một điểm bất di bất dịch nào đó, nơi có thể thấy rõ Diễm, và tôi sẽ an nhàn thụ hưởng một cách vĩnh cửu niềm vui được ngắm nhìn nàng, cũng hoàn toàn và không bao giờ đổi thay. Nàng sẽ luôn luôn tự do và tươi trẻ như thế, còn tôi sẽ không có chút phiền não nào. Không có bất cứ ai đến và tranh giành tình cảm của nàng với tôi, tôi cũng không phải làm như thế. Những tình cảm trong trái tim nàng sẽ không bao giờ thay đổi, sẽ vĩnh viễn êm dịu và vô tư, không vướng vất một điều gì. Có thể nàng sẽ không yêu tôi, nhưng cũng sẽ chẳng ai khác có được điều đó, mà thực ra nó cũng chẳng quan trọng, nếu tất cả những gì thuộc về nàng không biến đổi nữa. Nếu có thể ngừng lại sự mất đi của trạng thái đẹp đẽ này, khi nàng như thể đã tách ra khỏi thế gian, chỉ còn tồn tại trọn vẹn trong tầm nhìn mơ mộng của tôi…

Thời gian, chậm chạp làm sao, khi tôi đắm mình vào không điều gì khác ngoài cảm thụ phút giây dõi theo hình bóng nàng, vội vã làm sao, khi xao lãng mà nghĩ đến điểm cuối của con đường, nơi mộng đẹp phôi phai. Hai hàng hoàng lan khẽ động đậy trong làn gió nhẹ mùa đông. Gió là một hình dung hoàn hảo cho những hồi ức đẹp. Chúng rất giống nhau, có khi nào gió chính là lúc hồi ức của tự nhiên? Gió, cũng như những hồi ức đẹp về những điều đẹp đã từng xảy ra, thường đến một cách đột ngột, mang lại biết bao nhiêu niềm vui thích thú, và rồi bỏ đi rất nhanh, nhanh đến mức không cho người ta kịp có thời gian nhận thức để cố gắng cảm thụ nhiều hơn. Gió là để nhớ, không thể níu kéo được, có khác chi những hồi ức mong manh mà dai dẳng của dĩ vãng, để lại chỉ có sự luyến tiếc bâng khuâng. 

Khi Diễm đi gần đến nơi cuối con đường, nơi nàng sẽ rẽ ngoặt bỏ đi, trong lòng tôi xuất hiện một nỗi lần khần. Vì khoảnh khắc của những giờ phút này đang trôi qua, đã sắp kết thúc, vì khung cảnh này đã chuẩn bị trở thành một hồi ức, tôi bỗng cảm thấy không thỏa mãn. Đắm mình trong một cảnh tượng đẹp đẽ đem lại những cảm khoái nhẹ nhàng, khiến người ta không muốn chuyển động, không muốn thay đổi nữa. Nhưng khi ý thức rõ rành rằng cảnh tượng ấy sắp đi qua, sắp chìm sâu vào dĩ vãng, sức hành động quay về với thân thể, với tinh thần. Như con thuyền qua quãng nước êm trôi bình yên nhập vào dòng xiết mạnh, người chèo thuyền, vì đã quá mải mê với thanh bình lặng lờ, giờ đây vội vàng cất mái chèo thật khỏe, nhưng thường những cố gắng chèo kéo cũng không sao ngăn được thời khắc đối mặt ghềnh thác, đơn giản chỉ vì đó là chốn ắt phải đến. Diễm chuẩn bị rời khỏi khung cảnh của tôi, và tôi có ý muốn ngăn chặn điều đó. Ý muốn ấy thoáng qua nhanh vô cùng, nhưng sắc bén cào nát tâm trạng thanh thản của tôi, dấy lên niềm bức bối. Tất nhiên chẳng thể ngăn nàng được. Ví thử, nói một cách thực tế, tôi phóng nhanh lên kia đuổi kịp nàng và khẩn khoản xin nàng hãy dừng xe, đứng lại cùng tôi trong con đường này, thì điều đó cũng muôn phần gượng gạo, không còn cái dáng dấp tự nhiên vô tư đáng coi trọng của một hồi ức đẹp đẽ. Và ý muốn điên rồ, ý muốn dừng lại thời gian, nhanh chóng biến đi nhường chỗ cho một niềm bải hoải tiêng tiếc. Cũng không hẳn mọi thứ hoàn toàn chìm đi như thế, còn có một thứ dư vị khác bên cạnh niềm bâng khuâng bất lực, ấy là sự thôi thúc phải làm một cái gì đó khác đi. Cái gì cũng được, để bứt chính mình ra khỏi khung cảnh này, trước khi chỉ còn lại trơ trọi đơn côi. Hồi ức mà lẻ loi riêng mình thì buồn, hồi ức cũng nên có cái người mà vì người đó ta đã lưu giữ hồi ức chứ. Lần khần vì vậy. Tôi tự hỏi mình có nên đi nhanh đến, không phải để dừng nàng lại, mà để gọi tên nàng, để có một buổi đi về bình thường như hằng hà sa số những buổi đi về như thế giữa hai người bạn. Nàng sẽ hỏi tôi, tớ tưởng cậu không đi về đường này, tôi sẽ trả lời, à hôm nay đổi gió chút thôi, không ngờ lại gặp cậu, thật tình cờ biết bao. Nàng sẽ mỉm cười với tôi, nụ cười tươi thắm như nắng, như những cây cầu vồng trong mưa. Mùa đông, làn môi nàng hơi khô, làn má nàng lơ thơ trắng, nhưng cũng bởi vì thế mà nàng tan hòa một cách hoàn hảo vào cái đẹp của mùa đông. Cũng có thể đơn giản chính nàng là nguồn cơn cho cái đẹp của mùa đông, nếu chẳng có nàng thì nắng kia, gió kia có nghĩa lý gì đâu. Tự một cảnh đẹp tươi chẳng thể thành hồi ức đẹp đẽ. Cảnh đẹp tươi trở thành hồi ức đẹp đẽ bởi vì có bóng hình dấu yêu tồn tại trong đó. 

Tôi thích quay trở về đi trên con đường xưa, để tìm kiếm và hòng gặm nhấm chút gì đó thuộc về dĩ vãng xa xăm. Thường cũng chẳng mấy khi tìm lại được điều gì đáng kể, trừ cảm giác thư thả khoan khoái rất nồng nàn. Tâm hồn tôi những khi ấy giống như một chiếc lá rụng đương khi lặng gió, từ từ đậu xuống, khoan thai, nhã nhặn. Từ một vị trí giống như vị trí trong quá khứ, tôi giảm ga, đi thật chậm, đi chậm như một chiếc xe đạp đi chậm, cố gắng hình dung lại quang cảnh năm xưa, với ý muốn cố chấp là làm sao nhớ được thật rõ nét, thật chuẩn xác. Bao giờ tôi cũng thất bại với ý muốn như thế, chẳng thể hình dung được mấy chút, cho dẫu sân khấu thực sự như từng có đang bày ra thực tế trước mặt. Điều thu hoạch được chỉ là chút vương vãi của những gì từng trào dâng trong dĩ vãng, nếu không kể tâm trạng sung sướng nhẹ nhàng vốn luôn xuất hiện. 

- Anh rất thích con đường này, có phải không? – Có một lần Vân hỏi tôi, khi tôi đang chở cô ấy đi thật chậm.

- Ừm, phải.

- Lần nào bọn mình đi qua đây anh cũng đi rất chậm, bất kể giờ nào. Chỗ này cũng gần trường cũ của anh nhỉ? Hồi đó anh có hay đi đường này không?

- Cũng không thường xuyên mấy, thỉnh thoảng thôi.

- Cũng đúng. Từ nhà anh đến trường đó thì có đường khác gần hơn hẳn mà.

Tôi đã nói dối. Hồi nửa đầu năm học lớp mười thì tôi chả mấy khi đi đường này thật, nhưng về sau thì đây trở thành tuyến đường chính mà tôi đi. Có thể là từ sau cái lần bám theo Diễm đó. Và rồi, thêm biết mấy mùa học trò nữa trôi qua, lẻ loi, đơn độc trên con đường này.

Diễm đã đến chỗ ngoặt. Nàng rẽ phải, gọn gàng lả lướt như đường chao liệng của một chiếc lá. Tôi vẫn lần khần, trong khi nàng đã sắp khuất tầm mắt. Những gốc hoàng lan xa xa cắt qua hình bóng Diễm, khiến nó, vốn đã mờ đi vì xa, nay lại thêm nhập nhoạng như một thước phim hỏng. Tôi nên làm gì, có nên để nàng đi mất hẳn trong buổi hôm nay, hay cố gắng vớt vát thêm đôi điều nữa, có thể chẳng thi vị, nhưng dù sao cũng có sự tồn tại của nàng. Hay dừng tại đây, buồn nản nhận vào mình những mùi vị của một ký ức lẻ loi đơn chiếc?

Và, gợi lên trong tôi xiết bao ngạc nhiên, nàng ngoái đầu rất nhanh nhìn về phía tôi. Tôi chắc chắn mình đã bắt gặp ánh mắt nàng, không thể sai được.