Chương 11

Lan ngồi im trên ghế, nó nhìn ông Quân, nhìn sang bà Phạm, rồi lại nhìn An Liên. Chẳng ai nói thêm câu nào trong căn phòng rộng tiếng đồng hồ nước ở góc tường nghe rõ từng nhịp.

“Con… làm con gái ạ?”

“Ừ.”

Chỉ một tiếng ấy thôi mà Lan càng thấy đầu óc mình rối tung. Nó cúi xuống nhìn hai bàn tay đang đặt trên đầu gối. Từ năm năm tuổi, nó đã ở Phạm gia. Năm ấy nó còn nhỏ đến mức chẳng nhớ rõ vì sao mình lại nằm co quắp ở góc chợ trong một trận sốt cao mê man. Chỉ nhớ trong cơn sốt lạnh buốt, giữa tiếng ồn ào xa lạ của người đời, có một bàn tay nhỏ nhưng rất ấm đã nắm lấy tay nó. An Liên khi ấy cũng chỉ là một cô bé, nhưng lại nhất quyết đòi đưa nó về Phạm gia bằng được.

Chính bà Phạm đã dịu dàng chăm sóc, cho nó chén thuốc nóng để vượt qua trận sốt thập tử nhất sinh đó. Rồi từ hôm ấy, nó chính thức ở lại và đi theo hầu An Liên. Đến cái tên “Lan” mà nó mang suốt bao nhiêu năm qua, cũng là do cô chủ đặt cho.

“Con chưa có tên sao?”

Nó khi ấy chỉ biết ngơ ngác lắc đầu. An Liên nhìn nó rồi mỉm cười.

“Vậy từ nay gọi em là Lan nhé. Đừng sợ, từ nay đi theo ta.”

Khi ấy nó chẳng hiểu hết ý nghĩa của việc “đi theo hầu”, nó chỉ biết từ ngày hôm đó, mình đã có một cái tên, có một nơi để về và có một người để nó dốc lòng trung thành cả đời.

Sau này, nó lớn lên trong Phạm gia, làm những việc của một người hầu. Quét sân, dọn phòng, hầu trà, theo An Liên ra ngoài, lúc cô chủ cần thì chạy đi lấy đồ. Nó chưa từng nghĩ nhiều về thân phận của mình. Người hầu thì làm việc của người hầu. Cô chủ thì có cuộc sống của cô chủ. Hai người thân nhau, nhưng Lan chưa bao giờ dám nghĩ rằng mình có thể thật sự bước qua cánh cửa ấy. Vậy mà bây giờ ông Quân lại nói muốn nhận nó làm con gái.

“Ông chủ… tại sao ạ?”

Ông Quân không trả lời ngay ông nhìn nó một lúc rồi mới nói.

“Ta đã nghĩ chuyện này từ mấy ngày nay.”

“Nhưng con…”

“Ngươi cứ nghe hết ngươi ở Phạm gia từ nhỏ. Những năm qua, ngươi làm việc cho nhà này, nhưng ta biết ngươi chưa bao giờ chỉ làm việc vì bổn phận.”

“Con không hiểu…”

“An Liên đau đầu, ngươi tự mình xuống bếp sắc thuốc. Nó đi đâu, ngươi cũng để ý trước sau. Trong nhà có chuyện, người đầu tiên ta thường thấy ngươi tìm đến không phải là người quản việc mà là An Liên.”

“Đó là việc con nên làm.”

“Đúng nhưng không phải người hầu nào cũng làm được như ngươi.”

Giọng ông Quân không nặng, cũng không mang ý khen ngợi quá mức. Chỉ là một câu nói bình thản. Ông nhớ rất rõ Lan có thể lanh chanh, có thể hấp tấp, đôi lúc còn vụng về đến mức khiến người khác đau đầu. Nhưng khi An Liên gặp chuyện, nó chưa bao giờ đứng sau người khác.

Ngay cả lần ở phiên chợ một đứa con gái nhỏ bé như vậy mà dám đuổi theo tên cướp giữa đám đông chỉ vì trong tay hắn có túi tiền của An Liên. Khi ấy ông Quân chỉ thấy nó trung thành. Bây giờ nhìn lại, ông mới hiểu đó không chỉ là trung thành.

Có những người sống trong nhà lâu năm nhưng vẫn chỉ là người ngoài. Có những người chẳng cần nói gì, đến lúc quay đầu lại mới nhận ra họ đã đứng trong nhà từ rất lâu rồi cái Lan thuộc về kiểu thứ hai.

“Ta nhận ngươi làm con không phải vì ngươi đã làm được bao nhiêu việc.”

“Ta chỉ nghĩ… ngươi ở Phạm gia từng ấy năm, nếu cứ giữ mãi thân phận này thì có phần thiệt cho ngươi.”

“Con thiệt gì ạ?”

“Sau này ngươi lớn lên, lấy chồng hay không lấy chồng là chuyện khác. Nhưng nếu ngươi vẫn là người hầu, người ngoài nhìn ngươi thế nào, ngươi có nghĩ đến chưa?”

Lan không nói nó chưa từng nghĩ xa như vậy. Nó chỉ biết ngày hôm nay phải làm gì, ngày mai phải làm gì. Còn chuyện sau này, đối với nó vẫn là thứ rất xa.

Ông Quân nhìn vẻ mặt ấy, trong lòng càng chắc chắn. Ông không muốn vì chuyện của Tri Xuân mà đẩy Lan lên một vị trí nó chưa chuẩn bị. Nếu chỉ đơn giản muốn đổi người kết hôn, ông hoàn toàn có thể tìm một cách khác. Nhưng ông biết làm vậy sẽ biến Lan thành một quân cờ. Ông có thể tính chuyện làm ăn, tính danh dự hai nhà, tính đường lui cho Phạm gia. Nhưng đến cuối cùng, ông vẫn phải nhìn vào một chuyện rất đơn giản Lan là một đứa trẻ đã lớn lên trong nhà ông.

Nếu sau này nó có lấy Tri Xuân, ông muốn người ngoài nhìn vào và thấy đó là cô con gái Phạm gia được gả sang Hà gia, chứ không phải một con hầu được thiếu gia nhìn trúng rồi đổi đời. Đó là điều ông không chấp nhận.

“Ta không nhận ngươi làm con để đổi lấy một chuyện gì cả. Càng không phải nhận ngươi rồi bắt ngươi phải lấy ai.”

An Liên ngồi bên cạnh từ nãy đến giờ mới lên tiếng

“Cha ta nói đúng em cứ nghĩ nhiều làm gì. Nếu nhận em, em vẫn là em. Chỉ là từ nay người khác không được gọi em là con hầu nữa.”

“Nhưng… em vẫn muốn ở bên cô.”

“Ta có đuổi em đi đâu.”

“Ý em không phải vậy.”

“Ta biết.”

“Lan, em ở Phạm gia bao nhiêu năm rồi?”

“Nhiều năm…”

“Vậy thì từ nay cứ ở tiếp.”

Lan nhìn bàn tay An Liên đang nắm tay mình. Nó bỗng thấy sống mũi cay lên. Có lẽ điều khiến nó sợ nhất từ đầu không phải chuyện trở thành con gái nuôi. Mà là sợ một ngày nào đó, khi thân phận thay đổi, nó sẽ không còn được đứng bên cạnh An Liên như trước. Nhưng cô vẫn ở đây vẫn nắm tay nó như ngày còn bé.

“Con… đồng ý.”

“Đã nghĩ kỹ chưa?”

“Dạ.”

“Không phải vì ngại từ chối ta?”

“Con chỉ… chưa quen thôi.”

“Không quen thì từ từ quen. Vậy chuyện này quyết định như thế.”

“Con cảm ơn ông chủ.”

“Sau này đừng gọi như vậy nữa.”

“Vậy… gọi thế nào ạ?”

An Liên bật cười.

“Cha.”

Lan càng luống cuống. Nó nhìn ông Quân, môi hé ra mấy lần nhưng cuối cùng vẫn không gọi được. Ông Quân cũng không ép.

“Cứ từ từ.” 

Chỉ vài chữ ấy thôi, nhưng Lan lại thấy lòng mình rung lên một nhịp thật mạnh. Bao nhiêu tủi thân, ngơ ngác và cả nỗi bàng hoàng dường như ngưng đọng lại nơi lồng ngực. Nó cúi gập đầu, đôi bàn tay run run siết chặt lấy vạt áo, chẳng biết phải dùng lời nào để đáp lại tấm chân tình quá lớn ấy.

Chuyện Phạm gia nhận Lan làm con gái nuôi được chuẩn bị rất nhanh. Từng việc một được sắp xếp vô cùng chu đáo. Gia phả Phạm gia vốn chưa từng ghi tên một người ngoài nay được ông Quân cẩn thận lật mở để thêm tên Lan vào hàng con cái. Lời thông báo trong gia tộc và người làm trong nhà cũng được đưa ra một cách rõ ràng, nghiêm cẩn. Từ nay, không ai được coi nó là đứa hầu mà phải gọi một tiếng “nhị tiểu thư”.

Ngày đầu tiên An Liên đem một bộ váy mới vào phòng, Lan đang ngồi gấp khăn. Nó vừa nhìn thấy đã vội xua tay.

“Cô… em không mặc đâu.”

“Vì sao?”

“Cái này đẹp quá.”

“Đẹp thì mới cho em mặc.”

“Nhưng em…”

“Em là con gái Phạm gia rồi.”

“Em vẫn thấy kỳ kỳ.”

“Sau này còn kỳ nhiều.”

“Cô đừng trêu em.”

“Ta nói thật.”

Lan mặc bộ đồ mới mà cứ thấy tay chân thừa thãi. Nó đứng trước gương, nhìn người trong gương một lúc lâu. Vẫn là gương mặt, đôi mắt, mái tóc ấy chẳng có gì thay đổi. Vậy mà chỉ trong một ngày, người ta đã nói nó không còn là người hầu nữa.

Buổi chiều, một nha hoàn trong nhà gặp nó ngoài hành lang liền cúi đầu.

“Lan tiểu thư.”

“Ơ?”

“Tiểu thư…”

“Không cần gọi như vậy đâu.”

“Nhưng ông bà chủ đã dặn…”

“Vậy… cô cứ gọi Lan là được.”

“Không được đâu. Sau này phải gọi tiểu thư.”

Người kia đi rồi, Lan vẫn đứng nguyên giữa hành lang. Nó chưa từng nghĩ có một ngày hai chữ ấy lại được đặt sau tên mình Lan tiểu thư. Nghe xa lạ đến mức nó muốn quay lại xem người kia có gọi nhầm ai không. Tin Phạm gia nhận Lan làm con gái nuôi chẳng mất nhiều thời gian để truyền ra ngoài.

Huyện Trúc Mễ không lớn một chuyện xảy ra ở Phạm gia, hôm nay người trong nhà biết, ngày mai đã có thể đến tai người ngoài. Đến Hà gia cũng vậy Tri Xuân nghe tin vào một buổi chiều. Cậu đang xem sổ sách thì thằng Tứ vội vàng bước vào.

“Thiếu gia, bên Phạm gia có chuyện.”

“Chuyện gì?”

“Ông Quân nhận con Lan làm con gái nuôi.”

“Bao giờ?”

“Nghe nói mới quyết định.”

Tri Xuân đặt quyển sổ xuống không hiểu vì sao, trong lòng cậu vừa nhẹ đi một chút, lại vừa có một cảm giác khó tả. Ông Quân đã làm điều cậu không dám nghĩ đến. 

“Ta sang Phạm gia.”

Lan đang ngồi trong sân cùng An Liên thì nghe người báo Tri Xuân đến nó lập tức đứng bật dậy.

“Cậu Xuân?”

“Em căng thẳng gì vậy?”

“Em có đâu.”

“Có.”

“Em…”

An Liên không nói nữa, chỉ cười. Một lát sau, Tri Xuân bước vào. Cậu vừa nhìn thấy Lan thì dừng lại. Nó mặc bộ váy mới, mái tóc được An Liên buộc gọn phía sau. Không còn bộ quần áo quen thuộc của người hầu, không còn dáng vẻ lúc nào cũng cúi người đứng sau An Liên. Tri Xuân nhìn thêm một thoáng. Lan nhận ra ánh mắt ấy, lập tức cúi xuống.

“Cậu…”

Nó định gọi như trước rồi lại dừng.

“Không cần đổi cách gọi.”

“Nhưng bây giờ…”

“Thân phận của nàng thay đổi, còn ta vẫn là ta.”

Câu nói khiến Lan càng không biết phải nhìn cậu thế nào An Liên thấy vậy liền đứng dậy.

“Ta sang phòng bên một lát.”

“Cô…”

Nhưng An Liên đã đi rồi Tri Xuân ngồi xuống chiếc ghế đối diện.

“Nghe nói nàng được nhận làm con gái nuôi?”

“Dạ.”

“Có vui không?”

“Con… vẫn chưa quen.”

“Cứ từ từ.”

Lan nhìn cậu những từ ấy ông Quân vừa nói bây giờ cậu cũng nói. Nhưng không hiểu sao khi nghe từ miệng Tri Xuân lại khiến tim nó đập nhanh hơn.

“Cậu đến đây… vì chuyện này sao?”

“Chứ em nghĩ ta đến đây để làm gì? Nhận tin Phạm gia có thêm một nhị tiểu thư, ta đến chúc mừng một câu chẳng lẽ không đúng sao?”

“Cậu không hỏi xem em có đồng ý hay không sao?” 

“Cậu không thấy chuyện này quá kỳ lạ sao? Một đứa hầu gái đi theo cô chủ từ nhỏ, đùng một cái lại được ông bà chủ mở gia phả nhận làm con nuôi… Cậu không tò mò một chút nào sao?”

“Việc của Phạm gia, ông Quân đã quyết thì hẳn phải có lý do. Ta hỏi nhiều để làm gì?”

Không một chút do dự cũng chẳng một thoáng giật mình. Sự bình thản ấy của Tri Xuân lại chính là thứ khiến lòng Lan dấy lên một cơn sóng dữ. Cậu không hề nhắc một lời nào đến chuyện hôn ước năm xưa giữa hai nhà, cũng chẳng buồn giải thích vì sao mình lại có mặt ở đây đúng vào lúc này.

Nó lùi lại nửa bước, ánh mắt đần ra vì những mảnh ghép xâu chuỗi trong đầu. Nó nhớ rất rõ cách đây không lâu, chính Tri Xuân đã một mình đến Phạm gia đặt vấn đề xin hủy hôn ước với An Liên. Ngay sau sự việc đó không lâu, ông Quân đột nhiên cho gọi nó vào rồi tuyên bố nhận làm con gái nuôi và hôm nay, khi mọi thứ vừa mới thu xếp xong xuôi, cậu lại đột ngột xuất hiện ở đây với vẻ mặt như đã biết trước mọi chuyện.

Ba sự việc ấy, nếu tách riêng ra thì tưởng chừng chỉ là những ngẫu nhiên của số phận. Nhưng khi đặt chúng nằm cạnh nhau theo đúng trình tự… Lan thấy sống lưng mình lạnh ngắt nó không dám nghĩ tiếp.

“Cậu Xuân có phải… chuyện này có liên quan đến cậu, đúng không?” 

Tri Xuân không trả lời cái mà nó đang thắc mắc mà cậu chỉ mỉm cười rồi rời đi, để lại nó với những suy nghĩ không thể nói thành lời.

Tối hôm ấy, Lan ngồi một mình.

Căn phòng vẫn thế chiếc giường gỗ nhỏ kê góc tường, cái tủ vuông sờn góc, xấp vải thô với chiếc khăn khâu dở chiều qua còn bỏ dở trên mặt bàn. Mọi thứ nguyên vẹn. Chỉ có thân phận nó là vừa bị lật tung lên sau một câu nói của ông Quân.

Nó kéo ngăn kéo, lấy ra chiếc trâm gỗ. Chiếc trâm này từ hôm Tri Xuân đưa lại, nó đã cầm lên đặt xuống không biết bao nhiêu lần. Lan lấy ngón tay miết nhẹ lên vết nứt trên thân trâm. Nó nhớ cái nhìn sâu hun hút của Tri Xuân, nhớ cái cách cậu thản nhiên như thể việc giữ một cái trâm suốt mười năm là chuyện đương nhiên. Nó cũng nhớ mấy lần mình cố quay đi không nhìn, nhưng cứ hễ nghe tiếng bước chân hay tiếng ai nhắc tên cậu là đầu óc lại vô thức tìm kiếm.

“Rốt cuộc là bị cái gì không biết…”

Nó thả chiếc trâm xuống bàn, rồi vài giây sau lại ngập ngừng cầm lên. Nếu Tri Xuân không đột ngột xuất hiện, đời nó chắc vẫn vậy. Sáng dậy từ sớm gánh nước, thu dọn phòng xá, đi theo sau lưng An Liên, tối về nằm ngủ một giấc thẳng cẳng bình yên và đơn giản.

Nhưng từ khi cậu xuất hiện, cuộc sống của nó từng chút một bị đảo lộn ông Quân đột ngột đòi sửa gia phả, bà Phạm nhìn nó bằng ánh mắt khác. Tự dưng cái trâm gỗ cũ rích này thành một cái gai, cứ chọc vào lòng nó, ép nó phải nhìn vào thứ mà nó luôn kiếm cớ ngó lơ.

Ông Quân nhận nó làm con vì thương thật hay vì tính toán gì phía sau, nó chịu. Tri Xuân đang tính trò gì, nó cũng chẳng đoán nổi. Nhưng có một điều làm nó hoảng thật sự từ hôm nay trở đi, mỗi lần Tri Xuân nhìn thẳng vào mắt nó, nó không thể cúi gặt đầu tự xưng “con”, rồi lấy cái danh người hầu ra làm cái khiên trốn chạy được nữa. Mất cái danh người hầu rồi, nó biết chui vào đâu để trốn?