Bỏ qua đến nội dung chính
Đọc to (tiếng Việt) Nhấn phát để bắt đầu
Chu Đậu và Em

Âm thanh của đất

Giữa trăm công ngàn việc ở nhà xã quan, Đoan xin chị Lan cho đi ra đồng chăn trâu. Người ta bảo chăn trâu cực nhọc chứ Đoan lại thấy việc này là khoẻ nhất. Một mình với bầy trâu giữa đồng, muốn đứng muốn ngồi gì cũng thoải mái chẳng phải nhìn trước ngó sau. Như lúc này đây, đàn trâu đang gặm cỏ, còn Đoan thì ngồi bệt dưới gốc cây rồi cầm cành khô chuẩn bị vẽ xuống đất.

Đoan không vẽ ngay, mà lấy chân xoa một đường lên đất cho phẳng, có vậy lúc đưa nét nhìn mới rõ được. Cô chẳng thèm nhìn quanh để lấy cảm hứng, cứ thế đưa tay một mạch, không buồn ngẩng đầu lên. Đến lúc dừng tay thì một con trâu đã đứng im lìm trước mặt. Đoan nhìn đi nhìn lại, trông có vẻ cũng chẳng thích thú là mấy. Phải rồi, đi đi lại lại thì cũng chỉ có trâu bò gà lợn, thanh cảnh hơn thì khóm trúc cây đa. Đoan thích vẽ, nhưng đã vẽ mấy thứ ấy chán rồi, đến mức cứ đặt tay là vẽ chứ chẳng cần nghĩ ngợi tính toán gì.

Cũng không thể chỉ xoay vòng ngần ấy thứ được, Đoan muốn vẽ gì đó khác đi. Cô nghĩ một lúc, rồi bắt đầu cặm cụi đưa tay đi từng nét cẩn thận, cứ hễ thấy chỗ nào chưa ưng ý lại lấy chân xoa xoa đi rồi vẽ lại. Tiếng cành khô đưa trên đất sột soạt, cái âm thanh ấy nghe vui tai vô cùng. Mãi một lúc lâu sau Đoan mới đặt nhánh cây xuống, vui sướng nhìn bức vẽ của mình, không nhịn được mà cười thành tiếng.

Ông Ất bây giờ mà có biết đứa con gái cả đang hì hục vẽ cha nó ngoài đồng thì cũng chẳng còn sức để vui nổi. Trộm vía hai ngày đi thuyền thuận lợi, đúng ngày đúng giờ đến được Trúc Thôn, nhưng ở đây cũng đã thêm hai ngày nữa mà đội phu vẫn chưa xắn được miếng đất sét nào. Lúc mới đến thì ai cũng hăng hái lắm, ăn xong bữa cơm là vào việc ngay. Nhưng cắm lán đã lâu mà vẫn chưa động thổ, thành ra mỗi người đều bắt đầu sốt ruột.

Đặng Trình đã nghiền mài đủ điều về nghề gốm nên cũng biết tìm đất sét trắng chẳng phải là bạ đâu đào đấy, mà phải biết lựa chỗ thích hợp. Chỗ đất ấy không được quá khô vì sẽ khó đào sâu, nhưng lại chẳng được quá ẩm nếu không lúc đào xuống sẽ dễ sập lún. “Không quá khô, chẳng quá ẩm” - vỏn vẹn mấy chữ vậy thôi, chẳng có gì là khó ngẫm, nên trước nay Đặng Trình cũng không bận tâm gì nhiều, cứ coi đó là lẽ đương nhiên vậy. Nhưng lần này cùng cha và thợ cả đi tìm chỗ đào đất, cậu mới tỏ rằng đằng sau mấy chữ ấy là biết bao nhiêu tính toán đắn đo.

Giữa bãi đất mênh mông, Đặng Trình thực sự không biết đâu là nơi không quá khô và chẳng quá ẩm. Cậu thấy ông thợ cả cầm theo một cái cọc gỗ, lâu lâu đứng lại, thổ thổ chân xuống những cái thật mạnh, rồi lại dùng hết sức thụi cọc xuống, có chỗ thì cọc lún xuống độ nửa tấc, chỗ thì một tấc, lại có chỗ chẳng lún được chút nào. Cứ mỗi lần thử đất, thợ cả và xã quan lại đứng đó suy ngẫm rất lâu. Trong lúc họ bàn bạc, Đặng Trình mượn cái cọc gỗ ấy, cũng thử thổ chân và thụi cọc, nhưng sức cậu yếu quá, chỉ thấy thộn chân và đau tay chứ dưới đất thì dường như chỉ có vài hạt bụi là xáo động. Đặng Trình nhìn bàn tay đỏ lên sau vài lần thử đất, khẽ thở dài rồi cười nhạt. Mười mấy năm qua cậu chỉ cầm bút, đọc sách và mơ về một ngày làm gốm, chứ đã bao giờ thực sự làm gốm đâu!

Lại thêm nửa ngày trôi qua mà đội thuyền vẫn chưa thể tìm được chỗ thích hợp để đào đất. Đặng Trình nhìn quanh một lượt, cảm thấy đất ở đây hơi khô nên mới không thể cắm được cọc gỗ. Vậy là cậu đánh liều rủ Tâm Phúc tách ra thử tìm chỗ khác. Cậu bắt chước thợ cả thử hết chỗ này đến chỗ kia, rồi cuối cùng cũng tìm được một nơi mà cậu có thể cắm được cọc xuống. Nhưng như vậy là chưa đủ, cậu còn cầm một nắm đất lên, tự chiếu với cái câu “không quá khô, chẳng quá ẩm” thấy càng phù hợp, nên vui mừng đi thật nhanh tìm cha báo tin.

Ông xã và thợ cả vẫn đang bàn bạc, Đặng Trình không nghe rõ họ nói gì, cũng không dám làm phiền mà chỉ đứng sau lưng đợi họ dứt lời. Cậu cứ đứng như vậy một lúc, đến khi cả hai vị bắt đầu im lặng thì khẽ đằng hắng một tiếng lấy giọng rồi dè dặt gọi cha.

- Thưa cha, con vừa xem thấy bãi đất bên kia cũng khá, mời cha sang xem thử thế nào ạ.

Thợ cả quay lại nhìn Đặng Trình rồi nhìn sang xã quan, còn ông xã thì vẫn đứng im không nhúc nhích. Có lẽ vừa nãy giọng còn nhỏ quá nên cha chưa nghe, vậy nên cậu chầm chậm tiến lên nửa bước, nói lớn hơn một chút.

- Thưa cha, bên kia…

Lời còn chưa dứt, Đặng Trình đã thấy cha quay phắt sang “chậc” một tiếng, đôi mày chau lại thành hình chữ bát. Đặng Trình chẳng lạ gì ánh mắt này. Ngày còn nhỏ, cứ mỗi lần cậu làm gì trái ý thì sẽ phải đối diện với cái nhìn ấy, rồi liền sau đó là một trận đòn no, không thì cũng là một bữa cơm toàn giáo huấn và chì chiết. Cả người Đặng Trình bất giác cứng lại, tự cảm nhận được hai má mình nóng bừng lên. Cậu không biết tay mình có đang túa mồ hôi hay không, nhưng cứ bất giác lau hai lòng bàn tay vào vạt áo. Cậu biết mình đã lớn rồi, cậu biết cha sẽ chẳng đánh mình nữa, nhưng lại chẳng thể ngăn nổi nỗi sợ đã ăn sâu vào từng thớ thịt. Đặng Trình mệt rồi, cậu sợ nếu cứ đứng vậy nữa thì sẽ không vững mất, nhưng nếu quay đi thì lại giống như chịu thua vậy, cậu cảm thấy xấu hổ. Dù chẳng để ai xem, nhưng cậu muốn lì lợm mà đứng đó, có lẽ là thử một lần không lùi lại xem sao.

Cứ một lúc như thế, rồi ông thợ cả cũng sang xem tình hình đội phu đất. Ông xã lúc này mới quay hẳn người lại nhìn Đặng Trình.

- Vừa nãy con nói bãi đất nào?

Đặng Trình đưa cha đến bãi đất, rồi thụi cọc gỗ một cú thật mạnh. Nhưng hình như cậu nắm hơi cao tay, thế thụi cọc cũng chưa vững, thành thử cảm giác không được tốt như vừa rồi. Cậu lại thụi thêm một lần nữa, chẳng biết vung tay có sai không, mà thấy vẫn lại không bằng lần đầu. Hoặc giả cậu chỉ cảm giác vậy thôi, chứ chẳng có khác biệt gì. Có khác thì ở bây giờ có cha cậu đứng trước mặt mà thôi. Đặng Trình cũng không cố chấp thêm nữa, đứng thẳng người nhìn cha, chờ đợi một cái gật đầu.

Không có. Đáp lại cậu là một ánh mắt dửng dưng. Chẳng sao cả, lại dùng cái ngón chữ mà mình vẫn luôn giỏi nhất vậy.

- Thưa cha, bãi đất này…

- Con dựa vào đâu để nói bãi đất này khá?

Giọng ông xã quan không gằn cũng không thanh, cứ bình bình chờ đợi câu trả lời.

- Thưa cha, lấy đất sét trắng ắt phải đào nơi thổ nhuận. Thổ nhuận, tức là thế đất phải chắc chắn nhưng không khô cằn, phải tơi nhưng không lỏng lẻo. Con thấy cha và thầy thợ cả dùng cọc gỗ để thử đất, nhưng nơi thì cọc dội ngược lên do đất quá rắn, nơi lại lún tấc hai tấc ba.

Đặng Trình lấy hơi rồi nói tiếp.

- Thưa cha, sức lực con yếu ớt, cố hết sức thử đất ở đây thì xuống chưa được nửa tấc. Nếu là thầy thợ cả, hẳn sẽ được độ bảy tám phân…

Nói đến đây, Đặng Trình bỗng thấy lời giải thích của mình thật trẻ con. Cậu tin rằng mình đúng, nhưng lại chẳng biết diễn giải sao cho phải.

- Con cũng biết lấy đất sét phải lấy nơi thổ nhuận à? Nhưng cũng chỉ biết đến thế thôi, vẫn còn nông cạn lắm.

Ông xã cầm lấy chiếc cọc trên tay con trai rồi nói tiếp.

- Lấy cọc thử đất, không phải là để xem cọc lún sâu được bao nhiêu, mà là nghe tiếng thụi cọc. Nếu tiếng thụi xuống mà bộp, là đất quá rắn, bên dưới hẳn nhiều đá sỏi. Đào vào đất ấy thì chẳng biết lúc nào mới đến được tầng đất sét, vừa tốn sức mà lại dễ hư hỏng nông cụ.

Nói rồi, ông xã thổ mạnh cọc gỗ xuống ngay chỗ đất Đặng Trình vừa thử, phát ra âm thanh trầm đục.

- Tiếng mà đục thế này, đất bên dưới không ẩm thì cũng là đất cát. Đào độ năm thước là sập. Sập nghĩa là sao? Là hàng chục thạch đất ở trên đổ xuống.

Mặt ông xã đanh lại, chỉ tay vào đội thợ thuyền và phu đất đang ngồi trong lán cùng thợ cả, gằn giọng đầy tức giận.

- Vùi chết hết những ai ở trong hố!

Vứt mạnh cọc gỗ xuống đất, ông xã quan nghiêm khắc nhìn Đặng Trình, giống như ngày xưa khẻ tay cậu khi luyện chữ.

- Lúc nãy con gọi, cha đã cố ý không nghe thấy. Có thợ cả ở đó, nếu để thợ cả biết con trai cha đường đường là trực giảng của Quốc Tử giám mà nông cạn thế này, cha con ta biết giấu mặt vào đâu?

Xã quan hất tay áo quay lưng đi, nhưng vẫn kịp thả lại một câu theo gió.

- Cái gì dốt thì mình che lại.

Đặng Trình đứng trân trân giữa trưa nắng. Không hẳn là buồn, cậu thấy hổ thẹn nhiều hơn. Nhìn thẳng vào lương tâm mà nói, cậu thực sự vì muốn sớm tìm được chỗ đào đất ư? Chẳng phải. Cậu chỉ là nóng vội muốn cho cha thấy rằng cậu làm được, và làm tốt. Thật khó để thành thật với bản thân mình, thật khó để thừa nhận, nhưng mà cậu đã nông cạn và tự cao thế đấy.

Từ bên này, Đặng Trình nhìn thấy đội thợ thuyền và phu đất lục tục đứng dậy. Người thì quấn khăn đầu rìu, người lại đội chiếc nón cời, tay cuốc tay thuổng nối nhau đi theo thợ cả ra khỏi lán. Hoá ra ông xã cùng thợ cả đã chọn được bãi đất tốt, nên mới gọi đội phu ra làm lễ động thổ. Người ở đây đều sống dựa vào thiên nhiên cả, vậy nên đi thuyền thì cúng thần sông, đào đất phải xin thổ công thổ địa, cũng phải cầu thêm ông trời đừng làm tội mà giáng mưa xuống lại khổ thây.

Khi ông xã và thợ cả xới mai đất đầu tiên cũng là lúc lễ động thổ kết thúc, đội phu đất bắt đầu vào việc của mình. À, không phải chỉ mỗi đội phu đất, mà Tâm Phúc cũng nhanh chóng đào ngay. À, mà cũng chẳng phải mỗi Tâm Phúc, Đặng Trình cũng cầm lên chiếc mai, lóng ngóng nhìn phu đất rồi bắt chước mà xới mà đào. Mệt đấy, cũng khó đấy, nhưng chẳng hiểu sao cậu cứ tủm tỉm cười…

…

Tối ấy Trình ăn hết cả bốn nắm cơm vừng. Mấy lần mệt lả như đi đường Chu Đậu lên Đông Kinh, cậu cũng ăn được độ ba nắm là cùng, vậy mà hôm nay chừng ấy chả thấm tháp vào đâu. Mà cũng hay thật, cả chiều tất bật đào xới, mệt thì cũng mệt đấy, mỏi cũng mỏi đấy, nhưng mãi đến khi nghỉ tay hẳn, cơn rã rời mới kéo đến. Lưng cậu như có bàn tay nào bóp chặt, đứng thẳng thì trụ không nổi mà còng xuống thì đau đến nhăn mặt. Hay lúc này đây, tay cầm nắm cơm mà phải cúi mặt xuống cho vừa tầm ăn, chứ nếu nâng tay cao thêm chút nữa thì có khi bàn tay sẽ rụng ra mất.

Cả đội thuyền đang ngồi quanh bếp lửa để ăn uống nghỉ ngơi, lấy sức cho ngày mai tiếp tục đào đất. Ánh lửa hắt lên gương mặt mỗi người chỗ vàng đượm, chỗ lại tối chẳng thể nhìn rõ, vậy mà chỉ cần liếc sơ qua bộ dạng con trai là ông xã thừa biết cậu đuối sức lắm rồi.

- Đáng lẽ con chẳng cần phải đào đất làm gì, cứ để đấy cho anh em đội phu. Nghề của người ta, người ta thạo, chứ con thì sức đâu mà theo cho nổi.

Nếu là bình thường, Trình sẽ ngồi thẳng thớm lại mà đáp lời cha, nhưng với cái lưng đau này, cậu có gắng cũng không thẳng nổi, vả lại cha cũng ngồi ngay bên cạnh chứ chẳng xa, nên cậu đành chống một bàn tay xuống đùi, rồi tì má vào vai, cố giữ cho mình trông ngay ngắn nhất có thể.

Ông nhìn Trình thêm chút nữa, cái dáng ngồi này làm ông nhớ đến lúc cậu còn nhỏ xíu. Hồi ấy cậu nghịch ngợm trèo lên đống rơm rồi ngã xuống trẹo cả chân, nhưng vì sợ gia nhân trong nhà cười nên vẫn cố đi cho thẳng thớm, làm ông phải bế bổng lên cho cậu đỡ xấu hổ.

- Dạ con không sao đâu cha, mệt một chút nhưng làm cho biết cũng hay…

Vừa dứt câu, Trình bỗng nhìn thấy vết chai trên bàn tay ông xã. Bàn tay đang ghì trên đùi của cậu giãn đi một chút, ánh mắt hết nhìn vết chai rồi lại hướng lên gương mặt cha. Dù chỉ có ánh lửa lập loè, cậu vẫn có thể nhìn được vài vết đồi mồi đã điểm trên gương mặt hay cau mày ấy. Vết chai trên tay này, có phải cũng là bao lần đào đất trước đây?

- Hôm nay con mới biết, cha và mọi người đi lấy đất lại vất vả như vậy.

Lửa kêu lách tách. Đội phu vẫn nói chuyện rôm rả, nhưng hình như ông xã chỉ nghe được tiếng lửa cháy rực.

Và tiếng con trai ông.

Ông đằng hắng một tiếng, rồi đưa cả hai bàn tay ra trước mặt sưởi lửa. Ấm thật.

Ngày mai ngủ dậy là người ê ẩm đấy. Xem nếu mà mệt quá thì cứ nghỉ ngơi đi, đừng có ham làm làm gì. Lát nữa nói thằng Tâm Phúc đến chỗ cha lấy ít cao lá mà dán vào.

Đêm ấy, Trình đau đến không trở nổi mình. Cũng may có cao lá dán vào lưng mới dễ chịu hơn một chút, nên đến cuối cũng ngủ được giấc ngon.

Bình luận đoạn văn

Bình luận

Trả lời bình luận

Chỉnh sửa bình luận

Thiết lập văn bản

Xem trước

Nội dung sẽ hiển thị như thế này

Chọn font chữ

Cỡ chữ

12px 30px

Báo cáo vi phạm

Truyện này

Bạn cần đăng nhập để gửi báo cáo. Báo cáo giúp đội ngũ Nhà Ong phát hiện và xử lý nội dung vi phạm nhanh hơn.

Đăng nhập