CHƯƠNG 15: BÁNH BAO KHÔNG VỊ 

Vào một buổi sáng hôm sau, mặt trời vừa ló rạng cả xóm chợ đã huyên náo cả lên. Mớ tro trấu đốt un chuột ngoài liếp vườn chuối cháy sang tận bờ rào làm chú Ba Cần phải xách thùng tưới chạy bổ ra dập lửa. Tiếng gàu múc nước va vào miệng giếng đá ong chan chát vang động cả góc xóm. Chú dập xong đống trấu thì người ướt sũng bùn sình, đứng chống nạnh thở dốc bên mấy gốc chuối cháy sém một bên bẹ. Bạn đứng tựa lưng vào cọc rào dòm một lúc, thấy khói xám tắt hẳn thì mới xoay người đi ra mé lộ lớn. Mặt trời lên tới tầm ngọn cau, hơi nóng từ mặt đường đất phả thẳng lên bắp chân. Bụng bạn réo từng hồi dài vì từ sáng tới giờ chưa có hột cơm nào dính ruột. Hôm nay mẹ đi chợ sớm, cái rá vo gạo úp ngược trên giàn bếp vẫn còn ráo hoảnh, nồi cơm nguội hôm qua chỉ còn trơ vài hạt khô cứng dính chặt nơi đáy nồi gang.

Con đường dẫn ra chợ xã lúc này đông nghẹt người qua lại. Mấy chiếc xe đạp thồ chở từng sọt mướp hương, bầu sao đậu nghiêng bên mé mương, bánh xe dính đầy đất sét đỏ quánh. Tiếng người mua kẻ bán trả giá nổi lên rộ cả một khúc sông. Bạn đi nép sát vào mấy gốc điệp trổ bông vàng rực để tránh mấy cái đầu xe lôi chở củi tràm từ mạn rừng đổ về. Ngay khúc cua rẽ vào cổng nhà lồng chợ, đám đông bỗng dồn lại một cục, đầu nón lá nhấp nhô sát rạt. Người ta xúm quanh sạp rau của chị Hai Bông và thím Tư Cải.

Chị Hai Bông đứng dạng chân trên tấm ván gỗ mục, chiếc áo bà ba màu vỏ đậu ướt đẫm mồ hôi sau lưng. Hai cánh tay chị gầy, nổi rõ từng đường gân xanh, một tay chỉ thẳng vào cái cần xé đựng đầy ngọn rau muống đang nằm lật úp dưới rãnh nước thải. Nước bùn đen ngòm ngấm vào từng bó rau xanh, làm mấy cọng lá non dập nát nổi lềnh bềnh.

"Tui nói cho chị biết nghen thím Tư!" Chị Hai Bông hét lớn, mặt đỏ bừng. "Chỗ này sáng nào tui cũng đem đòn ngồi ra giữ từ hồi gà chưa gáy le te. Chị tới sau, chị cậy xe lôi nhà chị nhiều hàng rồi chị đẩy cái cần xé của tui xuống mương là coi hổng có được!"

Thím Tư Cải đứng đối diện, người đẫy đà trong bộ đồ bộ hoa cúc, hai tay khoanh chặt trước ngực, chân giậm mạnh lên bãi cỏ dại ven rãnh. Cái nón lá rách vành máng sau lưng thím đưa qua đưa lại theo từng nhịp thở dồn dập.

"Đất chợ là đất chung của nhà nước, có cắm bảng ghi tên dòng họ chị Hai Bông lên đây hổng?" Giọng thím Tư Cải đanh lại, lấn át cả tiếng máy ghe nổ ngoài vàm rạch. "Người ta chở cả xe bắp cải từ miệt đất giồng đem xuống, phải có chỗ cho người ta xuống hàng chớ. Ai rảnh đâu đứng ngó một bó rau muống ế của chị mà nhịn đói cả nhà!"

"Chị nói rau ai ế? Rau tui vừa cắt ngoài ruộng đem vô còn tươi rói, chị làm đổ dập hết thì chị phải đền tiền!"

"Tui hổng đền đó! Chị ngon thì nhào vô đây mà lấy tiền!"

Hai người phụ nữ xấn tới sát mặt nhau, mắt trợn tròn, cằm đưa về phía trước. Mấy bà nội trợ xách giỏ đệm đi ngang đều dừng chân lại coi, người thì chép miệng lắc đầu, người thì vươn cổ ngó coi có ai nắm tóc ai không. Chú Bảy thợ bạc dừng xe đạp bên mép đường, chân chống một bên giò xuống mặt đất cát, miệng ngậm tăm tre, đứng cười rung cả chòm râu mép. Thằng Tèo con bác Tư kéo theo sợi dây chuối buộc con cào cào lá dừa, vừa chạy vòng quanh đám đông vừa la lớn cổ vũ để người ta đánh nhau cho vui mắt.

Bạn lách người qua khoảng hở giữa hai chiếc xe đạp thồ chở đầy giỏ cần xé. Cái mùi dầu hỏa từ quầy tạp hóa thím Năm Hột bay ra, quyện với mùi cá tanh nồng từ mấy cái chậu nhôm ngoài mé sông làm cổ họng bạn khô queo. Mắt bạn chỉ chăm chăm dòm về phía sạp hàng của bà Sáu đặt ở góc mát dưới bóng cây gừa cổ thụ.

Bà Sáu bán bánh bao hôm nay cũng bỏ dở việc gắp bánh, đứng nhón gót chân trên chiếc đòn gỗ để dòm sang đám đông cãi cọ. Chiếc quạt nan trên tay bà phe phẩy liên tục trên ngực áo. Cái xửng nhôm hấp bánh kê trên lò than tổ ong vẫn bốc hơi nóng ngùn ngụt. Mỗi lần nắp vung bằng nhôm hé mở, từng làn khói trắng mang theo mùi bột mì lên men thơm phức phả thẳng vào mặt bạn. Bên trong xửng, mấy chục cái bánh bao trắng tròn, da bánh mịn màng, nở đều tăm tắp, trên chóp mỗi cái bánh có chấm một chấm phẩm đỏ tròn bằng hạt đậu.

Bạn bước tới gần sạp, hai tay bám vào mép bàn gỗ bọc thiếc. Bụng bạn lại réo lên một tiếng rõ to. Bạn ngửa mặt nhìn bà Sáu, định cất tiếng xin một cái bánh bị rách vỏ như mọi bận. Nhưng bà Sáu không quay đầu lại. Hai mắt bà vẫn dán chặt vào chỗ chị Hai Bông đang giằng co chiếc đòn ngồi với thím Tư Cải.

"Đánh đi! Kéo áo bả xuống Hai Bông! Cho chừa cái tật lấn đường người khác!"

Tiếng người trong chợ vỗ tay bôm bốp xen lẫn tiếng hò hét của mấy chú tài xế xe lôi làm góc chợ náo động hẳn lên. Chú Ba Cần bên trại mộc cũng bỏ cây bào gỗ, chạy xộc qua góp chuyện. Lợi dụng lúc không ai để ý, bạn vươn cánh tay nhỏ qua tấm vách ngăn bằng tre, áp những ngón tay vào chiếc bánh bao nằm sát mép ngoài cùng của chiếc xửng nhôm.

Chiếc bánh vừa lấy ra khỏi vỉ hấp nóng ran cả lòng bàn tay. Lớp bột bên ngoài mềm xốp, lún xuống nhẹ theo từng đầu ngón tay của bạn. Bạn vội vàng rụt tay lại, ôm gọn cái bánh nóng vào bụng rồi lùi ra mé sau gốc cây gừa. Không một ai trong đám đông quay đầu nhìn về phía sạp bánh. Bà Sáu vẫn đang chồm người về phía trước, miệng chép liên tục để bình phẩm chuyện chị Hai Bông vừa nắm được cổ áo thím Tư Cải.

Bạn ngồi bệt xuống một rễ cây gừa trồi lên khỏi mặt đất, hai bàn chân xỏ cọc cạch chiếc dép đỏ và chiếc dép xanh to bản của mẹ. Bạn đưa chiếc bánh bao lên ngang mũi. Mùi hành lá phi thơm với mỡ heo và mùi tiêu sọ nồng cay xộc thẳng vào mũi bạn, giống hệt mùi những cái bánh bao mẹ mua cho ăn hồi tết năm ngoái. Nước miếng ứa ra ngập chân răng. Bạn há miệng thật to, cắn một miếng bánh ngập tới tận lớp nhân thịt băm trộn trứng cút bên trong.

Miếng bánh nằm trọn trên đầu lưỡi, nóng hổi và mềm như một vắt xôi mới dỡ. Nhưng bạn bỗng khựng lại. Răng bạn nhai trệu trạo miếng bột mì và cọng mộc nhĩ giòn sần sật, mà trong miệng lại nhạt nhẽo. Không có vị ngọt của đường cát, không có vị mặn mòi của nước mắm trong nhân thịt, cũng không thấy cái vị cay nồng xé lưỡi của tiêu sọ như mùi hương vừa ngửi thấy. Mọi thứ như vô vị, tựa như bạn vừa cắn vào một nắm bông gòn nhúng nước sôi.

Bạn cau mày, đưa ngón tay móc một mẩu nhân thịt màu nâu sẫm bỏ vào đầu lưỡi nếm lại. Vẫn không có một chút mùi vị nào đọng lại nơi vòm họng. Bạn tự nghĩ trong bụng, chắc tại sáng nay bà Sáu già cả lú lẫn, lúc nhào bột với ướp thịt đã quên bỏ muối đường, hoặc bà mua trúng loại bột mì ế bị mốc ngoài bến đò nên bánh mới thành ra lạt lẽo như nước ốc thế này. Bạn nhổ mẩu bánh trong miệng ra lòng bàn tay, đứng dậy định bước lại mé sạp hỏi bà Sáu cho ra lẽ.

Chiếc bánh bao cắn dở nằm lọt thỏm trong lòng bàn tay bạn, da bánh còn ấm. Khói hấp từ cái xửng nhôm của bà Sáu vẫn bay lên từng làn khói mỏng rồi tan biến vào những tán lá gừa sum suê bên trên. Đám đông người coi cãi lộn đằng sạp rau bắt đầu tản ra từ từ. Chú Trưởng ban quản lý chợ mặc chiếc áo sơ mi màu xám tro, chân mang dép râu, tay kẹp cuốn sổ tay bìa da bước ra đứng ngay giữa lối đi.

"Thôi giải tán hết đi bà con ơi!" Giọng chú Trưởng ban vang lên dõng dạc. "Chuyện chỗ ngồi sáng mai lên văn phòng chợ giải quyết. Ai về sạp nấy dọn dẹp buôn bán, để người ta còn chở hàng vô nữa chớ!"

Tiếng bước chân giẫm trên nền đất cát rào rạc. Thím Tư Cải cúi xuống kéo lại cái quai nón lá bị đứt một bên chỉ, miệng vẫn còn càu nhàu mấy câu không rõ tiếng rồi quảy gánh bắp cải đi lùi lũi về phía mé sông. Chị Hai Bông thì hì hục nhặt từng bó rau muống dập nát dưới rãnh nước thải quăng vào sọt rác, mặt hầm hầm không thèm ngó ai. Đám con nít bu quanh coi cãi lộn cũng tản dần theo chân người lớn.

Bà Sáu bán bánh bao lúc này mới quay trở lại sạp hàng của mình. Bà rút chiếc khăn rằn vắt ngang hông lau mồ hôi trên cổ, rồi cúi người lấy chiếc đũa bếp dài bằng tre xới lại mẻ bánh trong nồi. Chiếc xửng nhôm va vào thành lò bằng đất nung kêu lên một tiếng.

Bạn bước lại gần sạp, hai chân đứng nép sát vào chân bàn gỗ. Bạn chìa nửa chiếc bánh bao cắn dở ra trước mặt, cất tiếng hỏi:

"Bà Sáu ơi, bánh bao bữa nay bà đổi thứ bột khác hả bà?"

Bà Sáu không trả lời. Hai mắt bà chăm chú nhìn vào xửng bánh đang bốc khói. Tay bà thoăn thoắt gắp từng chiếc bánh nở đều đặt qua một chiếc xửng tre khác để bên cạnh.

"Bà Sáu làm bánh lạt quá chừng, hổng có chút muối tiêu nào hết trơn," bạn nói thêm một câu, đưa mắt nhìn cái nốt ruồi to bằng hạt đậu xanh bên cánh mũi của bà.

Bà Sáu vẫn cúi đầu xếp bánh. Bà dừng tay lại chừng vài giây, mắt ngó trân trân vào khoảng trống ở góc xửng tre, chỗ vừa bị hụt mất một chiếc bánh bao chấm phẩm đỏ. Đôi chân mày hoa râm của bà khẽ chau lại thành một đường gấp nhỏ giữa trán. Bà đưa tay đếm lại từng cái bánh trong xửng một lượt, đếm đi đếm lại tới hai lần. Đếm xong, bà thở dài ra một hơi dài qua kẽ răng, miệng lầm bầm một mình:

"Kỳ cục hen. Mới dỡ vỉ ra đủ hai chục cái tròn vo, quay qua quay lại thấy mất một cái rồi. Lại có đứa canh lúc mình không để ý mà chôm một cái hen."

Bà Sáu lắc lắc đầu, với chiếc nắp nhôm đậy kín xửng bánh lại rồi quay sang lấy bình tích rót một chén nước chè xanh uống ừng ực. Bạn chột dạ giật thỏm một cái, cười cười gãi đầu rồi nói:

“hì hì, nữa con kêu má con trả tiền bà Sáu sau mà,” nói xong, bạn liền chạy mất hút rồi dừng lại ở một khoảng cách vừa đủ để không còn thấy bà Sáu trong tầm mắt.

Bạn lại đưa chiếc bánh lên miệng cắn thêm một miếng nhỏ nữa để thử lại. Vẫn chỉ là cái cảm giác mềm nhũn, không mặn, không ngọt, không chút béo ngậy nào của mỡ heo. Rõ ràng là bột mì bị hư thật rồi.

Nhai xong miếng bánh vô vị, bạn thấy cái bụng càng cồn cào dữ dội hơn. Bạn xoay người, ném mẩu bánh bao còn lại xuống bãi cỏ may ven rãnh nước cho lũ kiến lửa bu lại chia nhau, rồi men theo mép lộ đất đi ngược về xóm Trên.

Bên kia con rạch nhỏ, tiếng máy ghe đuôi tôm nổ bành bạch rẽ nước chở từng sọt chuối sứ ra chợ huyện. Khói dầu máy khét lẹt bay là là trên mặt nước đục ngầu phù sa. Bạn rảo bước nhanh hơn. 

“Về nhà mau thôi, kiểu gì trưa nay mẹ cũng đi chợ mua được mớ tép bạc về kho quẹt, ăn với cơm nguội còn ngon gấp trăm lần cái bánh bao lạt nhách của bà Sáu.”