Nhật Duật dẫn quân tới Đông Bộ Đầu cũng là lúc mặt trời đã khuất núi. Khi chàng trở về vương phủ thì đã là nửa đêm. Nhìn thấy vương gia hồi phủ, người gia nhân gác cổng toan đi loan báo nhưng Nhật Duật đã đưa tay ngăn lại:
- Không cần thông báo.
Nhật Duật lắc đầu khi thấy ánh nến hắt ra từ phòng Vọng Hương. Chàng khẽ gõ cửa nhưng không nghe thấy tiếng trả lời nên đẩy nhẹ cửa bước vào, cửa không khóa. Vọng Hương đang ngủ gục trên chiếc bàn. Không biết làm gì mà lại ngủ quên ở đây. Nhật Duật nhẹ nhàng bế Vọng Hương về giường, cẩn thận đắp chăn cho nàng. Chàng đặt tay lên trán nàng, thấy yên tâm vì trán không nóng. Nhật Duật cầm quyển sách Vọng Hương đang đọc dở trên bàn lên xem. Đó là quyển Đại Việt sử ký do Lê Văn Hưu soạn. Dường như những trang viết về thời nhà Lý, nàng đã đọc đi đọc lại rất nhiều lần đến mức sờn mép. Đặc biệt là những trang cuối thời Lý. Chàng ngồi xuống mép giường, lặng nhìn Vọng Hương say giấc. Đôi mày nàng hơi chau lại, dường như là ngủ không ngon. Không có gầy đi, sắc mặt hồng hào, xem ra thời gian qua vẫn sống tốt. Gần một năm không gặp, Vọng Hương thay đổi rất nhiều, dường như đã trở thành một thiếu nữ. Nàng trở mình khiến chăn bị lệch đi, một cánh tay lộ ra ngoài. Nhật Duật nhẹ nhàng cầm tay nàng đặt vào trong chăn rồi giém chăn cho nàng cẩn thận rồi dứt khoát quay người rời đi, không quên thổi tắt nến vẫn đang cháy. Chẳng biết tiết kiệm cho vương phủ của chàng gì cả!
Vọng Hương trở mình tỉnh giấc, nàng nhớ ra mình vốn ngủ quên trên mặt bàn cơ mà. Là ai đã bế nàng lên giường, đắp chăn cho nàng, là ai giúp nàng thổi tắt nến. Vọng Hương vội xuống giường, mở cửa nhìn ra ngoài. Nàng nghe tiếng bước chân quen thuộc đang xa dần, một bóng người vừa khuất sau khúc ngoặt của dãy hành lang. Là Nhật Duật phải không? Như một phản xạ, Vọng Hương liền đuổi theo bóng người đó. Khi nàng chạy đến cổng phủ thì bóng người cưỡi ngựa đã ở phía cuối con đường. Ánh đèn lồng mờ ảo treo hai bên đường không thắng được màn đêm, nhưng nàng vẫn khẳng định người đó là Nhật Duật. Vọng Hương thần người nhìn cho đến khi chàng đi khuất hẳn rồi nàng chợt giật mình, nàng đuổi theo để làm gì, nàng đứng đây trông theo để làm gì? Lắc đầu tự cười chính mình, Vọng Hương quay về phòng, lúc đi vội quá, nàng còn quên đóng cửa. Có lẽ đêm nay lại là một đêm khó ngủ.
***
Đông Bộ Đầu là một trong những bến sông quan trọng trên sông Nhị Hà, đây chính là cửa ngõ phía Đông của kinh thành Thăng Long. Bến sông vừa rộng rãi, vừa sát kinh thành nên ngày thường tấp nập thuyền bè qua lại. Nhưng từ đợt chuẩn bị cho tập trận vào mùa đông năm ngoái, triều đình đã ra lệnh giới nghiêm, phong tỏa bến Đông Bộ Đầu thành khu vực cấm quân sự, không phận sự thì không được phép ra vào, dân chúng đi lại bằng đường thủy thì rẽ thuyền ghe qua cập vào bến khác. Bờ Đông Bộ Đầu rộng mênh mông lại bằng phẳng, nơi đây thích hợp để duyệt cả bộ binh và thủy binh, dựng doanh trại để quân sĩ nghỉ ngơi trong đợt duyệt binh. Trên mặt sông, từng hàng, từng hàng chiến thuyền số lượng lên đến hàng ngàn chiếc, đủ các loại lớn nhỏ dàn hàng thành đội hình ngay ngắn quy củ. Chiến thuyền được chia thành Đại chiến thuyền để chở quân đổ bộ, Trung thuyền để giao chiến với thủy quân địch và Kinh thuyền phụ trách việc liên lạc. Chiến thuyền chủ yếu là thuyền Mông Đồng, thuyền Lưỡng Phúc có 25 chiến thủ, 23 tay chèo, loại thuyền này hẹp và dài, đuôi thuyền như cánh uyên ương, hai bên mạn thuyền cao, dùng để xông đánh thuyền giặc và vận tải. Ngoài ra còn có thuyền Châu Kiều, thuyền Đinh Sắt, thuyền Cổ Lâu,... Những loại thuyền nhỏ như độc mộc, thuyền thúng dùng để trinh thám, dụ địch, truyền tin. Thuyền chỉ huy nơi vua ngự là thuyền Kim Phượng.
Trên bờ, bộ binh dàn trận ngay hàng thẳng lối. Nhà Trần kế thừa nhà Lý, tổ chức quân đội cơ bản vẫn giống như nhà Lý - đội quân đã đánh Tống bình Chiêm.
Thân quân là quân đội chính quy. Thân quân gồm có Cấm vệ, quân các lộ và quân của các Vương hầu giống như quân của Nhật Duật.
Nhiệm vụ của quân Cấm vệ là bảo vệ Quan gia và Thái thượng hoàng, triều đình ở kinh thành. Những người lính Cấm vệ còn sẵn sàng ra chiến trường chiến đấu bảo vệ giang sơn khi có chiến tranh. Không phải ai cũng có thể được trở thành lính Cấm vệ, họ là những thanh niên trai tráng phải trải qua đợt lựa chọn chặt chẽ và khắt khe. Bộ phận lính Cấm vệ gánh trọng trách bảo vệ sự an nguy của Quan gia và Thái thượng hoàng cùng triều đình là những đinh tráng khỏe mạnh, giỏi võ nghệ, xuất thân là con em họ Trần ở lộ Thiên Trường, lộ Long Hưng, lộ Trường Khoái, lộ Trường Yên, lộ Kiến Xương. Lộ Thiên Trường là quê hương của hoàng tộc họ Trần. Lộ Long Hưng, lộ Trường Khoái, lộ Trường Yên, lộ Kiến Xương là những nơi đã góp công lớn với nhà Trần. Những người không đảm nhiệm trọng trách bảo vệ trực tiếp hoàng tộc của quân Cấm vệ được gọi là Du quân. Du quân canh gác vòng ngoài kinh thành, họ xuất thân là những thanh niên trai tráng khỏe mạnh ở các địa phương. Quân Cấm vệ được chia thành các quân và đô. Mỗi quân gồm 30 đô, mỗi đô gồm 80 người. Trong mỗi đô đều có các quan chức vị nhỏ theo dõi tình hình, phụ trách hậu cần. Đứng đầu mỗi đô là một chánh đại đội, còn chỉ huy mỗi quân là một võ tướng. Quân Cấm vệ chịu sự quản lãnh của Thượng thư sảnh, mà người đứng đầu Thượng thư sảnh là Đại hành khiển. Quân Cấm vệ rất dễ nhận biết bởi trên trán họ đều thích ba chữ "Thiên tử quân".
Thời nhà Lý không có quân các lộ. Quân các lộ có nhiệm vụ bảo vệ địa phương. Triều đình chia cả nước làm 12 lộ, mỗi lộ có 1 quân và 20 đô phong đoàn để giữ gìn an ninh trật tự. Người đứng đầu quân ở mỗi lộ là một viên quản gia . Những nơi có vị trí chiến lược quan trọng như lộ Sơn Nam thì được cắt cử 4 quân, lộ Hải Đông cắt cử 2 quân.
Quốc Tuấn cưỡi voi quan sát đội hình, hài lòng gật đầu. Các vương hầu đã tề tựu đông đủ đem theo đội quân riêng của mình. Đội quân của mỗi vương hầu khoảng 1000 lính. Các vương hầu mặc khôi giáp, cưỡi ngựa đứng đầu đội quân của mình. Nhật Duật mắt không thấy, tai không nghe, mặc mọi người chỉ trỏ xì xào bán tán về cái đuôi của con ngựa yêu quý mà chàng đang cưỡi, nghĩ đến An Tư mà lòng giận sôi lên. Nàng vẫn chưa từng từ bỏ cái trò nghịch ngợm cắt đuôi Lôi Minh để làm dây đàn.
Bên cạnh bộ phận thường trực chính quy Thân quân là Sương quân. Sương quân có mặt ở kinh thành và 12 lộ, các phủ trong nước. Sương quân gồm các đô, mỗi đô lại bao gồm 10 ngũ, một ngũ có từ 5 đến 8 người lính. Những người lính Sương quân đảm nhiệm việc canh gác bên ngoài thành hoặc phục dịch. Họ được luân phiên đi lính rồi lại về nhà làm ruộng.
Từ khi lên nắm chính quyền, tổ chức lại quân đội, triều đình nhà Trần ban hành chính sách đăng ký đinh tráng cho tất cả thanh niên trai tráng. Đây là cách nhanh nhất để huy động lực lượng lính bổ sung cho quân đội khi chiến tranh nổ ra. Đinh tráng đăng ký gồm ba hạng, đó là: Thượng, trung, hạ. Những người thuộc dòng dõi họ Trần ở lộ Thiên Trường được xếp vào hạng thượng. Những người này được gọi bổ sung vào các đơn vị phiên hiệu Thiên, Thánh, Thần của Cấm quân. Những đinh tránh ở hạng trung thì sung vào quân đội ở các lộ. Còn đinh tráng đăng ký hạng ba tham gia quân đội để làm phục dịch, chèo thuyền, khuân vác, hậu cần...
Không cần biết ai là lính Thân quân hay Sương quân, thuộc quân nào, đô nào, của lộ nào, dưới trướng vương hầu nào, làm nhiệm vụ gì, tất cả toàn quân đều phải học tập binh thư. Quốc Tuấn đã dốc tâm huyết soạn thảo Binh thư yếu lược và Vạn Kiếp tông bí truyền thư để toàn quân học tập.
***
Nguyễn Khoái đang ngồi trong trại lau kiếm thì lính canh bên ngoài vào bẩm báo rằng có Phiêu kỵ tướng quân là Chiêu Văn vương đến. Nhật Duật vén cửa trại bước vào. Nguyễn Khoái để kiếm xuống, đứng lên hành lễ. Nhật Duật phất tay.
- Không biết Chiêu Văn vương hạ cố có gì chỉ giáo? - Nguyễn Khoái chắp tay.
- Chỉ giáo gì chứ. - Nhật Duật cười cười. - Chẳng qua ta đói bụng nên tìm sang chỗ Nguyễn tướng quân xem có còn chè kho không để ăn lót dạ ấy mà. - Chàng vừa nói vừa thong thả ngồi xuống.
Nhật Duật gật đầu, cầm một miếng chè kho lên, chậm rãi thưởng thức, đoạn nói:
- Chè kho ở chỗ tướng quân có mùi vị rất quen, giống như là ... - Nhật Duật vờ nhíu mày như đang cố nhớ gì đó. - Giống như là của em gái ta làm vậy. Nghe nói gần đây, quân Thánh Dực rất được công chúa chiếu cố. Thụy Bảo quả là có lòng.
Thấy Nhật Duật hiểu lầm, Nguyễn Khoái cũng không biết nên nói gì, chỉ đáp:
- Được công chúa quan tâm là phúc phận của quân Thánh Dực.
Đến lúc chàng giật mình nhận ra thì thấy Nhật Duật đang nhìn mình bằng ánh mắt rất khó tả, giống như là ánh mắt của người thợ săn khi thấy con mồi sa bẫy.
- Ai dà, xem kìa, ta lẩn thẩn rồi. - Nhật Duật đau khổ vỗ trán. - Sao ta lại lẩm cẩm đi hỏi khanh chuyện này chứ. Khanh làm sao biết được. Khanh cũng thật là, dù là có ý tốt muốn ta yên tâm nhưng cũng không nên đáp chuyện mình không biết chứ.
- Thần...thần... - Nguyễn Khoái không biết đáp sao.
Lúc này chàng mới thấm thía lời An Tư nói: "Chiêu Văn vương nhã nhặn, độ lượng chỉ là vẻ ngoài thôi."
May sao lúc ấy tiếng trống triệu tập vang lên đã cứu Nguyễn Khoái thoát khỏi "nanh vuốt" của Nhật Duật. Nguyễn Khoái lập tức đánh trống lảng:
- Lệnh triệu tập. Chẳng hay vương gia có biết vì sao lại có lệnh triệu tập vào giờ này không?
- Có lẽ Quan gia và Thái thượng hoàng di giá ra ngự ở điện Phong Thủy để xem duyệt binh. Nghe nói có cả hậu cung đi cùng để phát quân phục. Biết đâu lại có An Tư. Đã lâu ta không gặp con bé, để xem nó có vẫn khỏe như lời khanh nói không. - Nhật Duật liếc Nguyễn Khoái đầy hàm ý, cười nói rồi ung dung chắp hai tay sau lưng rời đi.
***
Trống lệnh triệu tập vang lên, toàn quân nhanh chóng vào đội hình ngay ngắn. Quan gia và Thái thượng hoàng đích thân đến xem tập trận và khích lệ tinh thần quân sĩ. Đi cùng có Bảo Thánh hoàng hậu, hoàng hậu đem quân phục do các cung nhân nuôi tằm dệt vải và may vá đến để phát cho tất cả các binh sĩ. Từng xe, từng xe quân phục được trở đến thao trường. Hoàng hậu tự tay cầm binh phục trao cho quân sĩ. Đi cùng hoàng hậu tự tay trao quân phục là Thái thượng hoàng hậu Thiên Cảm, Thiên Thành công chúa - vương phi của Hưng Đạo vương, An Tư công chúa, Thụy Bảo công chúa, cùng các vương phi, công chúa, quận chúa khác.
Quân phục được cung nhân may, lại được trao tận tay bởi những người phụ nữ hoàng tộc tôn quý nhất, ba quân sao có thể không cảm động được.
An Tư trao quân phục cho Nguyễn Khoái. Giữa mấy vạn người ở thao trường nhưng không khó để nàng nhìn thấy chàng. Nàng mỉm cười dịu dàng, ánh mắt hai người nhìn nhau chan chứa ánh tình, thay vạn lời muốn nói. Nàng đã hết giận rồi.
- Đa tạ công chúa. - Nguyễn Khoái nhận quân phục, đoạn nói.
Cảnh tình chàng ý thiếp nồng thắm kia không lọt khỏi mắt Nhật Duật, thế nên khi An Tư trao quân phục cho Nhật Duật, chàng liền nhỏ giọng trêu:
- Trước giờ không nhận ra em cũng có lúc dịu dàng nhu mì như khi trao quân phục cho Nguyễn Khoái.
An Tư không khách khí thô bạo dúi quân phục vào tay Nhật Duật đồng thời quẳng cho chàng một cái lườm sắc hơn dao cau. Khi nàng trao quân phục cho hàng quân lính phía sau, nét hung dữ trên gương mặt hoàn toàn biến mất, thay vào đó là một gương mặt tươi tắn, trên môi là một nụ cười mỉm đoan trang cao quý chuẩn mực của một công chúa, ánh mắt bình lặng. Nhật Duật thầm lắc đầu thở dài, không biết em gái chàng nó giống ai mà trở mặt như trở bàn tay.
Quân phục trao xong, Bảo Thánh hoàng hậu nói vài lời khích lệ động viên tinh thần quân sĩ rồi dẫn theo các vương phi, công chúa ra về. Trên đường về, Bảo Thánh lệnh cho xe ngựa rẽ qua Giảng võ đường để gặp gỡ đội nữ binh. Thiên Thành công chúa và An Tư theo hầu hoàng hậu, còn những người khác thì trở về hoàng cung và vương phủ trước.
- An Tư, tình hình đội nữ binh như thế nào? - Bảo Thánh hoàng hậu hỏi An Tư.
- Tâu hoàng hậu, rất tốt ạ. - An Tư đáp. - Họ luôn trong tinh thần sẵn sàng chiến đấu, đều là những người tinh nhuệ, trung thành.
Bảo Thánh gật đầu:
- Khanh đảm đương luôn khiến bổn cung yên tâm. Hôm nay, ta cũng muốn xem đội nữ binh tập trận như thế nào.
…
Đội nữ binh vô cùng vinh hạnh khi được hoàng hậu đích thân đến thăm hỏi và động viên.
Tiếng trống nổi lên, vị nữ tướng đứng đầu đội nữ binh dõng dạc hô:
- Dàn trận. Một, hai, ba...
Động tác đều mạnh mẽ, dứt khoát tăm tắp, trăm người như một.
- Mẫu thân, người thấy thế nào? - Bảo Thánh cung kính hỏi ý kiến của Thiên Thành.
Thiên Thành mỉm cười hài lòng:
- Phối hợp dàn trận rất tốt. Thần không có gì phải góp ý thêm. Chỉ là không biết kỹ năng chiến đấu độc lập của họ như thế nào?
- Vậy để thần thử họ. Quả là thần thiếu xót khi chưa sát sao quan tâm đến khía cạnh này. - An Tư nói.
- Không, để ta. - Bảo Thánh đưa tay ngăn An Tư lại, đoạn hoàng hậu cởi áo choàng đưa cho cung nữ theo hầu, rồi ung dung bước đến giá để binh khí, nàng chọn trường đao. - Mang ngựa lại đây cho ta! - Bảo Thánh ra lệnh.
Bảo Thánh cầm trường đao phi thân lên lưng ngựa, cao giọng hỏi:
- Ai dám giao đấu cùng ta?
Trong quân dậy lên tiếng xì xào, đích thân hoàng hậu muốn khảo nghiệm võ nghệ của họ. Các nữ binh có vẻ hưng phấn nhưng chưa ai dám đứng ra. Hoàng hậu xuất thân là con nhà võ tướng. Cha nàng là Quốc công tiết chế Hưng Đạo vương. Hoàng hậu được người người ca ngợi là người thông minh sáng suốt, nhu mì hiền thục, nhân hậu, tri thư đạt lễ. Nhưng khi nàng cưỡi ngựa cầm trường đao, không hổ danh là con nhà võ tướng, toàn thân toát lên vẻ hiên ngang anh khí uy dũng.
- Sao? Các người không ai dám bước ra sao?
- Phượng thể hoàng hậu đáng giá ngàn vàng. Chúng thần không dám. - Nữ tướng đứng đầu đội nữ binh thưa.
- Cái đó thì phải xem các ngươi có bản lĩnh đả thương hoàng hậu không thì hẵng nói! - An Tư nói. - Vậy để An Tư ta giao đấu cùng hoàng hậu trước rồi đến lượt các ngươi.
An Tư đến giá binh khí chọn vũ khí là kiếm. Vị nữ tướng kia sai người dắt ngựa đến cho An Tư. Nàng nhẹ nhàng tung mình lên lưng ngựa. Tuy An Tư ngày ngày đến Giảng võ đường giám sát đội nữ binh tập luyện nhưng họ chưa bao giờ thấy nàng thi triển võ nghệ. Hôm nay là lần đầu tiên. Hoàng hậu là con nhà võ, ba tuổi đã theo cha cùng các anh luyện võ nên không có gì lạ, nhưng không ngờ một công chúa từ nhỏ sinh ra trong cung vàng điện ngọc như An Tư, được nâng như nâng trứng hứng như hứng hoa cũng tài giỏi như vậy.
Hai con ngựa không chút kiêng dè lao vào nhau, tiếng binh khí va chạm. Giao chiến trên lưng ngựa, dùng kiếm không phải là lợi thế, trong khi dùng trường đao lại phát huy được hết uy lực của nó. Bảo Thánh nhanh chóng chiếm thế thượng phong. Một đao lại xé gió chém tới, dùng kiếm không thể đỡ nổi, An Tư muốn tránh chỉ có cách nhảy xuống khỏi lưng ngựa. Mà một khi nhảy khỏi lưng ngựa thì đương nhiên rơi vào thế yếu, khó có thể trở mình. Bảo Thánh ở trên ngựa nhìn xuống An Tư phía dưới hỏi:
- An Tư, khanh chịu thua chưa?
- Đầu thần chưa rơi xuống đất thì chưa chịu thua! - An Tư cười đáp.
- Được. Vậy thì chúng ta đấu tiếp. - Bảo Thánh thúc ngựa phi tới, trường đao vung lên. Từ sau khi làm hoàng hậu, nàng đã lâu lắm rồi không cưỡi ngựa, không cầm đao thương. Hôm nay cảm giác như trở lại thời thiếu nữ theo cha và anh ra chiến trường, đi săn.
An Tư không hề nao núng, sợi xà tích đã cầm sẵn trên tay. Mặc con ngựa đang uy dũng lao tới, An Tư bình tĩnh nghiêng người trượt trên mặt đất, sợi dây tung lên bay vút đi khiến con ngựa hoảng sợ. Sợi xà tích quấn chặt lấy cổ ngựa, nàng lập tức bật dậy, tay kéo mạnh sợi xà tích, một chân đứng vững làm trụ, một tay dẫm chân lên sợi dây kéo con ngựa ngã. Bảo Thánh tung người nhảy khỏi lưng ngựa, đáp xuống vững vàng trên mặt đất. Hai người tiếp tục giao chiến cho đến khi vũ khí kề vào cổ của đối phương mới ngừng lại.
An Tư thu kiếm, chắp tay thưa:
- Thần mạo phạm rồi. Xin hoàng hậu thứ tội.
- Miễn lễ. - Bảo Thánh phất tay rồi quay về phía các quân sĩ. - Tiếp theo là ai?
Màn giao đấu của hoàng hậu và công chúa khiến các nữ binh kinh ngạc, cả hai đều võ nghệ tài giỏi, có thể sánh ngang với đấng nam nhi, vượt xa những kẻ mày râu tầm thường. Họ là những người mà các nàng cần phải bảo vệ sao? Người mà mình cần bảo vệ, võ nghệ còn tài giỏi hơn mình chẳng phải là điều đáng hổ thẹn với các nữ binh sao? Một cách này của Bảo Thánh đã khích lệ tinh thần học hỏi, hăng say rèn luyện của đội nữ binh.
***
Vọng Hương chọn một bàn trong góc quán trà ở gần cổng thành rồi gọi một bát nước chè tươi. Cuộc duyệt binh đã kết thúc. Các vương hầu lẫn lượt dẫn quân về đất phong của mình hoặc đến nơi đóng quân đã được bố trí. Vọng Hương vừa nhìn từng đoàn người ngựa rời khỏi kinh thành vừa nghe ngóng tin tức thế sự.
- Đây là đoàn quân cuối cùng rồi đấy! - Một người nói.
- Là quân của ai vậy?
- Nhìn cờ hiệu, có lẽ là quân của đức ông Chiêu Văn.
Chiêu Văn. Vọng Hương nhìn ra bên ngoài. Trong những người mặc khôi giáp cưỡi ngựa dẫn đầu đoàn quân, Vọng Hương không nhìn thấy bóng dáng quen thuộc. Nhật Duật không đích thân dẫn quân về thái ấp sao? Nghĩa là anh ta vẫn còn ở kinh thành. Đoàn quân cuối cùng ra khỏi thành, quán trà dần vãn người. Vọng Hương cũng đứng dậy tính tiền rồi ra về, nhìn sắc trời cũng không còn sớm.
…
Sau khi cuộc duyệt binh kết thúc, Nhật Duật trở về vương phủ. Chàng cùng với quản gia bàn công vụ xong vẫn chưa thấy Vọng Hương quay về. Quản gia vừa đi thì có nội thị từ trong cung tới truyền chỉ của Quan gia triệu Nhật Duật vào cung có việc gấp. Chàng không dám chậm trễ liền sửa soạn y phục rồi đi ngay.
Vọng Hương vừa về đến cổng phủ thì người gác cổng trông thấy liền bảo:
- Em đi đâu về vậy? Đức ông hồi phủ cho tìm em nhưng em không có trong phủ.
- Vậy hả anh? - Vọng Hương đáp. - Anh có biết đức ông đang ở đâu không ạ? Để em đến diện kiến.
- Đức ông vừa được người trong cung triệu đi rồi. - Người gác cổng nói.
- Vâng, em biết rồi. Em cảm ơn ạ. - Vọng Hương nói cho phải phép rồi đi vào phủ.
Nàng không về phòng mình mà đến thư phòng của Nhật Duật. Đồ đạc sách vở trong phòng Nhật Duật phần lớn đã chuyển đi. Không người, ít vật, Vọng Hương chợt cảm thấy hiu vắng. Nhìn ấm trà mới pha để trên bàn, nàng biết Nhật Duật rời đi chưa lâu. Thật sự bận như vậy sao? Có lẽ đến lúc chàng trở về thì ấm trà cũng đã nguội nên Vọng Hương thu dọn trà rồi rời khỏi thư phòng và đóng cửa lại. Không thấy Nhật Duật trong đoàn quân trở về thái ấp, quả nhiên nàng đoán đúng, chàng vẫn còn ở lại kinh thành.
…
Khi Nhật Duật đến điện Long An thì ngoài Thái Thượng hoàng và Quan gia ra, Quốc Tuấn, Quang Khải, Ích Tắc, Bình Trọng, Nguyễn Khoái, Chiêu Thành cùng các quan cũng có mặt ở đó.
Thấy tất cả đều tề tựu đông đủ, Trần Khâm lên tiếng:
- Các ái khanh, trẫm triệu các khanh vào cung là có chuyện quan trọng muốn nghe ý kiến của các khanh. Hiện nay, hoàng tử thứ 9 của Hốt Tất Liệt là Thoát Hoan đã đem 50 vạn quân đóng ở Ngạc Châu. Thoát Hoan đóng quân ở đó theo lệnh của Hốt Tất Liệt là chuẩn bị tấn công Chiêm Thành. Hắn sai sứ thần sang nước ta. Sáng nay, sứ thần nhà Nguyên đã vào chầu. Nhà Nguyên muốn Đại Việt cho mượn đường để hành quân đánh Chiêm Thành. Đối với việc này, các khanh nghĩ sao? Nên thuận hay không?
Chiêu Minh vương Quang Khải là người đưa ý kiến đầu tiên:
- Tâu Quan gia, tâu Thái thượng hoàng, năm Thiệu Bảo thứ năm, Hốt Tất Liệt đã tiến hành sát nhập hành tỉnh Kinh Hồ của nhà Nguyên và Chiêm Thành làm một. Những vùng đất mà quân Thát đã chiếm được của Chiêm Thành đã được chúng xây dựng thành căn cứ quân sự phía Nam, mục đích có thể dễ dàng nhìn ra là để tiến đánh nước ta. Mượn đường chỉ là cái cớ. Chúng muốn đẩy triều đình vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu nhận lời thì khi quân Nguyên tràn vào lãnh thổ Đại Việt chiếm cứ, đóng quân, không chịu rời đi, rồi cố tình gây hấn để có cớ đánh chiếm, Đại Việt sẽ như cá nằm trên thớt. Nếu không nhận lời thì Nguyên triều sẽ viện lý do Đại Việt chống đối mà cất quân thảo phạt để trừng trị. Lựa chọn như thế nào cũng không thể tránh được cuộc chiến này, theo thần nếu đã như vậy thì thẳng thừng từ chối Nguyên triều về việc cho mượn đường. Như vậy trong việc đối phó với quân Thát, quân ta sẽ chủ động hơn so với việc cho chúng mượn đường.
Lời Quang Khải vừa nói ra các quan đều đồng tình cho là phải. Những lời mà anh Chiêu Minh đã tâu cũng chính là những suy nghĩ của Nhật Duật. Nhưng chín người mười ý, không phải ai cũng tán thành quan điểm này.
- Tâu Quan gia, tâu Thái thượng hoàng, trong chuyện này việc mượn đường, các vị anh minh sáng suốt ở đây đều hiểu là một cái cớ để Nguyên triều cất quân xâm lược nước ta. Vậy tại sao ta đã biết rõ mà lại còn mắc bẫy của chúng? Theo ngu ý của thần, chi bằng cứ thuận theo, cho nhà Nguyên mượn đường. Như vậy chúng sẽ không còn cớ để gây hấn để mà phát động chiến tranh nữa, tránh cho bách tính rơi vào cảnh binh đao nước sôi lửa bỏng. Quân Nguyên thiện chiến, quanh năm suốt tháng đều chinh chiến đã quen. Nhưng quân ta thì lại khác. Hai mươi năm yên bình không chiến tranh, tuy rằng quân sĩ vẫn ngày ngày thao luyện nhưng tập trận khác với đánh trận. Nếu giao chiến thì Đại Việt sẽ nắm được bao nhiêu phần thắng? Nếu thua thì Đại Việt sẽ giống như số phận của Chiêm Thành, bị sát nhập vào hành tỉnh Kinh Hồ. Nếu thắng thì thiệt hại do chiến tranh để lại cũng khỏi phải bàn cãi, công sức gây dựng đất nước hơn 20 năm qua vì một cuộc chiến sẽ đổ xuống sông xuống bể. - Ích Tắc nói.
Từ ngày biết Ích Tắc từng đưa thư ở Vân Đồn xin quân Nguyên xuống Nam, Nhật Duật đã không đồng tình với quan điểm của Ích Tắc. Hôm nay, nghe người anh này nói xong, chàng càng không cho là phải. Nhưng Nhật Duật không có phản đối ngay mà chỉ mỉm cười ung dung hỏi:
- Vậy nếu lựa chọn đồng ý cho nhà Nguyên mượn đường qua nước ta tiến đánh Chiêm Thành, thì về việc 50 vạn quân Nguyên ở trên lãnh thổ nước ta, không biết Chiêu Quốc vương có cao kiến, kế sách gì về việc này, xin đưa ra để thọ giáo?
- Chỉ là cho họ mượn đường hành quân thì cần gì phải có kế sách. 50 vạn quân này nhà Nguyên chuẩn bị là để đánh Chiêm Thành. Hiện quân của Toa Đô thất thủ do thiếu lương thực khiến hắn phải kéo về phía Bắc Chiêm Thành dựng đồn điền để sản xuất lương thực. 50 vạn quân này là viện binh nhà Nguyên tiếp tế cho Toa Đô đánh Chiêm. Nhưng nếu ta từ chối việc cho nhà Nguyên mượn đường thì 50 vạn quân này sẽ là để xâm lược Đại Việt. - Ích Tắc cười khẩy đáp.
Nhật Duật nghe câu trả lời của Ích Tắc xong thấy thật mỉa mai. Nhưng chàng không nói gì ngay lúc này để tránh quan hệ giữa chàng và Ích Tắc thêm căng thẳng.
- Tâu Quan gia, tâu Thái thượng hoàng, không thể khẳng định chắc chắn nhà Nguyên chỉ đơn thuần muốn mượn đường đi đánh Chiêm thôi hay là muốn nhân cơ hội hoặc kiếm cớ xâm lược nước ta nhưng dù động cơ của chúng là gì cũng không thể cho mượn đường. - Bình Trọng nghe không lọt tai những lời của Ích Tắc liền bẩm.
Nguyễn Khoái lên tiếng:
- Tâu Quan gia, tâu Thái thượng hoàng, dã tâm xâm lược Đại Việt của Nguyên triều rất rõ ràng. Nhưng thời cơ chưa tới nên trong hai mươi năm qua chúng chưa động binh. Một khi chúng đã quyết định động binh và chỉ còn thiếu một cái cớ để sách động chiến tranh thì dù không cho chúng mượn đường thì cũng có vô vàn những cái cớ khác, kể cả vô lý. Vì vậy theo thần không thể đồng ý cho mượn đường. Nếu đồng ý cho mượn đường thì không có gì đảm bảo rằng chúng không được đằng chân lân đằng đầu, ngày càng đưa ra những yêu sách vô lý khác buộc ta phải từ chối thì khi đó 50 mươi vạn quân như hổ rình mồi kia đã có cớ để từ "mượn đường" sang chiếm đất.
Trần Khâm nhíu mày trầm ngâm rồi hỏi Nhật Duật:
- Chiêu Văn vương, năm ngoái khanh đi tuần phía Nam về, đã nắm rõ tình hình mặt trận tại Chiêm Thành. Về việc này khanh có ý kiến gì không?
Nhật Duật ôn tồn đáp:
- Bẩm Quan gia, năm Thiệu Bảo thứ năm, nhà Nguyên yêu sách bắt Đại Việt phải cung cấp binh lương cho chúng để chinh phạt Chiêm Thành và Quan gia đã từ chối vì nước ta lực yếu sức kém không thể cung cấp binh lương được. Không những từ chối yêu cầu của chúng mà Đại Việt ta còn cử 2 vạn binh và 500 chiến thuyền sang chi viện cho Chiêm Thành, nhưng chúng cũng đâu có lấy đó là cớ để cất quân xâm lược. Vậy nên lần này tiếp tục từ chối yêu cầu của Nhà Nguyên, chúng cũng chưa chắc đã khởi binh. Còn nếu nhà Nguyên vì chuyện này mà khởi binh thì triều đình từ lâu cũng đã xác định được điều này và chuẩn bị tất cả mọi thứ sẵn sàng cho cuộc chiến. Căn cứ tình hình ở Chiêm Thành thì việc cho nhà Nguyên mượn đường vào lúc này vô cùng nguy hiểm, sẽ đẩy Đại Việt bị kẹp vào thế gọng kìm, cả Bắc lẫn Nam đều là địch. Đồn điền của Toa Đô xây dựng kia có thể là căn cứ để duy trì cuộc chiến tại Chiêm nhưng nó cũng là căn cứ để quân Nguyên làm bàn đạp tấn công lên Đại Việt từ phía Nam. Cuộc chiến tại Chiêm Thành đã gây cho đoàn quân của Toa Đô nói riêng và nhà Nguyên nói chung tốn nhiều thời gian và chịu nhiều tổn thất, nhưng đến nay không thấy dấu hiệu chúng định bỏ cuộc, vì vậy có thể nhà Nguyên sẽ thay đổi chiến thuật: Tiến hành chinh phạt Đại Việt, một mũi tên trúng hai mục đích, vừa thôn tính nước ta như tham vọng bấy lâu của chúng, vừa cải thiện tình hình chiến sự tại Chiêm Thành. Hiện nay việc vận chuyển binh lương cho cuộc chiến tại Chiêm Thành là bằng đường biển. Việc vận chuyển này mệt nhọc, vừa dễ bị mai phục, lại hay gặp bão. Đó cũng là lí do mà năm ngoái chúng yêu cầu ta cung cấp lương. Yêu cầu không được thì nay dã tâm của chúng là muốn biến Đại Việt thành căn cứ đánh Chiêm, đóng quân ở Đại Việt để tránh đường xá xa xôi, cướp lương của Đại Việt để nuôi quân đánh Chiêm, như vậy việc thôn tính Chiêm Thành sẽ trở nên dễ dàng. Ngoài ra, nếu ta đồng ý cho nhà Nguyên mượn đường thì đối với Chiêm Thành đây là một sự phản bội, nó sẽ phá vỡ quan hệ hợp tác giữa hai nước, phá vỡ sự đoàn kết rất cần thiết vào thời thế này để chống kẻ thù chung. Vì vậy không thể cho chúng mượn đường.
Trần Khâm chăm chú lắng nghe những điều Nhật Duật nói, đều thấy hợp tình hợp lý. Ích Tắc nhận ra sự đồng tình của Quan gia nên liền lên tiếng có ý phản đối:
- Chiêu Văn vương nói rằng việc nhận lời nhà Nguyên cho mượn đường là sự phản bội Chiêm Thành có điểm không đúng rồi. Trong chính trị, không có kẻ thù cũng không có đồng minh mãi mãi, mà chỉ có lợi ích là vĩnh viễn. Nhìn xuyên suốt chiều dài lịch sử, từ sau khi Tiền Ngô vương giành lại được độc lập cho dân tộc, chiến tranh giữa Đại Việt và Chiêm Thành vẫn luôn xảy ra liên miên: Năm Nhâm Ngọ Thiên Phúc thứ ba thời vua Lê Đại Hành, năm Kỷ Dậu Thiên Huống Bảo Tượng thứ hai thời Lý Thánh Tông, năm Ất Mão Thái Ninh năm thứ tư thời vua Lý Nhân Tông và vô số những xung đột nhỏ khác. Từ đó nhận định Chiêm Thành là kẻ thù truyền kiếp của Đại Việt ta cũng không sai. Vậy thì sao? Chẳng phải bây giờ Đại Việt còn chi viện binh giúp đỡ Chiêm Thành đó ư? Ta giúp Chiêm Thành vì lợi ích của mình, ta "phản bội" Chiêm Thành vì lợi ích của mình thì có gì khác nhau? - Ích Tắc nhấn mạnh. -Ngoài ra, ta không trở mặt với Chiêm Thành cũng không có gì đảm bảo rằng Chiêm Thành không vì nhìn thấy lợi ích khác mà trở mặt với Đại Việt. Đại Nguyên hay Chiêm Thành suy cho cùng đều là kẻ thù, nhưng thời thế thế thời nếu phải lựa chọn hợp tác thì sao lại không lựa chọn cây cao bóng cả?
Nguyễn Khoái nghe những gì Ích Tắc nói liền muốn phản đối nhưng chàng nhẫn xuống và giữ im lặng, bởi vì dù rất kín đáo nhưng chàng nhận ra Chiêu Văn vương khẽ nhíu mày hơi lắc đầu, nhìn thoáng quá tưởng như ngài ấy chỉ đang thổi trà cho nguội bớt để uống nhưng chàng nhận ra Chiêu Văn vương đang khuyên chàng không nên lên tiếng.
- Tâu Quan gia, tâu Thái thượng hoàng, thần thấy những gì Chiêu Quốc vương phân tích đều thấu tình đạt lý, đối với đề nghị mượn đường phạt Chiêm của Nhà Nguyên nên thuận - Thị lang Lê Tắc chắp tay tâu.
Trần Khâm quay sang Quốc Tuấn, người vẫn ngồi im lặng nãy giờ chưa hề lên tiếng, đoạn hỏi:
- Quốc công Tiết chế, theo ý khanh thì việc này nên định như thế nào?
Nhật Duật đánh mắt sang phía Nguyễn Khoái. Dụng ý của Nhật Duật, chàng hiểu rồi.
Quốc Tuấn đáp:
- Tâu Quan gia, theo ngu kiến của thần thì về chủ trương cuối cùng kiên quyết không đồng ý yêu sách của nhà Nguyên. Lý do tại sao thì Thượng tướng Thái sư và Chiêu Văn vương đã nói rất rõ ràng rồi, thần không có gì cần nói thêm. Còn về đối sách trả lời sứ giả do Thoát Hoan cử sang thì trước mắt cần phải dùng kế hoãn binh kéo dài thời gian để quân đội ta có được sự chuẩn bị tốt nhất.
Trần Khâm hài lòng gật đầu:
- Lời khanh nói rất hợp ý trẫm. Trẫm sẽ yêu cầu sứ giả của Thoát Hoan về trước để suy nghĩ về đề nghị của "thiên triều", khi có câu trả lời sẽ cử sứ giả sang hồi đáp. Trọng trách đi sứ sang tỉnh Kinh Hồ xin hoãn binh với Thoát Hoan, ai dám đứng ra đảm đương?
Trung đại phu Trần Phủ bước lên phía trước, đoạn quỳ xuống cung kính thưa:
- Bẩm Quan gia, thần tuy tài hèn sức mọn nhưng xin cố gắng hết sức để hoàn thành nhiệm vụ này?
- Trẫm chuẩn tấu Trần Phủ làm sứ giả sang tỉnh Kinh Hồ. - Trần Khâm phất tay.
Trần Hoảng trầm ngâm từ đầu cho đến giờ mới mở miệng vàng:
- Việc cho nhà Nguyên mượn đường hay không lần này đồng nghĩa với việc Đại Việt đối với nhà Nguyên là đánh hay hòa. Quốc công, khanh nắm trọng trách thống lĩnh quân đội toàn quốc, theo khanh với tương quan lực lượng như vậy thì nếu đánh sẽ mất bao lâu để thắng 50 vạn quân Nguyên?
- Tâu Thái thượng hoàng, quân Nguyên có 50 vạn nhưng Đại Việt thì toàn quốc vi binh. Từ những đứa trẻ thơ cho đến các bô lão, từ những người đàn bà chân yếu tay mềm đến những thanh niên trai tráng sức dài vai rộng, từ những người lính mặc giáp chinh chiến sa trường đến những người nông dân áo vải cầm quốc nơi ruộng đồng, mỗi người đều là một binh sĩ, mỗi một ngôi làng là một tòa thành, há lại phải e ngại không thể thắng được 50 vạn quân? - Quốc Tuấn rành mạch đáp.
- Khanh nói đúng. - Trần Hoảng vuốt râu gật đầu - Toàn quốc vi binh. Chính là vậy. Sức mạnh to lớn nhất mà ta có là lòng dân muôn người như một. Ý dân chính là ý ta. Ta sẽ triệu các bô lão trên cả nước về kinh để hỏi kế đánh giặc. Kính lão đắc thọ, các bô lão chính là đại diện cho các thế hệ trong dân chúng, lại là những người từng trải, kinh qua sóng gió, gừng càng già càng cay. Lời của họ là những lời đáng giá cần nghe.