Bỏ qua đến nội dung chính
Đọc to (tiếng Việt) Nhấn phát để bắt đầu
Áo Rách Ngụy Tây

Đói giáp hạt

Lão Câm với được củ khoai.

Củ khoai người đàn bà gánh hàng ném cho lão từ hôm trước vẫn nằm cạnh chiếu, lăn vào một kẽ gạch. Hôm qua lão không với tới. Sáng nay lão nhích người, từng chút, chống khuỷu tay, kéo cái thân như kéo một bao tải ướt, cho đến khi mấy ngón tay chạm được vào nó.

Củ khoai đã héo. Vỏ nhăn, dính đất, một đầu đã thâm. Lão không có lửa để nướng. Lão không có nước để rửa. Lão cầm nó lên, chùi đất vào vạt áo, rồi đưa lên miệng.

Lão cắn. Răng lão lung lay, cắn không đứt. Lão phải dùng mấy cái răng cửa còn lại, gặm từng chút, như con chuột gặm vỏ dừa. Khoai sống chát, sượng, có vị đất. Nước khoai trắng đục chảy ra mép.

Lão nhai mãi. Cái vị chát chát, sượng sượng ấy, lão biết nó. Không phải vị khoai. Vị củ chuối.

 

Tết Giáp Dần, nhà má không gói được bánh tét.

Mùa gặt năm Quý Sửu, ba sào ruộng gò được mười tám giạ lúa. Không phải vì mưa thuận hay hạn hán. Vì Mão đi phu suốt bốn tháng, đúng vào mùa cấy, và Liễu với má phải cấy một mình, cấy muộn, cấy thưa. Mười tám giạ lúa, xay ra được chín giạ gạo. Trừ thuế ruộng, thuế đinh của Mão nộp về Phú Xuân, còn chừng sáu giạ. Năm người ăn. Từ tháng Chín đến tháng Chạp.

Đến Tết thì hũ gạo của má đã thấy đáy.

Má không nói gì. Má vẫn đong gạo bằng cái đấu gỗ mít, nhưng đấu không còn đầy. Một đấu thành nửa đấu, rồi thành một phần ba đấu. Bà độn thêm khoai, rồi hết khoai thì độn sắn, hết sắn thì độn cám. Cám gạo mua của nhà ông Xã Đạt, thứ cám người ta vẫn dùng để nấu cho heo ăn.

Bữa đầu tiên ăn cháo cám, thằng Cu nhìn vào bát, ngửi, rồi nhìn má.

“Bà ơi, cái này của heo mà.” Thằng Cu nói, cái thìa còn ngậm trong miệng.

Má múc thêm cho nó một vá.

“Heo ăn được thì người ăn được.” Bà nói, giọng bình thản, gõ cái vá vào miệng nồi.

Thằng Cu ăn. Nó ăn hết, liếm cả đáy bát. Nó đã ăn như thế từ mùa xuân năm ngoái, từ sau cái đêm con chó vàng.

 

Đến tháng Hai thì không còn cám để mua.

Nhà nào trong xóm cũng hết gạo. Nhà nào cũng hết khoai. Người ta lên gò đào củ.

Mão đi với Liễu. Má ở nhà trông hai đứa nhỏ. Hai vợ chồng mang theo một cái thuổng, một cái cuốc nhỏ, một cái gùi, đi lên sườn núi phía Tây, nơi có những bụi chuối rừng mọc dọc khe suối.

Chuối rừng không có quả ăn được. Quả nhỏ, nhiều hạt, chát. Nhưng củ thì ăn được. Củ chuối to bằng đầu người, nằm sâu dưới đất, phải đào cả buổi mới lên một củ. Đào lên rồi thì gọt vỏ, thái mỏng, ngâm nước một đêm cho bớt chát, rồi luộc. Luộc xong vẫn chát. Ăn vào thì cổ họng rát, lưỡi tê, bụng cồn cào.

Nhưng nó làm cho bụng đầy.

Họ không phải là những người duy nhất lên gò. Cả xóm Bàu Sen lên gò. Rồi người xóm bên cũng lên. Đến giữa tháng Hai thì những bụi chuối rừng gần nhất đã bị đào trụi. Người ta phải đi xa hơn, lên cao hơn, vào sâu hơn trong rừng, nơi có cọp.

Liễu đào giỏi hơn Mão. Chị là con nhà làm muối, quen cuốc đất, quen đào. Chị biết nhìn lá chuối mà đoán củ to củ nhỏ. Chị biết đào vòng quanh gốc trước rồi mới bẩy, để củ không gãy. Mão đứng xem chị đào, cái lưng cong, hai cánh tay gầy mà rắn, những giọt mồ hôi rơi xuống đất đỏ. Hắn nhớ năm năm trước, ở bến Thị Nại, chị ngồi bên bếp cời lửa nồi cháo tép, răng đen bóng trong ánh lửa. Hồi ấy chị béo hơn. Hồi ấy hắn có ghe.

“Ông đứng đó chi?” Chị nói, không ngẩng lên. “Lại đây cầm cái gùi.”

Hắn lại cầm cái gùi.

Cuối tháng Hai, hai vợ chồng đi sâu vào trong khe, quá cái thác nhỏ mà người Bàu Sen gọi là thác Ông Cọp, vì năm nào cũng có người thấy dấu chân cọp ở đó. Họ tìm được một bụi chuối rừng chưa ai đào, mọc sát vách đá, lá to, thân mập. Liễu nhìn lá, bảo củ ít nhất cũng bằng cái thúng.

Họ vừa xắn được mấy nhát thì có người đến.

Ba người. Một người đàn ông, một người đàn bà, một thằng con trai chừng mười bốn tuổi, cũng mang thuổng, mang gùi. Mão không quen họ. Người đàn ông nói giọng xóm Gò Dài, bên kia núi.

“Bụi này của tui.” Gã nói. “Tui thấy nó từ hôm qua. Tui cắm cái que kia.”

Gã chỉ vào một cái que tre cắm ở gốc chuối, buộc một mảnh vải đỏ. Mão không thấy cái que ấy lúc nãy. Hoặc thấy mà không để ý.

“Que thì ai cắm chả được.” Mão nói. “Rừng của vua. Ai đào trước thì của người đó.”

“Tui thấy trước.” Gã đàn ông Gò Dài nói, nắm chặt cán thuổng.

“Tui đào trước.” Mão nói, giậm chân lên mép hố vừa xắn.

Hai người đàn ông đứng nhìn nhau. Thằng con trai của gã kia nắm chặt cái thuổng, đứng sau lưng cha. Mão cũng nắm chặt cái thuổng. Hắn đói. Hắn mệt. Hắn đã đi ba canh giờ để đến được cái bụi chuối này. Hắn sẽ không bỏ nó cho một gã nào đó ở Gò Dài chỉ vì một cái que.

Liễu đặt cái cuốc xuống.

“Chị ơi.” Chị nói với người đàn bà kia, không nói với gã chồng. “Nhà chị mấy miệng ăn?”

Người đàn bà nhìn Liễu, ngạc nhiên. Rồi trả lời: sáu. Ba đứa nhỏ ở nhà, một bà già.

“Nhà tui năm.” Liễu nói. “Hai đứa nhỏ, một bà già. Bụi này củ to. Đào lên rồi chia đôi. Mỗi nhà một nửa. Hai nhà cùng đào thì nhanh. Đào xong sớm thì về sớm, khỏi gặp cọp.”

Người đàn bà nhìn chồng. Gã chồng nhìn Mão. Mão nhìn Liễu.

Chị đã cầm cuốc lên, đang xắn đất ở phía bên kia gốc chuối.

Họ đào cùng nhau. Năm người, hai nhà, không ai nói gì nhiều. Củ chuối to thật, to hơn cái thúng, phải dùng cả hai cái thuổng bẩy mới lên. Liễu lấy dao chặt đôi, chặt đều. Người đàn bà Gò Dài cảm ơn. Gã chồng không cảm ơn, nhưng lúc về, gã chỉ cho Mão một khe suối khác, xa hơn, bảo ở đó còn mấy bụi chưa ai đào.

Trên đường về, Mão gánh nửa củ chuối, đi sau Liễu. Hắn nhìn lưng chị. Hắn nghĩ: nếu không có chị, hôm nay hắn đã đánh nhau với một người đàn ông đói, vì một củ chuối, trước mặt con của người ta. Và có khi hắn thắng. Và có khi hắn thua.

Hắn không nói ý nghĩ ấy ra. Hắn chỉ đi chậm lại, để chị đi trước một quãng xa hơn.

 

Ông Xã Đạt đánh trống đình vào ngày mùng năm tháng Ba.

Quan trên cần lương. Quân của triều đình đang vây thành Diên Khánh ở phía Nam, thành của ông Gia Định. Vây từ đầu năm. Quân đông, lương ít. Làng nào cũng phải nộp thêm.

Bàu Sen nộp bốn mươi giạ thóc. Chia theo ruộng. Nhà có ba sào ruộng gò nộp hai giạ.

“Hai giạ?” Mão đứng giữa sân đình, giọng to hơn hắn muốn. “Ông Xã, nhà tui đang ăn củ chuối. Hai giạ thóc lấy đâu?”

Ông Xã Đạt nhìn hắn. Ông vẫn béo. Cả xóm gầy đi, má hóp, mắt trũng, chỉ có ông Xã vẫn béo, ngấn cổ vẫn rung khi ông nói. Nhà ông có kho thóc. Nhà ông có ba mươi sào ruộng tốt cấy hai vụ.

“Anh Mão.” Ông nói, ôn tồn. “Quân vua đang đánh giặc. Quân vua không có ăn thì giặc vô. Giặc vô thì ruộng anh còn không?”

“Ruộng tui còn hay không thì cũng phải ăn đã.” Mão nói, giọng to quá mức, cả sân đình quay lại nhìn.

“Ai cũng phải ăn.” Ông Xã gật gù. “Nhưng trên bảo nộp thì nộp. Nhà nào không có thóc thì nộp tiền. Không có tiền thì nộp đồ. Không có đồ thì…”

Ông không nói tiếp. Ông không cần nói tiếp. Cả xóm đã nhìn thấy năm ngoái, mười hai người đi phu, mười một người về.

Mão đứng đó. Bên cạnh hắn, Hai Bướm kéo nhẹ vạt áo hắn. Gã lắc đầu, rất khẽ.

Hắn im.

 

Tối hôm ấy, ba người lớn ngồi quanh bếp, không ai nói gì.

Hai giạ thóc. Nhà không còn một hạt thóc nào. Tiền cũng không còn. Năm đồng tiền Thái Bình của A Phúc đã tiêu từ mùa đông. Đồ đạc trong nhà không có gì đáng giá. Cái cày gỗ mít của cha thì phải giữ để cày. Mấy cái nồi đất, cái chiếu, cái ống điếu của lão Tư Rựa.

Má đứng dậy, đi vào buồng.

Một lúc sau bà đi ra, tay cầm một cái gói nhỏ bằng vải đỏ đã bạc màu. Bà đặt nó lên chõng, mở ra.

Bên trong là một đôi bông tai bạc. Nhỏ, hình hoa mai, bạc đã xỉn đen. Mão nhận ra nó. Hồi hắn còn bé, má đeo nó vào những ngày Tết, ngày giỗ. Rồi đến một năm nào đó, bà không đeo nữa. Hắn tưởng bà đã bán. Hắn không bao giờ hỏi.

“Của bà ngoại bây cho tao.” Má nói. “Đem lên ông Xã. Đổi hai giạ thóc.”

“Má…” Mão nói, tay cầm cái gói vải đỏ mà không dám mở.

“Đem đi.” Má nói, rồi quay mặt vào vách.

Bà gói lại, đưa cho hắn. Rồi bà đi vào buồng, nằm xuống, quay mặt vào vách.

Mão cầm cái gói vải đỏ. Hắn nhìn Liễu. Liễu nhìn cái gói. Hắn biết chị đang nghĩ gì. Chị đang nghĩ đến cái nồi đồng. Cái nồi đồng của mẹ chị, đi qua trước mặt chị trong tay một gã đàn ông lạ, đặt vào cái sọt tre. Và bây giờ đôi bông tai của mẹ má.

Hắn đi lên nhà ông Xã ngay tối hôm ấy. Hắn không muốn đợi đến sáng. Hắn sợ đợi đến sáng thì hắn không đi được nữa.

Ông Xã Đạt cầm đôi bông tai lên, đưa ra ánh đèn dầu, nhìn, cân trong lòng bàn tay. Ông không nói đắt hay rẻ. Ông chỉ gật đầu, bảo người làm xúc cho hắn hai giạ thóc. Rồi ông nói thêm:

“Bạc này xỉn rồi. Đánh lại thì còn đẹp.” Ông Xã cất đôi bông tai vào hộp sơn mài.

Ông cất đôi bông tai vào một cái hộp sơn mài trên bàn thờ. Mão thấy trong hộp ấy đã có mấy thứ khác: một cái vòng bạc, một cái trâm đồi mồi, một cái khóa bạc trẻ con. Hắn không biết của nhà ai. Hắn không hỏi.

 

Bà Tám Lợi chết vào ngày mười hai tháng Ba.

Người ta tìm thấy bà nằm trong nhà, trên cái chõng tre, người co lại như một đứa trẻ. Không ai biết bà chết từ lúc nào. Có lẽ đêm qua. Có lẽ đêm hôm trước. Trong nhà không còn gì ăn được. Trong nồi có mấy lát củ chuối đã thâm đen, ngâm trong nước đã chua.

Thằng Đực không ở nhà. Nó chăn trâu cho ông Xã Đạt, ăn ngủ ở chuồng trâu nhà ông, mỗi tháng mới về một lần. Nó mang về cho bà nội nửa bát cơm mỗi lần về, phần cơm nó nhịn từ bữa ăn của mình. Lần cuối nó về là cuối tháng Hai.

Người ta báo cho nó. Nó chạy về. Nó mười ba tuổi, gầy như cái que, đứng ở cửa nhà nhìn bà nội nằm trên chõng. Nó không khóc. Nó đứng nhìn rất lâu. Rồi nó đi vào, ngồi xuống cạnh chõng, cầm bàn tay bà, như người ta cầm một vật gì đó để xem nó còn ấm không.

Không có quan tài. Không có tiền mua quan tài. Người ta lấy cái chiếu rách của bà, cuộn bà vào, buộc ba nút dây. Xóm Bàu Sen chôn bà ở nghĩa địa trên gò, chỗ đất sỏi.

Không ai muốn đào huyệt. Ai cũng đói. Ai cũng mệt. Đào huyệt ở đất sỏi thì mất cả buổi.

Mão vác thuổng lên.

Hắn không biết vì sao. Hắn không nghĩ gì khi vác thuổng. Hắn chỉ thấy cái thuổng dựa ở góc nhà, cái thuổng đã đào củ chuối suốt tháng Hai, và hắn cầm lấy, đi ra cửa. Liễu nhìn theo. Má nhìn theo.

Hắn đào một mình suốt buổi chiều. Đất gò đỏ lẫn sỏi, mỗi nhát thuổng chỉ xắn được một lớp mỏng, sỏi va vào lưỡi thuổng kêu chan chát. Hai bàn tay hắn phồng rộp lại ở những chỗ đã chai. Mồ hôi chảy vào mắt. Bụng đói cồn cào. Hắn đào, nghỉ, đào. Đến gần tối thì huyệt sâu được ngang ngực.

Thằng Đực đứng trên miệng huyệt từ lúc nào. Nó nhìn xuống, nhìn Mão đứng dưới huyệt, người đầy đất đỏ.

“Chú đào cho bà nội con hả?” Thằng Đực hỏi, ngồi xổm xuống mép huyệt.

“Ừ.” Mão đáp, không ngẩng lên, lưỡi thuổng vẫn cắm trong đất.

Thằng Đực im. Rồi nó nói, giọng phẳng, không lên không xuống, cái giọng của đứa trẻ đã lớn trước tuổi:

“Năm đó, chú đong lúa của bà con bằng cái giạ đáy dày.” Mắt nó nhìn thẳng xuống đáy huyệt.

Mão đứng im dưới huyệt. Cái thuổng trong tay hắn nặng như cột buồm.

“Con biết.” Thằng Đực nói tiếp. “Hồi đó con không biết. Chừ con biết. Ông Hai Bướm nói.”

Mão không ngẩng lên. Hắn nhìn xuống đáy huyệt, chỗ đất đỏ ẩm ướt. Hắn chờ thằng Đực nói tiếp. Chửi hắn. Đánh hắn. Nhổ nước bọt xuống huyệt. Hắn đáng bị thế.

Thằng Đực không nói gì nữa. Nó đứng thêm một lúc, rồi quay đi, xuống gò. Một lúc sau nó quay lại, cùng mấy người khác, khiêng cái chiếu cuộn bà nội nó.

Họ hạ bà xuống huyệt. Mão leo lên. Người ta lấp đất. Không có hương, không có nến. Ông Ba Rổ lẩm nhẩm một câu khấn gì đó, ngắn, rồi thôi. Mọi người đi xuống.

Thằng Đực ở lại, ngồi bên nấm mộ mới. Mão đi xuống được một quãng thì quay lại nhìn. Thằng bé ngồi đó, trong ánh chiều tà, hai tay ôm gối, nhìn nấm đất đỏ. Nó vẫn không khóc.

Hắn nghĩ: nó không khóc giống thằng Cu không khóc. Những đứa trẻ năm ấy, chúng không khóc.

 

Hai Bướm về vào giữa tháng Tư.

Gã đi phu từ đầu tháng Ba, chở lương vào Diên Khánh, thay cho cái suất phu mà nhà gã phải nộp. Gã đi ba mươi ngày, về chỉ còn một bộ xương bọc da. Một bên tai gã điếc hẳn. Gã bảo đó là vì đứng gần một khẩu súng lớn lúc nó nổ.

Tối ấy, mấy người đàn ông trong xóm ngồi ở hiên nhà Hai Bướm nghe gã kể. Mão cũng đến.

“Cái thành đó.” Hai Bướm nói, giọng to vì tai điếc, nói như hét. “Nó không giống thành nào hết. Nó không vuông. Nó có góc. Nhọn. Chĩa ra như cái sao. Chỗ này nhọn, chỗ kia nhọn.”

Gã lấy que vẽ xuống đất. Những đường gấp khúc, những cái góc nhọn chĩa ra.

Mão nhìn cái hình vẽ. Hắn nhớ ngay. Mặt bàn quán nước ở Phú Xuân, năm Canh Tuất, nước chè loang. Gã thủy thủ Mã Cao. “Thành có tám cạnh. Góc nhọn như sao. Đánh vào chỗ nào cũng bị bắn hai bên.”

“Quân mình đánh vào.” Hai Bướm nói tiếp. “Đánh vào cái mặt tường giữa hai cái góc. Tưởng chỗ đó là chỗ yếu. Vô tới chân tường thì hai cái góc hai bên nó bắn ra. Bắn chéo. Bắn từ hai phía. Quân mình chết như rạ. Chết đống ở chân thành. Tui gánh lương tới sau, thấy xác nằm đó, chồng lên nhau, mấy ngày không ai dọn được, vì dọn thì bị bắn.”

Không ai nói gì. Ông Ba Rổ rít thuốc lào. Ông Bảy Mù ngồi ở góc, đầu nghiêng nghiêng, nghe. Ông đang nghe xem có tên thằng Lừng không.

“Đánh vậy thì làm sao mà thắng?” Một người hỏi.

“Không thắng.” Hai Bướm nói. “Vây. Vây cho nó đói. Mà mình đói trước nó. Nó có thuyền chở gạo từ Gia Định ra. Mình chở gạo từ đây vô. Gạo đây thì mình biết rồi đó.”

Gã giơ tay chỉ ra ngoài, chỉ về phía những bụi chuối rừng đã bị đào trụi trên gò.

Mão về nhà khi trời đã khuya. Hắn đi mà trong đầu cứ hiện ra cái hình vẽ bằng que trên nền đất, chồng lên cái hình vẽ bằng nước chè trên mặt bàn. Bốn năm. Gã thủy thủ ấy đã nói với hắn từ bốn năm trước. Hắn đã không nghe. Hắn chỉ nghe tiếng đồng bạc gã để lại trên bàn.

 

Con Hĩm ốm vào cuối tháng Tư.

Nó sốt, nóng hầm hập, nằm li bì, không chịu ăn cháo củ chuối. Nó ba tuổi, gầy đến nỗi xương sườn hiện rõ từng cái dưới làn da xanh xao. Liễu ôm nó suốt đêm, lau người cho nó bằng nước lá, thổi cho nó từng thìa nước.

Ngày hôm sau, Liễu đi cấy thuê cho vợ ông Xã Đạt. Mùa cấy vụ chiêm ở ruộng sát bàu. Bà Xã trả công bằng gạo, mỗi ngày một bát. Bát gạo ấy Liễu phải mang về nộp cho má, bỏ vào hũ gạo chung, đong chung cho năm người.

Tối ngày thứ ba, Mão về sớm, đi qua bếp, thấy cái nồi đất nhỏ úp trên giàn bếp. Hắn nhấc nồi lên. Bên dưới, trong một cái bát sành, có một nắm cơm trắng. Gạo trắng, không độn. Còn ấm.

Hắn đứng nhìn nắm cơm.

Cả nhà ăn cháo củ chuối đã ba tuần. Hắn đã nhịn đói đi đào huyệt. Hắn đã đem đôi bông tai của má lên đổi thóc nộp quan. Và ở đây, trên giàn bếp, giấu dưới một cái nồi, có một nắm cơm trắng.

Liễu đi vào. Chị thấy hắn cầm cái bát. Chị đứng sững.

“Của ai?” Mão hỏi, giọng lạnh, tay giơ cái bát lên.

“Của con Hĩm.” Chị nói. “Nó ốm. Nó không ăn được củ chuối.”

“Gạo đâu ra?” Mão hỏi, bước tới một bước.

“Tui… bà Xã trả công. Tui để lại một nhúm mỗi ngày.” Chị nói, lùi lại, lưng chạm vào giàn bếp.

“Để lại.” Mão nhắc lại. “Không nộp cho má.”

“Con Hĩm nó…” Chị nói, hai tay chìa ra như muốn đỡ lấy cái bát.

“Má đem bông tai đi đổi thóc!” Hắn nói, giọng vọt lên. “Má nhịn ăn cho cháu! Còn bà, bà giấu gạo!”

“Con Hĩm nó sốt, ông!” Chị kêu lên, giọng vỡ ra.

Hắn không biết tay hắn giơ lên lúc nào. Hắn chỉ biết cái tát rơi xuống mặt Liễu, mạnh, tiếng chát khô khốc vang trong cái bếp nhỏ. Liễu loạng choạng, đập vai vào giàn bếp. Một cái nồi đất rơi xuống, vỡ.

Hắn tát cái thứ hai.

Rồi cái thứ ba. Liễu không chống lại. Chị không che mặt. Chị đứng đó, đỡ từng cái tát, mắt nhìn thẳng vào hắn. Không khóc. Không van xin. Chỉ nhìn.

Đến cái tát thứ tư thì má đứng ở cửa bếp.

Bà không nói gì. Bà chỉ đứng đó, chống gậy, nhìn. Mão thấy bà, và tay hắn dừng lại giữa không trung.

Con Hĩm trong buồng khóc thét lên. Thằng Cu đứng sau lưng bà nội, hai tay nắm chặt vạt áo bà.

Mão hạ tay xuống. Hắn đặt cái bát cơm xuống giàn bếp. Hắn đi ra khỏi bếp, đi qua má, không nhìn bà. Hắn đi ra vườn, ra ngõ, đi lên gò, trong bóng tối.

 

Hắn ngồi trên gò đến nửa đêm.

Dưới kia, xóm Bàu Sen tối om. Không nhà nào thắp đèn. Dầu lạc cũng hết. Chỉ có nhà ông Xã Đạt còn một ngọn đèn leo lét ở hiên.

Hắn ngồi đó, ôm gối, và hắn tự hỏi vì sao mình đánh vợ.

Vì chị giấu gạo. Không. Chị giấu gạo cho con Hĩm đang sốt. Nếu là hắn, hắn cũng giấu. Hắn đã giấu cả mười tám quan dưới cái chum, giấu với cả vợ mình.

Vì má. Vì má đã đem đôi bông tai đi. Không. Má không cần hắn đánh vợ để bênh má. Má đã đứng ở cửa bếp, nhìn hắn, và cái nhìn ấy không phải cái nhìn của một bà mẹ được con trai bênh.

Vì hắn đói. Có lẽ. Ba tuần ăn củ chuối, cổ họng rát, bụng cồn cào, đầu óc lúc nào cũng như có sương mù. Người đói thì dễ nổi điên.

Vì hắn nhục. Có lẽ. Nhục vì đã đứng giữa sân đình mà không cãi được ông Xã. Nhục vì đã cầm đôi bông tai của má đi đổi thóc. Nhục vì thằng Đực đứng trên miệng huyệt nói “chú đong lúa của bà con bằng cái giạ đáy dày”. Nhục vì Hai Bướm vẽ cái hình ngôi sao xuống đất mà hắn đã thấy từ bốn năm trước. Nhục vì không có ghe, không có tiền, không có gạo, và người duy nhất trong nhà kiếm được một bát gạo trắng mỗi ngày là vợ hắn.

Hắn không biết là vì đói hay vì nhục. Hắn nghĩ mãi, không ra. Và vì không ra, hắn càng ghét Liễu hơn. Ghét vì chị đã làm cho hắn phải tự hỏi câu này. Ghét vì chị đã không khóc, đã đứng nhìn thẳng vào hắn, như thể chị biết câu trả lời trước hắn.

Gần sáng thì hắn về.

Trong buồng, con Hĩm vẫn còn nấc. Không khóc nữa, chỉ nấc, từng tiếng một, đều đều, như tiếng giọt nước rơi từ mái dột. Liễu nằm ôm nó, quay lưng ra ngoài. Mão nằm xuống chiếu, cách chị một gang tay.

Hắn nằm nghe con gái nấc cho đến khi trời sáng.

 

Sáng hôm sau, Liễu dậy trước hắn. Chị nấu cháo. Không phải cháo củ chuối. Cháo gạo trắng, nấu từ nắm cơm đêm qua, thêm nước, thêm một nhúm muối.

Chị múc cháo ra bốn bát. Một bát cho má. Một bát cho thằng Cu. Một bát cho con Hĩm, chị bón từng thìa. Bát thứ tư, chị đặt trước mặt Mão.

Mão nhìn bát cháo. Cháo loãng, gạo nở bung, trắng đục. Một nắm cơm chia bốn, mỗi bát chỉ được vài thìa gạo. Hắn nhìn sang Liễu. Một bên má chị sưng đỏ, có vết bầm tím ở gò má. Chị không có bát nào.

Chị không nhìn hắn. Chị đang bón cho con Hĩm.

Hắn ăn.

Hắn ăn hết bát cháo, chậm, từng thìa. Cháo gạo trắng ngọt, mềm, trơn tuột qua cổ họng đã rát vì củ chuối ba tuần. Đó là thứ ngon nhất hắn ăn trong cả tháng. Và hắn ghét từng thìa.

Ăn xong, hắn đặt bát xuống, cầm cái thuổng, đi lên gò. Hắn đào củ chuối cả ngày. Đào ở những chỗ người ta đã đào, đào sâu hơn, đào những củ nhỏ người ta bỏ lại. Hắn đào đến khi hai bàn tay rướm máu, máu thấm vào cán thuổng, đỏ thẫm. Chiều về, hắn mang về một gùi củ chuối đầy, đặt xuống bếp, không nói gì.

Liễu nhìn cái gùi. Rồi chị nhìn hai bàn tay hắn. Chị lấy lá trầu không giã nát, đắp lên, như chị đã đắp hồi hắn mới đi cày.

Hai người không nói với nhau câu nào. Không xin lỗi. Không tha thứ.

Từ hôm ấy, Mão không bao giờ đánh Liễu nữa. Nhưng hắn cũng không bao giờ ngồi gần chị bên bếp nữa. Hắn ăn cơm ở hiên. Chị ăn cơm ở bếp. Giữa hai người có một khoảng cách, chừng một gang tay, như đêm hôm ấy trên chiếu.

 

Lão Câm nuốt miếng khoai sống cuối cùng. Nó trôi xuống, nghẹn ở cổ, lão phải nuốt mấy lần mới qua.

Vết bầm trên má Liễu tan sau mười ngày. Lão nhớ đã đếm. Mỗi sáng, khi chị cúi xuống bếp thổi lửa, lão nhìn trộm vết bầm ấy từ hiên nhà. Nó tím, rồi xanh, rồi vàng, rồi nhạt dần. Ngày thứ mười thì không còn thấy nữa.

Nhưng cái khoảng cách một gang tay thì không tan. Nó ở đó cho đến cái ngày lão bị trói đi lính.

Lão chưa bao giờ xin lỗi. Bây giờ thì lão câm.

Bình luận đoạn văn

Bình luận

Trả lời bình luận

Chỉnh sửa bình luận

Thiết lập văn bản

Xem trước

Nội dung sẽ hiển thị như thế này

Chọn font chữ

Cỡ chữ

12px 30px

Báo cáo vi phạm

Truyện này

Bạn cần đăng nhập để gửi báo cáo. Báo cáo giúp đội ngũ Nhà Ong phát hiện và xử lý nội dung vi phạm nhanh hơn.

Đăng nhập