Nhận xét nho nhỏ cho tác phẩm “Tui thương cô hai” của tác giả Mèo Mùa Hạ
Nhận xét nho nhỏ cho tác phẩm “Tui thương cô hai” của tác giả Mèo Mùa Hạ
1. Cái nhìn tổng quan
Truyện ngắn “Tui thương cô hai” của tác giả Mèo Mùa Hạ là một truyện ngắn có bối cảnh làng quê yên bình, mang đậm màu sắc đời sống địa phương dân dã, mộc mạc. Từ cách người ta nghĩ, cách nói, cách đi đứng,... đều toát lên hương vị thân quen của cuộc sống. Nhìn một cách khái quát, truyện ngắn này khiến cá nhân tôi có cảm giác như những câu chuyện mà ông bà kể cho con cháu nghe sau những bữa cơm cả gia đình quây quần: dung dị, chân thành, tự nhiên, chất phác.
2. Chủ đề
Khai thác chủ đề tình yêu đôi lứa đã quá quen thuộc, cá nhân tôi không đánh giá cao việc chọn chủ đề nằm trong vòng quá an toàn này. Tuy nhiên, nếu ghép với bối cảnh làng quê mà tác giả đã dựng sẵn thì chủ đề này lại có khá nhiều đất dụng võ. Cá nhân tôi thấy việc lựa chọn này là an toàn, nhưng tôi không quá khuyến khích tác giả ở mãi vùng an toàn này.
3. Nội dung và hướng triển khai
“Tui thương cô hai” có nội dung khá đơn giản và dễ hiểu, đây là một điểm cộng, nhưng cũng là một điểm trừ của tác phẩm. Câu chuyện kể về cậu ba Thiên là con nhà giàu nhưng lại thích đá gà, mọi người trong làng đều gán cho cậu cái mác ăn chơi lêu lổng, tính tình nóng nảy cục cằn. Rồi một ngày cậu ba Thiên trông thấy cô hai Xinh trong dáng vẻ lao động, và cậu phải lòng cô. Phần lớn nội dung sau đó của truyện là quá trình cậu ba Thiên tán đổ cô hai Xinh và cô hai Xinh cũng có cảm giác rung động với cậu. Như tôi đã nói ở trên, nội dung truyện như vậy là một điểm cộng, bởi nó không đánh đố người đọc, không bắt người đọc phải đoán, cũng không cần phải tự mày mò suy diễn ý tứ của nhân vật. Thế nhưng, đây vừa là điểm cộng cũng là vừa là điểm trừ của tác phẩm. Nội dung quá dễ đoán, mô-típ quá quen thuộc khiến người đọc không còn tò mò, mất đi hứng thú phải đọc tiếp đoạn sau. Điều này cũng dẫn đến việc câu chuyện kết thúc sẽ không để lại ấn tượng sâu hay dư âm lâu trong lòng người đọc.
Mèo Mùa Hạ triển khai câu chuyện theo hướng thời gian – không gian tuyến tính, không có cấu trúc gì quá phức tạp hay đánh đố, giúp người đọc dễ theo dõi, dễ nắm được ngay nội dung muốn truyền tải. Tuy nhiên, như trên đã phân tích, cách làm này không tạo được cảm giác mới mẻ, tò mò cho người đọc.
4. Nhân vật
Có lẽ tôi nói điều này sẽ khiến bạn tác giả hơi buồn, nhưng nghĩ đi nghĩ lại thì tôi vẫn cần phải nói dựa trên trải nghiệm đọc của tôi. Cá nhân tôi nghĩ có lẽ Mèo Mùa Hạ viết tác phẩm này khi bản thân chưa đủ độ “chín” hoặc cá nhân bạn tác giả cũng không đặt nặng quá nhiều về kết cấu truyện, nhân vật, tình tiết. Vì sao tôi lại nói như vậy? Bởi vì sau khi đọc xong toàn bộ truyện ngắn, tôi không cảm thấy ấn tượng với bất kỳ nhân vật nào. Nguy hiểm hơn là tôi thậm chí còn không nhớ nổi đặc điểm của hai nhân vật chính được xuất hiện nhiều nhất – cậu ba Thiên và cô hai Xinh. Không phải là trí nhớ của tôi kém, mà là tác giả không chú trọng miêu tả về ngoại hình hai nhân vật này. Bạn chỉ nhắc rằng cô hai Xinh rất xinh, còn ba Thiên rất đẹp trai, nhưng lại không cho người đọc đủ hình dung cô hai Xinh xinh như thế nào? Cậu ba Thiên đẹp trai ra làm sao? Không cần phải miêu tả quá chi tiết nhưng cũng vẫn cần một, hai nét chấm phá đủ để người đọc hình dung.
Cũng may là tác giả làm khá tốt phần xây dựng tính cách và quá trình thay đổi tâm lý nhân vật, bù vào khoản miêu tả ngoại hình phía trên. Cậu ba Thiên trước khi gặp cô hai Xinh là một cậu ấm vô lo vô nghĩ, nhưng sau khi gặp và phải lòng cô hai Xinh thì trở nên biết suy nghĩ hơn, biết để ý đến cảm xúc của cô hai, của chính mình và của ba mẹ mình. Đây là một sự trưởng thành đáng được công nhận của nhân vật trong truyện ngắn mang chủ đề tình yêu đôi lứa. Còn cô hai Xinh thì được diễn tả quá trình thay đổi tâm lý rất chân thực, tinh tế và hợp lý. Sự dịu dàng, bẽn lẽn, giữ ý và lo nghĩ sâu xa của cô về cảm xúc cá nhân, về tình cảnh hiện tại, về tương lai đều rất sát thực tế, rất “người”, không hề ảo tưởng một chút nào. Đây là điều tôi đánh giá khá cao đối với việc xây dựng tâm lý nhân vật.
5. Hành văn
Nhìn chung, tác giả có lối hành văn mang đậm hơi thở làng quê. Không khó để nhận ra tác giả đã quan sát rất kỹ, đã thấm nhuần hương vị quê hương dân dã để truyền tải nó vào trong truyện. Vì thế, đọc cả truyện sẽ cảm thấy rất xuôi, dù có rất nhiều từ mang âm hưởng địa phương. Cá nhân tôi thấy rằng, bạn tác giả nếu dùng nhiều từ địa phương thì nên chú thích thêm ở phía cuối chương truyện hoặc cuối truyện.
Tuy nhiên, truyện sa đà vào kể nhiều, miêu tả ít, tác giả nói thay nhân vật nhiều. Ngoài ra, như phía trên có nhắc, cá nhân tôi có cảm giác Mèo Mùa Hạ viết truyện này khi chưa định hình được phong cách cá nhân của mình, thành ra có những đoạn miêu tả mang hơi hướng tập làm văn. Ví dụ điển hình là đoạn tả cảnh này “Sáng, khi chú gà trống vừa đập đôi cánh rắn chắc và rướn cổ gáy o o cũng là lúc nhịp sống mới bắt đầu. Mặt trời lật đật thức dậy, chui ra khỏi tấm chăn đan từ những đám mây [...]”
Ngoài ra, truyện còn rải rác một số lỗi chính tả, lỗi trình bày, lỗi diễn đạt. Lỗi chính tả thì tôi đã bình luận luôn trong truyện trên web, ở đây chỉ chỉ ra một vài chỗ bạn sai chính tả hoặc gõ nhầm. Lỗi trình bày chủ yếu là sau dấu gạch ngang thoại cần viết hoa thì bạn chưa viết hoa. Lỗi diễn đạt không có nhiều, nhưng vẫn nên soát lại.
a/ Lỗi chính tả/đánh máy
“Nhà câu ba ở đầu sông [...]”
=> Nhà cậu ba ở đầu sông
“Thế là hôm đó người ta mới biết, chuyện câu hai [...]”
=> “Thế là hôm đó người ta mới biết, chuyện cậu hai [...]”
“Thằng hầu ngẩng người [...]”
=> “Thằng hầu ngẩn người [...]”
“Cô chị sợ... sợ cảnh nghèo hèn [...]”
=> “Cô chỉ sợ... sợ cảnh nghèo hèn [...]”
“Cậu ba ngồi trên mâm ăn cơm với gia đình mà cứ thẩn thờ [...]”
=> “Cậu ba ngồi trên mâm ăn cơm với gia đình mà cứ thẫn thờ [...]”
“Ngồi trên phảng uống trà [...]”
=> “Ngồi trên phản uống trà [...]”
“Còn bả cả thì hết xoay bên này lại lật bên kia.”
=> “Còn bà cả thì hết xoay bên này lại lật bên kia.”
b/ Lỗi trình bày
- Phiền cái gì mà phiền - cậu vẫn giữ chặt lấy cái giỏ - giúp được cô tui mừng còn hổng kịp.
=> - Phiền cái gì mà phiền - Cậu vẫn giữ chặt lấy cái giỏ - Giúp được cô tui mừng còn hổng kịp.
c/ Lỗi diễn đạt
“Đưa mắt nhìn đám lục bình trên dập dờn trên con nước.” Câu này thừa một từ “trên”, nên sửa lại thành “Đưa mắt nhìn đám lục bình dập dờn trên con nước.”
“Cậu bật đầu ngồi dậy [...]” Câu này tôi thực sự chưa hình dung được cái động tác “bật đầu” là như thế nào. Nếu cậu ba đang nằm trên võng và sực nghĩ ra điều gì thì sẽ là hình ảnh ngồi bật dậy mới đúng.
“Vốn hắn không biết võ, người ta sợ hắn vì hắn đông, lại sợ vì nhà của hắn cũng thuộc hạng giàu có. Ai lại muốn va chạm với người có gia thế làm gì, do đó người ta gặp cậu đều tránh như tránh hủi.”
Đoạn này chủ thể được nói đến đang rất mơ hồ, không rõ là “hắn” (kẻ đang trêu chọc cô hai) hay là “cậu” (cậu ba Thiên).
“Cô hai như bị điện giật, hoảng mà quên cả khóc. Ngước mắt nhìn cậu.” Hai câu này chưa diễn đạt hết ý, nếu tách thành hai câu thì câu thứ hai bị thiếu chủ ngữ, nên nối lại bằng dấu phẩy. Nên sửa thành “Cô hai như bị điện giật, hoảng mà quên cả khóc, ngước mắt nhìn cậu.”
“Cô hai Xinh cúi đầu gật gù một cái.” Câu này diễn đạt có vấn đề. Lúc này cậu ba nói với cô hai là không cần cảm ơn và nghỉ sớm, cô hai thể hiện sự đồng tình, chỉ cần “gật một cái” là rõ ý rồi. “Gật gù” ngoài ý đồng tình ra còn có ý tán thưởng nữa, mà ý tán thưởng trong trường hợp này không phù hợp với tâm lý xấu hổ, bẽn lẽn của cô hai.
6. Đôi điều tiếc nuối
Cá nhân tôi thấy, cái kết của truyện chưa thực sự tốt, vẫn chưa thể giải quyết vấn đề rốt cuộc cậu ba có đi ở rể hay không? Cậu ba sẽ thương lượng với cô hai Xinh như thế nào? Đây là một vấn đề khó và quan trọng vì nó ảnh hưởng đến việc cô hai Xinh có đồng ý lấy cậu ba không. Trong truyện có nhắc gia cảnh nhà cô hai là thuần nông, ba mẹ nghèo, em trai khờ dại, chỉ trông vào cô. Ba mẹ cậu ba Thiên thì không đồng ý cậu đi ở rể, và cậu cũng nhận ra việc ở rể là cậu chỉ nghĩ cho mong muốn ích kỷ của mình. Thế rồi cậu sẽ giải quyết ra sao? Tác giả không hề đưa ra cách giải quyết mà lựa chọn bỏ qua luôn. Với tôi, đây là một thiếu sót. Và chính vì thế, với cá nhân tôi thì truyện ngắn này vẫn chưa có cái kết hoàn chỉnh.