Bỏ qua đến nội dung chính
Đọc to (tiếng Việt) Nhấn phát để bắt đầu
Áo Rách Ngụy Tây

Mảnh ruộng gò

Hòn đá trúng vai lão.

Nó không to, chỉ bằng đốt ngón tay, nhưng ném mạnh, và trúng đúng chỗ xương vai nhô ra dưới lớp áo rách. Lão Câm giật mình, co người. Rồi hòn thứ hai bay tới, trượt qua đầu lão, va vào cột quán đánh cốp một cái.

Ba thằng bé con đứng ngoài đường, cách mái quán chừng chục bước. Đứa lớn nhất chừng mười tuổi, đầu để chỏm, mặc cái áo cánh nâu dài quá gối, chắc là áo của anh nó. Hai đứa nhỏ hơn đứng sau lưng nó, mỗi đứa cầm sẵn một hòn đá trong tay.

“Thằng ăn mày câm!” Đứa lớn hét. “Thằng mặt quỷ!”

Hai đứa nhỏ ném theo. Một hòn trúng chiếu. Một hòn trúng bát nước, bát đổ.

Lão không đứng dậy được. Lão chỉ giơ cánh tay lên che mặt, và nhìn chúng qua kẽ ngón tay. Chúng không ác. Lão biết thế. Chúng ném lão như người ta ném một con chó ghẻ, vì nó xấu, vì nó lạ, vì nó không đánh lại. Ném xong thì chúng chạy đi, cười như nắc nẻ, chạy về phía chợ.

Lão hạ tay xuống, sờ lên vai. Không chảy máu. Chỉ đau.

Lão nghĩ đến con chó vàng.

 

Mùa đông năm Nhâm Tý ở Bàu Sen có một con chó vàng.

Nó không phải chó của ai. Nó lang thang trong xóm từ mùa mưa, một con chó cái gầy trơ xương, lông vàng xơ xác, rụng từng mảng, để lộ ra những mảng da đỏ hỏn mọc đầy ghẻ. Một bên tai nó rách, chắc là bị chó khác cắn. Nó đi đến nhà nào cũng bị đuổi. Nó ăn rác, ăn phân, ăn mấy con cua chết trôi dạt vào bờ bàu. Đêm nó nằm dưới gầm chõng nhà nào để ngoài hiên, sáng ra thì bị đá đi.

Nó hay đến nhà má Mão. Có lẽ vì nhà má ở cuối xóm, sát chân gò, vắng người. Có lẽ vì thằng Cu.

Thằng Cu cho nó ăn. Mão không biết từ khi nào. Hắn chỉ biết một buổi sáng tháng Chạp, hắn thấy thằng Cu ngồi xổm sau bếp, chìa ra một nắm cơm cháy, và con chó vàng thè lưỡi liếm từ tay nó. Thằng Cu cười khanh khách. Con chó vẫy đuôi, cái đuôi trụi lông như một cái roi mây.

“Cu! Ai cho mầy lấy cơm?” Mão quát, bước tới một bước.

Thằng Cu giật mình, rụt tay lại. Con chó cụp đuôi, lùi ra mấy bước, nhưng không chạy.

“Con lấy cơm cháy. Cơm cháy bà vứt.” Thằng Cu lí nhí, giấu tay ra sau lưng.

“Bà vứt là để cho gà. Gà ăn. Chó không ăn.” Mão nói, cúi xuống nhặt một cục đất.

Mão cúi xuống nhặt một cục đất ném. Cục đất vỡ tan cách chân con chó một gang tay. Con chó chạy vụt đi, ra khỏi ngõ, rồi đứng lại ở bờ rào, quay đầu nhìn.

Thằng Cu nhìn cha, mắt đỏ hoe, nhưng không khóc.

 

Nhà má có ba gian, mà năm người ở thì chật.

Hồi Mão còn ở bến, hắn không hiểu điều ấy. Ở bến, nhà thuê của chú Hưng chỉ có một gian rưỡi, nhưng bốn người ở thì vẫn rộng, vì cả ngày hắn ở ngoài ghe, Liễu ở ngoài chợ, chỉ đêm mới về ngủ. Ở Bàu Sen, mùa đông, mưa phùn kéo dài, ruộng gò không có gì để làm, năm người ngồi trong ba gian nhà, cả ngày nhìn mặt nhau.

Má nằm gian trái. Vợ chồng Mão với hai đứa con nằm gian phải. Gian giữa là bàn thờ, là chỗ ăn cơm, là chỗ ngồi, là chỗ con Hĩm bò. Bếp ở chái sau, chung một mái.

Cái hũ gạo đặt trong gian của má.

Đó là cái hũ sành to, sứt miệng, đậy bằng một cái mẹt tre. Mỗi bữa, má mở hũ, đong gạo bằng cái đấu gỗ mít đã mòn vẹt miệng, cái đấu mà cha Mão tự tay đẽo từ thời hắn còn chưa sinh. Má đong một đấu cho năm người. Một đấu gạo, thêm khoai, thêm sắn, thêm rau lang, nấu thành một nồi cơm độn mà gạo chỉ là những đốm trắng lấm tấm giữa vàng khoai và xanh rau.

Liễu không được đong gạo. Không ai cấm chị. Chỉ là chị chưa bao giờ đong, và má cũng chưa bao giờ đưa cái đấu cho chị. Một tháng sau khi về, Mão nhận ra Liễu đã bắt đầu giấu cơm. Chị giấu trong cái túi vải nhỏ đeo ở cạp váy, mỗi bữa một nhúm, lúc dọn mâm. Tối, khi má đã ngủ, chị lấy ra cho hai đứa nhỏ ăn thêm.

Mão không nói gì. Hắn không biết nói với ai. Nói với má thì má buồn. Nói với Liễu thì Liễu nhục. Hắn chỉ lặng lẽ ăn ít đi một miếng mỗi bữa, để nồi cơm còn dư, để má đỡ phải đong thêm, để Liễu đỡ phải giấu. Một miếng thì chẳng thấm gì. Nhưng hắn không biết làm gì khác.

Một tối, khi hắn ăn đến bát thứ hai thì đặt đũa xuống, má nhìn hắn.

“Bây no rồi hả?” Má hỏi, đôi đũa dừng lại trên mâm.

“Dạ no.” Mão đáp, đẩy cái bát ra xa một chút.

Má nhìn bát của hắn, rồi nhìn sang Liễu, rồi nhìn hai đứa nhỏ. Bà không nói gì. Hôm sau, bà đong thêm nửa đấu gạo. Không ai nói gì về chuyện ấy.

 

Tết Quý Sửu là cái Tết đầu tiên trong mười mấy năm Mão ăn ở làng.

Ở bến, Tết là tiếng pháo, là rượu, là bánh tét chú Hưng biếu cho người thuê nhà mỗi nhà một cặp, là con heo xóm bến mổ chung. Ở Bàu Sen, Tết là cái nồi bánh tét má gói từ chiều hai mươi chín, gói bằng mấy bát nếp bà để dành từ mùa gặt, nhân đậu xanh không có thịt, lá chuối bà cắt từ bụi chuối sau vườn. Má gói bốn đòn. Đòn thứ năm bà gói nhỏ hơn, chỉ bằng cổ tay, nhân toàn đậu, để cúng.

Mão ngồi canh nồi bánh suốt đêm ba mươi. Lửa củi tre nổ lách tách. Thằng Cu ngồi cạnh, đòi thức đến giao thừa, rồi ngủ gục lên đùi cha từ lúc nồi nước mới sôi. Hắn để yên cho con ngủ. Đầu thằng bé nặng, ấm, tóc có mùi khói.

Gần nửa đêm, từ phía giữa xóm vọng lại tiếng pháo. Pháo nhà ông Xã Đạt. Ông đốt một dây pháo dài, nổ ròn rã cả một lúc lâu, rồi đốt thêm mấy quả pháo đại, tiếng nổ dội vào sườn gò, vang lại như có ai đánh trống. Cả xóm chỉ có nhà ông Xã có pháo.

Thằng Cu giật mình tỉnh dậy, dụi mắt.

“Pháo nhà ai dị cha?” Thằng Cu hỏi, ngóc đầu dậy khỏi đùi cha.

“Nhà ông Xã.” Mão đáp, cho thêm một thanh củi vào bếp.

“Nhà mình không có pháo hả cha?” Nó hỏi, mắt vẫn nhìn về phía có tiếng pháo.

“Không.” Mão đáp, giọng cụt lủn.

“Hồi ở bến có mà.” Nó nói, giọng phụng phịu.

Mão không trả lời. Hắn cho thêm củi vào bếp. Hồi ở bến có. Hồi ở bến hắn mua một dây pháo ngắn, bảo thằng Cu đứng xa, rồi tự tay châm. Thằng Cu bịt tai, nhảy cẫng lên. Năm ngoái thôi. Mới năm ngoái.

“Cha.” Thằng Cu nói, giọng ngái ngủ. “Năm sau mình có ghe lại thì mình mua pháo nghen.”

“Ừ.” Mão đáp, tay xoa xoa mái tóc có mùi khói của con.

Thằng Cu ngủ lại. Mão ngồi nhìn lửa cho đến sáng. Bánh tét chín. Má dậy từ canh tư, vớt bánh, đặt lên bàn thờ, thắp ba nén nhang. Bà khấn rất lâu, khấn nhỏ, Mão không nghe được bà khấn gì. Chỉ nghe được tên cha hắn, và tên hắn.

 

Ba sào ruộng gò không nuôi nổi năm người.

Ruộng gò của cha Mão để lại nằm ở sườn đồi phía Tây xóm, đất đỏ, lẫn sỏi, mỗi mùa chỉ cấy được một vụ, vụ mùa, nhờ nước trời. Năm nào mưa thuận thì được chừng mười hai, mười ba giạ lúa một sào. Năm nào hạn thì được một nửa. Ba sào, năm tốt, được chừng ba chục giạ lúa. Xay ra gạo thì được chừng mười lăm giạ. Năm người ăn, mỗi ngày một đấu rưỡi, không đủ đến giáp hạt.

Mão phải đi làm thuê.

Hắn đi cày thuê cho nhà ông Xã Đạt.

Ông Xã Đạt có ba mươi sào ruộng, toàn ruộng tốt dưới chân xóm, sát bàu, có nước quanh năm, cấy được hai vụ. Ông có bốn con trâu, ba người làm, và mùa nào cũng thuê thêm người. Mão đến xin việc vào đầu tháng Giêng năm Quý Sửu. Hắn đứng ở cổng gạch nhà ông Xã, cái cổng mà hai năm trước hắn từng bước qua để vào uống chè, ngồi chiếu dưới.

Ông Xã đang ngồi ở hiên, bóc lạc. Ông thấy Mão, ngẩng lên, cười.

“Anh Mão. Về làm ruộng hả?” Ông Xã nói, búng một vỏ lạc xuống sân.

“Dạ.” Mão đáp, cúi đầu, đứng ở cổng.

“Về làm ruộng là phải.” Ông Xã gật gù, vứt vỏ lạc xuống sân. “Buôn bán là nghề mạt. Thời này buôn bán là chết. Có ruộng thì sống.”

Mão đứng nghe câu ấy, và hắn nhớ một câu khác. Bên kia rào nhà bà Tám Lợi, năm Kỷ Dậu. “Người biết buôn thì sống được. Thời này không biết buôn là chết.” Cùng một cái miệng. Cùng một cái giọng. Bốn năm.

Ông Xã không nhớ. Hoặc nhớ mà không thấy có gì lạ. Ông chỉ nói điều đúng với hôm nay.

“Anh biết cày không?” Ông Xã hỏi, nheo mắt nhìn đôi tay hắn.

“Dạ, hồi nhỏ tui có chăn trâu.” Mão đáp, gãi gáy.

“Chăn trâu khác cày.” Ông Xã cười. “Thôi được. Mỗi ngày nửa đấu gạo, một bữa cơm trưa. Ai cày không thẳng thì trừ.”

 

Hắn không biết cày.

Hắn mười ba tuổi thì bỏ làng ra bến. Trước đó hắn chỉ chăn trâu, cắt cỏ, mò cua. Cái cày thì hắn đã thấy cha cầm, nhưng chưa bao giờ cầm. Hai mươi năm đi ghe, hắn biết kéo buồm, biết chèo, biết đọc gió, biết nhìn màu nước mà đoán đá ngầm. Hắn không biết làm sao để một con trâu đi thẳng.

Con trâu ông Xã giao cho hắn là một con trâu đực già, sừng cong, một bên mắt có màng trắng. Nó đã cày ruộng này mười năm, quen người cũ, không quen hắn. Hắn quát “vá” thì nó đi thẳng. Hắn quát “diệt” thì nó vẫn đi thẳng. Hắn giật thừng thì nó quay đầu lại nhìn hắn bằng con mắt có màng trắng, như nhìn một thằng ngốc.

Lưỡi cày không ăn đất. Lúc thì cày nông quá, chỉ cào được lớp mặt. Lúc thì cày sâu quá, lưỡi cày cắm vào lớp đất sét, trâu kéo không nổi, đứng lại. Đường cày ngoằn ngoèo như vết rắn bò.

Mấy người làm công khác của ông Xã đứng ở bờ ruộng bên cạnh, xem. Họ cười.

“Ông chủ ghe cày ruộng kìa!” Một gã la lên, chỉ trỏ, cười ngặt nghẽo.

“Cày như kéo buồm! Gió chiều nào cày chiều đó!” Gã khác hùa theo, vỗ đùi đen đét.

Mão không đáp. Hắn quất thừng lên lưng trâu, quát to hơn. Con trâu rống lên, đi lệch hẳn sang một bên, kéo hắn ngã sấp xuống ruộng. Bùn lạnh ngắt tràn vào miệng.

Người ta cười to hơn.

Hắn ngồi dậy, nhổ bùn, lau mặt. Trên bờ ruộng, một thằng bé chăn trâu chừng mười hai, mười ba tuổi đứng nhìn. Nó không cười. Nó gầy, đen, tóc cắt ngắn để chừa một chỏm, mặc cái quần đùi rách. Nó cầm một cái roi tre, đứng cạnh con trâu nghé của ông Xã.

Mão nhận ra nó. Phải một lúc lâu hắn mới nhận ra. Thằng Đực. Cháu nội bà Tám Lợi.

Bốn năm trước, nó ngồi xổm cạnh nia lúa, đếm theo hắn đong. “Còn lúa nè ngoại.” Bây giờ nó cao lên, gầy đi, và nó đi chăn trâu cho ông Xã Đạt.

Nó nhìn Mão. Mão nhìn nó. Thằng Đực không nói gì. Nó bước xuống ruộng, đi đến bên con trâu già, vỗ vỗ lên cổ con trâu, nói mấy tiếng gì đó nhỏ nhẹ mà Mão không nghe rõ. Con trâu đứng yên. Thằng Đực cầm lấy thừng mũi, kéo nhẹ một cái. Con trâu quay đầu, trở về đúng luống.

“Phải nói nhỏ.” Thằng Đực nói, không nhìn Mão. “Nó già rồi. Quát nó, nó sợ.”

Rồi nó buông thừng, đi về bờ, cầm roi, đứng cạnh con trâu nghé như cũ.

Mão đứng giữa ruộng, tay cầm cày, người đầy bùn. Hắn muốn nói một câu gì đó với thằng Đực. Cảm ơn. Hay hỏi bà nội nó có khỏe không. Hay một câu gì đó về cái giạ, về những đồng tiền mỏng. Hắn không nói được câu nào.

Hắn cày tiếp. Hắn nói nhỏ. Con trâu đi thẳng.

 

Tối hôm ấy, hắn về nhà, hai bàn tay phồng rộp, rướm máu ở những chỗ phồng vỡ. Hai vai đau đến không giơ lên được. Hắn ngồi xuống bậc cửa, không muốn ăn.

Liễu đem chậu nước ra cho hắn rửa. Chị cầm tay hắn, nhìn những chỗ phồng, không nói gì. Rồi chị lấy cái kim khâu, hơ lửa, chích từng cái phồng, nặn nước ra, lấy lá trầu không giã nhỏ đắp lên.

“Cày ở nhà ông Xã hả?” Má hỏi từ trong bếp.

“Dạ.” Mão đáp, ngồi phịch xuống bậc cửa.

“Bây ngã mấy lần?” Má hỏi, giọng không đổi, tiếng nồi niêu vẫn lách cách.

Mão không trả lời. Má không hỏi lại. Nhưng sáng hôm sau, khi hắn dậy, má đã ngồi ở hiên, trước mặt là cái cày cũ của cha hắn, cái cày gỗ mít đã treo trên vách chái mười mấy năm. Bà đang lau nó bằng một miếng giẻ thấm dầu lạc.

“Lưỡi cày ông Xã mài cho trâu khỏe.” Bà nói, không ngẩng lên. “Trâu già thì cày nông. Cày nông thì cầm cán thấp. Cầm cán cao là cày sâu. Bây cầm cao quá, trâu kéo không nổi.”

Mão đứng nhìn bà. Bà là đàn bà. Bà chưa bao giờ cày. Nhưng bà đã đứng xem chồng cày ba chục năm.

Bà dạy hắn cầm cán cày. Dạy bằng tay, cầm tay hắn đặt lên cán, ấn xuống, nâng lên. Tay bà khô, chai, nứt nẻ như vỏ cây. Mão ba mươi tư tuổi, đứng ở hiên nhà cho mẹ già cầm tay dạy cày, như một thằng bé lên mười.

Hắn thấy nhục. Rồi hắn thấy một cái gì khác, không phải nhục, mà hắn không gọi được tên.

 

Hắn cày cho ông Xã suốt tháng Giêng, tháng Hai. Hắn cày thẳng dần. Hắn quen dần với con trâu già, với cách nó thở, cách nó dừng lại liếm mũi khi mệt. Người ta thôi cười. Không phải vì hắn cày giỏi. Vì người ta chán cười.

Nhưng hắn vẫn giữ một thói quen. Hắn vẫn xưng “tui” với cái giọng của người đứng trên mui ghe.

Khi người làm công khác hỏi hắn mượn cái liềm, hắn nói: “Tui cho mượn, nhớ trả cho tui.” Khi ăn cơm trưa ở bờ ruộng, hắn kể chuyện Phú Xuân, chuyện xưởng thuyền, chuyện tàu Mã Cao, như một người đi xa kể cho người ở nhà. Hắn kể chuyện ghe của hắn ba buồm, chở hai trăm giạ. Hắn nói “hồi tui còn có ghe” mà cái giọng như hắn vẫn đang có ghe, chỉ là để tạm ở đâu đó.

Người ta nghe. Người ta không cãi. Nhưng có một hôm, Hai Bướm, bạn chăn trâu cũ, giờ cũng làm công cho ông Xã, ngồi cạnh hắn ở bờ ruộng, nói:

“Mão, mầy có ghe hay không có ghe, mầy cũng ăn nửa đấu gạo như tao.” Hai Bướm xỏ sợi lạt vào bó mạ, không ngẩng lên.

Hai Bướm không nói ác. Gã nói như người ta nhắc một điều hiển nhiên. Rồi gã nói thêm, nhỏ hơn:

“Cái giạ của lão Năm Gù, năm đó, tao không nói với ai. Nói với má mầy thôi.” Gã đứng dậy, vác bó mạ xuống ruộng.

Mão không trả lời. Hắn cúi xuống, nhai miếng cơm.

Từ hôm ấy, hắn bớt kể chuyện ghe. Nhưng hắn vẫn xưng “tui”. Hắn không bỏ được. Có những cái người ta giữ không phải vì nó còn có ích, mà vì nếu bỏ nó đi, thì không còn biết mình là ai.

 

Liễu nhắc đến mười tám quan vào một đêm giữa tháng Hai.

Hai đứa nhỏ đã ngủ. Má đã ngủ, tiếng ngáy khò khè qua vách nứa. Vợ chồng nằm trong bóng tối, cạnh nhau, không chạm vào nhau. Mão tưởng chị đã ngủ. Rồi chị nói, rất khẽ, như sợ vách nghe:

“Cái chỗ dưới chum.” Chị cúi mặt xuống, như sợ vách nghe.

Mão không đáp.

“Tui biết.” Chị nói. “Đêm rằm tháng Giêng năm Kỷ Dậu, tui đứng ở cửa buồng, tui thấy ông đào. Tui không hỏi. Tui nghĩ ông để dành. Chừ là lúc rồi đó ông.”

“Nhà có người thuê rồi.” Mão nói, giọng cộc lốc.

“Người thuê thì ngủ. Ông đi ban đêm.” Liễu nói, không ngừng.

“Đi ban đêm, người ta bắt là ăn trộm.” Mão nói, kéo cái chăn lên tận cằm.

“Lấy tiền của mình là ăn trộm hả?” Chị hỏi, giọng không lên không xuống.

Mão trở mình, quay lưng về phía chị. Liễu không thôi. Giọng chị vẫn nhỏ, nhưng đều, như giọng người đã nghĩ rất lâu trước khi nói.

“Mười tám quan. Mua được sáu chục giạ gạo. Mua được con trâu nghé. Trả được ông Xã tiền thuế đinh năm nay. Ông không đi, thì để tui đi.” Chị nói, mỗi chữ như đếm từng đồng tiền.

“Bà đi thì bà biết chỗ đâu mà đào?” Mão hỏi, giọng cáu.

“Tui biết. Góc vách phía đầm. Dưới chum. Sâu tới khuỷu tay.” Chị đáp ngay, không ngập ngừng.

Mão nằm im. Chị biết cả độ sâu. Chị đã đứng xem hắn đào đêm ấy, trong ánh trăng, với thằng Cu trên tay, và chị đã nhớ đến từng chi tiết suốt bốn năm, mà không bao giờ nói ra.

“Tui không đi.” Hắn nói. “Bà cũng không đi.”

“Vì sao?” Chị hỏi, trở mình quay về phía hắn trong bóng tối.

Hắn không trả lời. Hắn có nhiều lý do. Người của chú Hưng có thể vẫn canh. Người thuê mới có thể đã dời chum. Đường từ Bàu Sen ra bến, đi đêm, có lính tuần. Nhưng hắn không nói lý do nào. Vì hắn biết lý do nào cũng không phải lý do thật.

Liễu im một lúc. Rồi chị nói, lần này không nhỏ nữa:

“Ông sợ người ta thấy. Ông sợ con Thơm thấy. Ông sợ cả bến thấy thằng Mão ghe bầu đi đêm về đào đất như con chuột.” Giọng chị run mà không dừng.

Mão ngồi bật dậy. Trong bóng tối, hắn giơ tay lên. Tay hắn dừng lại giữa chừng, cách mặt chị một gang. Hắn không thấy mặt chị. Hắn chỉ nghe tiếng chị thở, đều, không sợ.

Bên kia vách, tiếng ngáy của má ngừng.

Mão hạ tay xuống. Hắn nằm lại. Liễu không nói thêm câu nào. Một lúc sau, tiếng ngáy bên kia vách lại vang lên, nhưng không đều như trước. Má đang thức. Má đang nghe.

Mười tám quan vẫn nằm dưới cái chum ở bến Thị Nại. Hắn không đi. Liễu cũng không đi. Không phải vì hắn cấm. Vì sáng hôm sau, khi chị dậy nấu cơm, chị thấy cái túi vải giấu cơm của mình đã nằm trên nắp hũ gạo của má, mở sẵn, bên trong có một nắm gạo sống. Chị đứng nhìn cái túi rất lâu. Rồi chị buộc nó lại, đeo vào cạp váy, và đi xuống bếp. Từ hôm ấy, chị không nhắc đến cái chum nữa.

 

Con chó vàng vẫn đến.

Thằng Cu vẫn lén cho nó ăn. Mão biết. Hắn đã đánh thằng Cu hai lần vì chuyện ấy, đánh bằng roi tre, ba roi vào mông. Lần nào thằng Cu cũng không khóc, chỉ mím môi, và hôm sau lại cho con chó ăn.

Một tối cuối tháng Hai, cả nhà đi ngủ sớm vì mưa. Nửa đêm, Mão nghe tiếng động ở bếp. Tiếng nồi đất va vào nhau. Tiếng gì đó đổ.

Hắn vớ cây gậy, đi ra.

Con chó vàng đang đứng trong bếp, mõm chúi vào cái nồi đất đựng cơm nguội để dành sáng mai. Nồi đã đổ nghiêng. Cơm vãi ra nền. Con chó đang ăn ngấu nghiến, ăn như sợ có ai giành.

Cơm nguội ấy là phần ăn sáng của năm người.

Mão không nghĩ. Tay hắn tự vung gậy.

Cây gậy trúng lưng con chó. Nó rú lên, quay lại, nhe răng, rồi bỏ chạy. Mão đuổi theo. Hắn đuổi ra khỏi bếp, ra vườn, ra ngõ. Hắn vừa đuổi vừa nhặt đá ném. Hòn thứ nhất trượt. Hòn thứ hai trúng chân sau. Con chó khuỵu xuống, rồi lết đi, một chân sau kéo lê. Hòn thứ ba trúng đầu.

Con chó nằm xuống giữa ngõ. Nó không chạy nữa. Nó nằm nghiêng, thở hổn hển, cái lưỡi thè ra, mắt nhìn hắn trong bóng tối.

Mão đứng cách nó ba bước, tay còn cầm hòn đá thứ tư.

Mưa vẫn rơi. Nước mưa chảy qua mặt hắn, chảy vào miệng hắn. Hắn thở hồng hộc. Hắn nhìn con chó. Con chó nhìn hắn.

Hắn không biết vì sao, nhưng hắn nhớ đến cái nhìn của bà Tám Lợi bên kia rào. Rồi cái nhìn của Liễu khi cái nồi đồng đi qua trước mặt. Cái nhìn của những người không hiểu vì sao mình bị đánh.

Hắn buông hòn đá xuống. Hắn quay vào.

Thằng Cu đứng ở bậc cửa. Nó đã đứng đó từ lúc nào. Nó nhìn ra ngõ, nhìn con chó nằm trong mưa, rồi nhìn cha nó. Nó không nói gì. Nó quay vào, nằm xuống chiếu, kéo cái chăn rách trùm qua đầu.

Sáng hôm sau, con chó vàng không còn nằm ở ngõ. Chỉ có một vệt máu đã bị mưa rửa nhạt.

Ba hôm sau, Hai Bướm kể rằng có người thấy một con chó vàng chết ở bờ bàu, bị quạ mổ mất hai mắt.

Thằng Cu nghe. Nó không khóc. Từ hôm ấy, nó không bao giờ để dành cơm cháy nữa. Nó ăn hết phần mình, ăn nhanh, ăn sạch, liếm cả đáy bát. Mão nhìn con ăn, và hắn thấy nó ăn giống hệt con chó vàng: ăn như sợ có ai giành.

 

Đầu tháng Tư, có tin quân Gia Định đã ra đến Phú Yên.

Tin đến theo mấy người buôn gỗ từ phía Nam ra, rồi theo mấy người lính trạm, rồi theo mấy người dân chạy loạn. Mỗi người nói một con số: mấy trăm thuyền, mấy nghìn quân, mấy vạn quân. Người ta nói ông Gia Định thân chinh, có cả tàu Tây đi theo. Người ta nói vua anh Thái Đức ở thành Hoàng Đế đã sai người ra Phú Xuân cầu cứu ông vua cháu.

Ông vua cháu mười một tuổi. Mão nghe người ta nói thế, và hắn nghĩ đến thằng Cu.

Sáng ngày mùng mười tháng Tư, trống đình Bàu Sen đánh ba hồi.

Ông Xã Đạt đứng trên bậc đình, tay cầm một tờ giấy có dấu son. Bên cạnh ông là một viên đội của quan trấn, đội nón dấu, đeo mã tấu. Cả xóm đàn ông đứng dưới sân. Mão đứng ở hàng giữa, ngực đeo tấm tín bài.

Ông Xã đọc. Quan trên cần phu chở lương lên thành Hoàng Đế. Mỗi làng nộp một số phu theo sổ đinh. Bàu Sen nộp mười hai người.

Rồi ông đọc tên.

Ông đọc tên Hai Bướm. Ông đọc tên thằng Lừng con ông Bảy Mù. Ông đọc tên ông Ba Rổ đan rổ, năm mươi tuổi. Ông đọc tên bảy người khác.

“Lê Văn Mão.” Ông Xã đọc, ngẩng lên nhìn thẳng vào hắn.

Mão đứng im. Hắn không dạ.

Hai năm trước, ông Xã ghi vào sổ: chủ ghe, ở bến Thị Nại. Chủ ghe nộp thuế thuyền, chủ ghe chở lương cho quan bằng ghe của mình, chủ ghe không phải đi phu gánh. Hắn đã nghĩ, một cách mơ hồ, rằng cái chữ “chủ ghe” trong sổ vẫn còn đó, vẫn che cho hắn như một cái nón.

“Lê Văn Mão.” Ông Xã đọc lại, to hơn, nhìn thẳng vào hắn. “Dân cày. Ba mươi bốn tuổi.”

Dân cày. Ông Xã đã sửa sổ. Từ lúc nào thì hắn không biết. Có lẽ từ cái ngày hắn đứng ở cổng gạch xin đi cày thuê. Có lẽ từ cái ngày ghe hắn chìm. Ông Xã đọc cái gì thì sổ ghi cái ấy. Mà sổ ghi cái gì thì quan tin cái ấy.

“Dạ.” Mão nói.

Tiếng “dạ” của hắn nhỏ, khàn, như tiếng một con trâu già thở ra.

 

Ba thằng bé ném đá đã chạy mất từ lâu. Lão Câm vẫn ngồi đó, tay đặt trên vai, chỗ hòn đá trúng.

Bát nước đổ đã thấm vào nền đất. Lão không có nước uống nữa. Lão nhìn cái vũng ẩm trên nền, nó loang ra thành một hình gì đó, giống như một con vật nằm nghiêng.

Thằng Cu, bây giờ nếu còn sống, đã mười tám tuổi. Lão không biết nó ăn ở đâu, ngủ ở đâu, có còn ăn như sợ có ai giành không. Lão chỉ biết, năm nó lên năm, nó đã nhìn cha nó ném đá một con chó cho đến khi con chó không chạy được nữa.

Và nó đã không khóc.

Bình luận đoạn văn

Bình luận

Trả lời bình luận

Chỉnh sửa bình luận

Thiết lập văn bản

Xem trước

Nội dung sẽ hiển thị như thế này

Chọn font chữ

Cỡ chữ

12px 30px

Báo cáo vi phạm

Truyện này

Bạn cần đăng nhập để gửi báo cáo. Báo cáo giúp đội ngũ Nhà Ong phát hiện và xử lý nội dung vi phạm nhanh hơn.

Đăng nhập