{HỒI 1 — VỀ PHÍA TÂY VÔ ĐỊNH} [CHƯƠNG 2]

Tay chăn lợn

  An-giê-lô thơ thẩn ngước nhìn những tòa nhà. Những tòa nhà gạch đất nung, giống y xì đúc, san sát nhau, từ đầu đường đến cuối đường. 

  Trông chẳng giống trong trí nhớ anh gì sất!

  Trong những cuốn tiểu thuyết lậu, rẻ tiền, hay đôi câu chuyện kể qua thư từ những người bà con giòng họ gởi về cho: Anh nhớ Mỹ là một vùng hoang mạc, với xương rồng và cỏ lăn, những trấn thị vô pháp vô thiên, và những tay cao bồi hì hục trên lưng ngựa. 

  Anh lúc ấy hả?… Để coi nào… một thằng ranh miệng còn hôi sữa, đã nghĩ: 'Ôi chao. Một ngày nào đó. Mình sẽ giống như họ…' Đứa trẻ nào lại chẳng muốn được trở thành thế; chỉ kém sau mấy đức hiệp sĩ giáp bạc sáng bóng, hông giắt một thanh trọng kiếm, và hơn mấy vị hồng y được bà con hết lòng cung kính. Giờ đúng là vẫn còn ngựa, nhưng chẳng thấm vào đâu cái hồi xưa lắc xưa lơ ấy. Nay lác đác chỉ còn mấy anh thầy đội diễu ngựa tuần quanh mấy ngã phố, lắm lúc cũng có mấy anh ra vẻ oai lắm thúc ngựa chạy trước mấy chuyến hỏa xa. Giờ anh nghĩ, coi, cũng chẳng khác mấy với hòn đảo cứt dái ấy là bao.

  Tiếng chân lừa nện cà lộc cà lộc trên nền đường Nữu Ước. Bấy giờ nhằm tiết Xuân phân, 1919, nắng dịu, gió man mát thoang thoảng lùa quanh phố thị, mang nồng mùi phân, nước tiểu ngựa, và mùi nước sốt cà chua ninh nhừ với chút lá quế và kinh giới tây.

  Có thể băm thêm tí tỏi nữa, An-giê-lô liếm mép, bụng anh sôi sùng sục. Hai ngày nay anh đã ăn gì đâu. Ha, cũng chẳng biết vì sao nữa. Cà lộc cà lộc. Coi, đùa ai thế chẳng biết? Còn vì sao nữa, nếu chẳng phải vì ranh con Xi-pa-la đang nằm ngủ ro ro trên đùi anh chứ lị! 

  Anh mân mê tóc con, khi không lại nổi hứng hát đôi lời ru:

  – À ơi~ con hãy ngủ ngoan,

  Dãy nhà hai bên cao mà càng về cuối lại càng hẹp, chỉ tổ khiến ngực con người ta nó tức. Đường cũng đoạn được đoạn không; thiệt càng ngày không khác mấy hòn đảo cứt dái ấy là bao. 

  – Con sói biến cha đi rồi~ biến quách lên núi.

  Chiếc xe lừa kéo rẽ vào khu chợ; chạy ngược xuôi với những hàng xe tải, xe riêng cả thuê, xe điện trên trời dưới bể, rồi cả những cỗ xe ngựa đen nom một chiếc quan tài. Tiếng còi inh ỏi; tiếng cười nói, trả giá rôm rả; và cả những tiếng quát tháo, mạt sát nhau chẳng nể nang tí gì. Có người da trắng, da đen, da vàng: có ông da trắng mặt bí xị, cứ ngó đồng hồ miết, miệng lầm bà lầm bầm, thô kệch xô ngã một cụ bà để chen hàng lên xe điện; có tụi nhóc da đen, da trắng rồi cả da vàng: Cả đám nhao nhao đá quả bóng da chắp vá, ném lon đồ hộp móp méo trong những con hẻm tối ứ đọng nước, cứt chim cứt chuột; và có bà da vàng, ông da vàng, một đại gia đình da vàng thay phiên lớn tiếng mời chào người đi đường ghé thăm quán nhà mình bằng thứ tiếng Anh bồi.

  – Con ơi, con hãy ngủ ngoan~ Người sẽ đón lấy, chở che con ơi.

  Con lừa dừng trước cổng khu cư xá Tiểu Ý. Người đánh lừa, một ông chú béo tốt người Ý, để ria mép và tóc giống Um-bét-tô Đệ nhất nước Ý, giọng khàn khàn nói với cha con anh:

  – Tới nơi rồi.

  An-giê-lô bế con xuống. Ông đánh lừa phụ anh vác đồ xuống. Cũng chẳng có gì mấy: có cái túi da quèn với vài bao vải nhỏ mốc meo bánh mì với chả phô mai. 

  Anh toan lấy ví trả cho, nhưng ổng lại phủi tay, còn dúi ngược cả hai cha con mấy chai sữa lừa tươi vừa vắt sáng nay. 

  – Ôi thôi, mày ơi! Bà con với nhau cả. – Ổng cười xòa.

❖

  – Cá đây! Cá đây! Cá tươi đây!

  – Spaghetti, vermicelli, maccheroni, fusilli. Mại dô, mại dô!

  – Phô mai đây! Có phô mai xanh, phô mai sữa, phô mai dê. Không mua tiếc đấy! Tiếc lắm lắm đấy!

  Bụng con kêu. Xi-pa-la kéo nhẹ vạt áo anh.

  – Dượng An-giê-lô. Con đó…

  Đoạn, anh vội túm cổ áo con kéo sát vào lề. Chó chết, xém tí nữa là bị thằng già chạy xe chở vải vồ cho một cú. Nước cá hôi rình, đen ngòm bắn lên mặt hai cha con, bắt cả vào một bên mắt của con. 

  Xi-pa-la nức nở khóc, đau quá… đau quá, con nó phải mau mau dụi dụi.

  – Testa di Minchia! ('Thằng đầu khấc!') – Anh quát.

  Mắt nhắm mắt mở sao, chỉ kịp thấy bác tài giơ ngón thối về phía mình.

  Ngay tắp lự, bà con xúm lại hỏi han cha con anh. Ông hàng thịt kéo nhẹ bé Xi-pa-la ngồi xuống lề, bà hàng rau lại chuyền ổng một chai nước rửa mặt cho nó.

  – Ngoan, ngoan. – Ổng nhẹ giọng dỗ dành nó – Không sao. Không sao cả rồi.

  – Cái ngữ côn đồ. – Bà hàng rau tặc lưỡi. Bả quay sang anh, càm ràm – Còn cậu này sao đây? Mới tới à? Này nhá, mới hay gì nhưng cũng phải biết nhòm trước ngó sau đi đấy. Thiếu nữa là chết toi thằng nhỏ rồi, biết chưa?

  An-giê-lô rối rít xin lỗi, cũng như cảm ơn, rồi quờ quạng kiếm Xi-pa-la.

  – Rồi, rồi. Ổn rồi đấy thôi. – Ông hàng thịt nhẹ tay kéo tạp dề toàn máu heo máu bò lau khô Xi-pa-la rồi đẩy trả lại ông bô nó.

  Ôi, An-giê-lô thật không biết phải cảm ơn sao cho phải, cứ gật gà gật gù như gà mổ thóc. Song ai cũng phủi tay, lắc đầu. 

  Trước khi đi, có thêm bà chị tạp phẩm gọi cả hai cha con anh lại dúi thêm cho một túi bánh ngọt với một vỉ trứng và phô mai.

  Chỉ xoa đầu bé, cười mỉm cái.

  – Chao ôi, ơn nghĩa gì… bà con với nhau cả.

❖

  Lân la dò la bà con, với coi theo nét chữ nguệch ngoạc ghi ở mặt sau một tấm bưu thiếp, hai cha con An-giê-lô mãi cũng lần được căn số 14 giữa chợ: Phòng khám thú y A-gốt, nằm khuất mày khuất mặt trong một con hẻm tối, nhem nhuốc giữa một nhà hàng Hoa lớn lạc quẻ bên tay mặt và một tiệm cơ khí kiêm luôn tắm xe bên tả kia. Lại còn trông xuống cấp lắm… đâm ra chẳng trách banh lòi con mắt mới châm chước “À, đây rồi!” được. 

  Ngay phía trên cửa có một tổ vẹt đứt một bên xích, treo lủng lẳng; trên nữa là một dải dây cờ tím vàng xen kẽ; hai bên cửa ra vào thì đặt đôi cặp nhà cho chó và mèo, nhưng chẳng có chó với mèo; và, một bể cá bán thủy sinh lớn nuôi một con ba ba.

  Giữa chừng cha con anh đang thích thú nhìn lão ba ba thò đầu ra vô thì có cặp mẹ con nọ bước ra. Một đôi da trắng điệu bộ cứ như bị kề dao ngay cổ ép vào chứ còn lâu mới thèm nhá! 

  Nhất là con mẹ!

  Mụ đeo kính râm, bận đầm cách tân bó sát, khoác áo da báo làm ra vẻ chẳng đếm xỉa ai vừa mắt, nhưng An-giê-lô biết thể nào mụ cũng đang lườm cha con họ rát lắm cả mặt; còn đứa nhỏ dưới chân kia lại chẳng bằng được một phần phong thái của mụ. Đứa nhỏ coi không khác gì con Lọ Lem, cả buổi chỉ trưng có bộ mặt ngu ngơ cười cười, chăm chăm vào bạn chuột lang trong chiếc lồng kẽm han gỉ, lót một miếng nhung tím lịm rách bươm.

  Con mẹ hừ một cái, đẩy gọng kính, rồi nắm tay nhỏ con kéo biến vào dòng người đi chợ đang mỗi lúc một thưa.

  Leng ka leng keng!

  Cha con anh đẩy cửa bước vào. Trước nhất là nghe một mùi thuốc sát trùng rõ nồng, cả mùi phân với nước tiểu, và một mùi ẩm mốc ngột ngạt. 

  Tự dưới quầy, có con y tá thò đầu lên. An-giê-lô thở phào. Lại người bà con mình. Con nhỏ còn trẻ, chắc không hơn Mi-ke-li là bao, nhưng đầu tóc nhỏ xoăn như ổ quạ, miệng mũi toàn ke với dãi. Đoán chừng nhỏ vừa đánh một giấc nồng. Coi thật chẳng ra thể thống gì! Hai mắt nhỏ lờ đờ chớp chớp, nhìn cha con chúng. Rồi nhỏ vươn vai, ngáp một hơi dài. Nhỏ hỏi:

  – Xin hỏi hai vị có đặt lịch trước chưa?

  – Lịch?… – Anh hỏi lại.

  – Vâng, lịch… – con nhỏ khó chịu ra mặt – Lịch khám cho con thú nhà mình.

  An-giê-lô vội lắc đầu, xoa tay – Không… Không, không. – Rồi hẵng rút từ trong túi áo ra tấm danh thiếp đặt lên quầy – Chúng chú đang tìm… Ô-mê-rô So-đi.

  Con nhỏ nhướng mày, cầm tấm danh thiếp lên nghía qua. Cũ rít, nhỏ lẩm bẩm. Tấm danh thiếp đã cũ, quả thực là thế: có vết ố, gián nhấm bốn góc, và thoảng cả mùi biển; nhưng, nhìn chung, cái cần thiết vẫn còn đó. Nét chữ nguệch ngoạc trên đó là thừa đủ.

  An-giê-lô mong là thế.

  – Cháu có biết ai quanh đây tên vậy không?

  Con y tá im im, đẩy trả tấm thẻ về. Nhỏ nhìn cả hai một lượt từ trên xuống, khó chịu phải biết. Tưởng đâu là nhỏ đuổi khéo, anh vươn tay toan kéo lại, thì nhỏ lại ngoái đầu về sau, hét với xuống:

  – O vecchiu! ('Ôi, ông già!') Có người kiếm nè! – Xong, nhỏ quay lại phía cha con anh – Ngồi đi. Lão lề mề lắm.

  Bẵng đi một hồi mới nghe ra có tiếng sột soạt, tiếng lon thủy tinh ngã lăn leng keng leng ka và tiếng mèo rít chó sủa um lên. Kìa, một ông bác sĩ đầu láng o, nhọn nhọn, vén rèm thò ra. 

  Ổng đeo một cặp kính râm tròn, râu để kiểu Phan-xi-cô Đệ Nhất Hai Xi-chi-li-a, và miệng bập bập điếu xì gà Cu-ba to tướng. 

  – Chi c’è? ('Có chi đấy?')

  Vị bác sĩ ráo hoảnh hỏi. Quét mắt một vòng quanh phòng, mới trông thấy cha con An-giê-lô ngồi khép nép trên một chiếc ghế mây là mặt ổng đơ ra thấy rõ.

 – Passeriddu?… – Giọng ổng khàn đặc, nhưng vẫn nghe ra đâu đấy cái âm hưởng rổn rảng của dân cùng xứ sở.

  Rồi nào là An-giê-lô lật đật đứng bật dậy, lúng túng bấu lấy gấu áo sơ-mi đã nhăn nhúm, sờn màu của mình. Nhất thời anh chả biết phải nói gì, có quá nhiều thứ anh muốn kể cho toại lòng, nhưng lại chẳng biết phải bắt đầu từ đâu. Đã năm năm… ấy đâu… mười năm… chắc vậy… ngót nghét. Nhất thời trông anh coi hệt một thằng ranh hỉ mũi chưa sạch, đang đứng đợi mẹ tám đủ chuyện trên trời dưới bề với các bà các cô ngoài chợ.

  Anh lí nhí kêu:

  – Anh Hô-mờ…

  Cái rồi cả hai mừng hết biết ôm lấy nhau. Rồi, cả hai cùng khóc, cùng cười cho cả phần thiên hạ; những tràng vỗ vai, những tiếng sụt sịt,… một cảnh tượng đau mắt quá thể đáng! 

  Ô-mê-rô vẫn chưa dám tin vào mắt mình. Ổng chụp lấy vai An-giê-lô, lay nhẹ mấy cái.

  – Madonna santa… Madonna santa! ('Đức Mẹ con ơi... Đức Mẹ con ơi!') Là chú bây thật à?

  An-giê-lô đưa tay quệt đi hai hàng nước mắt. Anh vùi mặt vào bờ vai Hô-mờ. Anh cười tự giễu, không khi nhớ lại cái bản mặt trời đánh của bà già nhà… Ha, bả sẽ bẻ cổ anh nếu thấy anh ủy mị thế này. “Giòng cái thứ đàn bà,” mụ sẽ đay nghiến, thế là ông già, lúc nào cũng trong tình trạng say quắc cần câu, sẽ phải chen vào, “Ơ kìa đằng ấy, thằng này không chơi lừa nhá!” 

  Để sau mỗi lần như thế, anh lại cười. Ông già càng được một trận cười ra trò. Bà già tức lắm thế mà cũng cười đấy thôi. Rồi anh lại đâu vào đấy; như lúc này đây, sao mà cầm được lòng, thế là lại phải ôm ông anh thêm cái nữa.

  Anh gật đầu.

  – Phải, là em đây… là em đây…

  Coi, lỡ chẳng may có vị khách nào bước vào mà bắt gặp cảnh này ngay lúc này, ta nói con y tá chẳng biết phải giấu mặt vào đâu. 

  Con nhỏ tặc lưỡi, lại cái trò lẩm bẩm:

  – Minchiati. ('Làm chuyện hôi lông.') – Trước khi đi, không quên đánh tiếng rõ to – Tôi đây lên lầu với má đấy. Nhắm nào xong hẵng gọi tôi xuống.

  Kìa, Ô-mê-rô thờ ơ phải biết. Lão chẳng buồn… tiễn nó – Ừ, ừ. Tùy bây. – Lão phẩy tay.

  Con nhỏ tặc lưỡi. Nữa.

  Cũng đoạn hành lang ban nãy. Nhỏ chà dép đi vào. Có tiếng chó sủa. Mèo rít. Con nhỏ cũng chả vừa: có tiếng đá, tiếng chửi đổng lên, tiếng chai thủy tinh vỡ choang. Rồi là tiếng bình bịch bình bịch bước lên cầu thang.

  An-giê-lô tính hỏi gì đấy về con nhỏ y tá, nhưng Ô-mê-rô lại tinh mắt làm sao rơi xuống chú nhóc Xi-pa-la đang ngơ ngơ ngàng ngàng nép dưới đít ông bô nó.

  Cũng cái điệu bộ rưng rưng nước mắt, Ô-mê-rô ngồi chồm hổm xuống, thậm chí còn tự tặng mình đôi ba cái tát yêu lên má.

  – Madonna santa… ('Đức Mẹ con ơi...') – ổng ngước nhìn An-giê-lô. 

  Anh gật đầu, ý là đã xác nhận cho cái suy đoán trong lòng ổng. Rồi anh nhẹ tay đẩy Xi-pa-la con lên trước, anh nói – Un c’è nenti, ('Không sao cả,') – anh xoa đầu con – di chi scantàri… ('không việc gì phải sợ cả...') Bác đây là anh hai của bà má con. Bác Hô-mờ. Máu mủ ruột “thừa” của bây. – Anh cố pha trò gì đấy, nhưng xem chừng lại thành vô duyên hết nước hết cái.

  Nào đâu Ô-mê-rô vẫn cười khanh khách cho kỳ được. Ổng cười khành khạch.

  – Bây thiệt tình… – ổng nhéo má con nó – Đúng là con thằng cha bây.

❖