Chương 8: Người Xưa
Vừa lên tới thị trấn, Bình đã dẫn trò Tấn đi mua một vài dụng cụ học tập mới và đưa nó đi ăn cho no bụng. Song chắc vì căng thẳng nên nó có vẻ không vui lắm, ăn xong là bảo cậu đưa mình về ôn tập, sợ nếu cứ đi như vầy, ngày mai sẽ thi không tốt.
Hai thầy trò ở lại nhà cậu một đêm, Bình tranh thủ dặn dò nó đôi điều về quy định khi dự thi. Thấy nó bồn chồn, cậu liền bảo đây chỉ là kỳ thi kiểm tra năng lực, không áp lực quá, cứ thoải mái mà làm bài, kết quả thế nào cũng được. Chủ yếu đợt này, cậu chỉ muốn để nó làm quen với môi trường ở đây và tìm cơ hội cọ xát cũng như phát triển trong tương lai. Dù vậy, Tấn vẫn chẳng thả lỏng hơn được chút nào. Có lẽ vì quá hồi hộp, nên ngay cả bài toán thường ngày nó chỉ ngó sơ qua là đã giải được cũng chật vật mất một lúc. Nhìn học trò của mình lo lắng như kia, Bình thương không kể xiết. Cậu lựa lời động viên, khuyên mãi nó mới chịu lên giường đi ngủ.
Sáng sau, trạng thái của Tấn đã tốt hơn hôm qua. Bình soạn sẵn các thứ quan trọng bỏ vào phong bì, dẫn nó đến điểm thi, trên đường đi không quên nhắc lại quy định trường thi, bảo nếu có vấn đề gì cứ nhờ giám thị coi thi giúp đỡ, còn không thì tìm gặp cậu dưới văn phòng trường. Tấn vừa cắm cúi đọc bài vừa gật đầu lia lịa, cố gắng học thêm được chừng nào hay chừng ấy.
Điểm thi là trường cấp hai trên trấn, mọi năm các cuộc thi dành cho lứa tiểu học và trung học cơ sở đều được tổ chức tại đây. Khác xa với sự xập xệ tạm bợ của ngôi trường dưới ấp, nơi này rộng rãi và rất đông học trò. Tấn gần như choáng ngợp khi thấy sân trường đông đúc và cảnh tượng hoành tráng chung quanh. Đây là lần đầu tiên nó được đến một nơi náo nhiệt và có nhiều người bằng tuổi nó thế này. Trước giờ cùng lắm thì nó được dẫn ra chợ xã, chỗ đấy toàn người lớn mua bán tấp nập, nào giống nơi đây rộn rã tiếng nói cười.
Lòng Tấn dậy lên sự phấn khích khó kìm nén, nó đã thôi không còn đọc bài nữa mà dõi mắt nhìn khắp phía với vẻ hiếu kỳ. Chuyến này, nó lại có chuyện hay để kể cho chúng bạn ở nhà. Nhưng chắc tụi nó sẽ khó hình dung ra được cái cảnh tưng bừng này. Trong lúc nó mải mê ngắm nhìn mọi thứ thì Bình đã làm xong thủ tục báo danh. Cậu nhận giấy dự thi, kiểm tra lại thông tin trên đó, thấy không có sai sót mới quay qua đưa cho Tấn, hướng dẫn nó lát nữa khi vào phòng thi phải đưa cái này cho giám thị xem.
Tấn gật đầu “Dạ” một tiếng, rồi ngoan ngoãn theo chân Bình lên phòng thi. Phòng thi của nó ở trên lầu, là phòng số ba. Buổi thi hôm nay kéo dài đến hai giờ chiều, sáng thi môn Tiếng Việt, chiều sẽ thi Toán. Chờ khi tiếng trống báo hiệu sắp bắt đầu giờ thi vang lên, Bình nán lại khích lệ nó đôi câu rồi mới xuống văn phòng ngồi chờ.
Trước đây cậu cũng thường lui tới trường nên có quen biết một vài giáo viên dạy ở đây, có cả người từng học cùng trường sư phạm với cậu, sau khi tốt nghiệp thì về dạy tại trường. Kỳ thật, hồi ấy cậu cũng được điều sang đây, nhưng lại từ chối rồi cuối cùng chọn chuyển công tác về ấp Sã Thàng. Bạn bè đồng nghiệp đều thấy tiếc cho cậu, bảo về đấy thì lấy đâu cơ hội phát triển. Bình nghe xong chỉ biết cười trừ, bởi với cậu thì dù có là vùng sâu vùng xa cỡ nào, sứ mệnh của người giáo viên là mang đến con chữ cho từng học trò của mình. Nếu ai cũng chọn nơi có nhiều cơ hội thăng tiến, vậy ai sẽ đến những vùng xa xôi?
Bài thi môn Tiếng Việt diễn ra trong hai giờ đồng hồ. Bấy giờ chỉ còn vài phút nữa là kết thúc. Bình xem thời gian, chào tạm biệt người đồng nghiệp trò chuyện với mình nãy giờ, tính ra đón Tấn thì đúng lúc có một thầy giáo gác thi đi vào. Bình gật đầu chào theo phép lịch sự, rồi quay người bước ra hành lang. Nhưng mới đi được mấy bước đã nghe tiếng gọi với theo từ đằng sau, “Thầy gì ơi!”
Bình dừng bước, ngoái nhìn lại, thấy là thầy giáo ban nãy. Chờ cậu ta tới gần, cậu mới cười hỏi, “Có chuyện chi hở, thầy?” Cậu thoáng nhìn thẻ công tác của cậu ta, thấy bên trên đề tên Hồ Trọng Phú.
Phú cũng cười, gương mặt cậu ta sáng bừng, rất dễ gây cảm tình với người đối diện, cậu ta nói, “Đâu có chi. Hồi nãy thầy đi vội quá, tôi chưa kịp chào lại.” Đoạn, cậu ta chìa tay ra với cậu, “Thầy dạy ở trường nào đó? Lần đầu tôi mới gặp, nay qua đây gác thi hen?”
Bình bắt tay cậu ta, biết mình nhỏ tuổi hơn nên cậu sửa lại xưng hô cho phải phép, “Em dạy ở ấp Sã Thàng. Đợt này dẫn học trò lên dự thi.”
Phú khựng lại một nhịp, nhưng giây sau đã lại niềm nở như bình thường, “Coi bộ xa à nghen. Sã Thàng ở tuốt vùng trong.” Cậu ta tỏ vẻ khâm phục khi biết cậu vào dạy ở nơi xa như vậy, sau thì hỏi tiếp, “Thế vào đó thầy ở đâu? Có bất tiện lắm không?”
Trống hết giờ đã vang, tiếng học sinh nhốn nháo ra khỏi phòng thi truyền tới từ các hướng. Bình định đi đón Tấn từ sớm, song đã bị Phú giữ lại đến tận bây giờ. Cậu cũng không nghĩ nhiều, đoán chắc cậu ta chỉ tò mò về môi trường dạy học ở đó thôi, nên cậu trả lời rất thật thà, “Có bất tiện gì đâu, thầy. Dưới đó bà con cũng hỗ trợ em hết mình, em ở lại nhà một hộ trong ấp, không phải lo chuyện cơm nước nọ kia, khác hẳn cái hồi còn là sinh viên thầy à.”
“À, vậy hen…” Phú đáp, rồi như sực nhớ ra gì đó, cậu ta hỏi, “Tôi sơ ý quá. Thầy tên chi đó? Tôi tên Phú, là giáo viên giảng dạy ở trường này.”
Bình cười cười, “Em tên Bình.”
Phú mấp máy môi định nói tiếp, nhưng đúng lúc này lại có tiếng trò Tấn hô lớn từ đằng xa, “Thầy Bình ơi!”
Cả hai đồng thời đưa mắt nhìn sang, thấy Tấn đang chen chúc trong tốp học sinh, hớn hở vẫy tờ đề thi và cái phong bì đựng đồ hồi sáng. Nhận ra Tấn, Phú lập tức quay mặt đi, nói với Bình, “Vậy chào thầy Bình nha. Tôi vào trong lo việc một chút.”
“Dạ, thầy cứ đi đi.” Bình cười đáp, nhìn anh ta vội vã bước vào văn phòng.
Tấn đã có thể chen ra khỏi đám đông, nhưng khi đi tới, mắt nó lại nhìn đăm đăm vào cửa văn phòng. Phải đến khi Bình vỗ vai gọi mấy tiếng liền nó mới chực hoàn hồn, hí hửng khoe ngay với Bình về bài thi vừa rồi. Bình đọc sơ qua đề thi, đánh giá nó không quá khó, với khả năng của Tấn, chắc chắn sẽ đạt từ điểm trung bình trở lên, đây là khởi đầu rất tốt.
Nghỉ trưa khoảng hơn hai tiếng mới tiếp tục vào thi môn Toán, nên Bình dẫn Tấn ra trước cổng trường ăn cơm và kiếm chỗ cho cậu học trò nằm nghỉ, còn mình thì tiếp tục ngồi nghiên cứu bài Toán mà tối qua Tấn làm sai, chờ lát nữa sẽ giảng lại cho nó trước khi vào phòng thi.
Nhoáng cái đã đến giờ thi chiều. Sau khi nghe Bình phân tích sơ qua về lỗi sai mình mắc phải, Tấn có vẻ đã tự tin hơn với dạng bài này. Nó chào Bình rồi chạy tót lên phòng thi, chờ khi nghe tiếng trống mới lục tục bước vào theo nhóm học sinh.
Môn Toán thi trong suốt một tiếng rưỡi, lúc trở ra thì đã gần hai giờ. Lần này, Tấn không còn hào hứng như khi thi xong môn Tiếng Việt. Mặt nó tiu nghỉu từ lúc đó đến khi ra khỏi trường. Bình đọc lướt qua đề thi thì cũng hiểu lý do, cấp độ bài thi được phân bố khá đều, câu khó câu dễ gần như ngang nhau. Có điều, hai câu cuối lại thuộc về kiến thức của cuối học kỳ một. Vì ấp khai giảng trễ nên cậu vẫn chưa dạy tới bài này, nên Tấn không làm được cũng là lẽ dĩ nhiên. Bình bảo với nó là không sao, đây là câu khó, nhiều em sẽ không làm được. Song, cậu học trò vẫn chẳng vui nổi, mặt cứ buồn thiu.
Độ hơn hai mươi phút nữa xe về ấp mới đến, Bình dẫn nó đi mua vở với bộ thước mới, sau đó ghé vào tiệm bánh. Cậu biểu nó cứ chọn món nào mình thích, còn cậu thì lấy bốn cái bánh khoai mì chiên với hai cái bánh tai yến. Chủ tiệm là một thím trung tuổi, nổi tiếng với nhiều món bánh ngon, hôm nào cũng bán hơn hai mươi xịa bánh từ sáng sớm đến gần chiều. Nhìn hai xịa bánh to bày trên bàn, Tấn nuốt nước miếng đánh ực. Nào bánh ú, bánh da lợn, bánh cam, bánh dứa, bánh ống, bánh còng, bánh khoai mì, bánh tai yến, rồi còn món bánh gì nhìn như bông hoa với đủ thứ màu sắc mà nó không biết. Quá chừng bánh nhìn mà phát thèm!
Thấy chủ tiệm đã gói trước hai thứ bánh cho Bình, Tấn đâm ra sốt ruột. Nó chẳng biết phải chọn món nào, hết ngó bên này lại ngó bên kia. Cậu với thím chủ tiệm nhìn mà tức cười, sau rốt Bình bảo thôi cứ lấy mỗi loại hai cái đi, về chia cả cho các trò ở nhà. Nhìn thím chủ tiệm lần lượt gắp bánh bỏ vô giấy gói lại, Tấn sướng rơn trong lòng, quay qua khoanh tay cảm ơn cậu, “Con cảm ơn thầy Bình!”
“Ừ.” Bình nở nụ cười, xoa đầu cậu học trò nhỏ. Thấy nhẹ nhõm không ít vì cuối cùng nó cũng đã tươi cười trở lại.
Khi hai thầy trò tới ấp thì trời đã chập choạng tối. Bình đưa Tấn về nhà, dặn nó chốc nữa gọi các bạn qua chia bánh ăn. Vợ chồng chú Chín cảm ơn cậu rối rít, vội hỏi thăm về chuyện thi cử hôm nay. Bình thuật lại cho hai người nghe, bảo không có gì phải lo, tầm một tuần nữa mới có kết quả, chừng ấy cậu sẽ cho họ hay. Cậu cũng khen Tấn rất sáng dạ, không thua kém gì các em học trên trấn. Thời gian tới cậu sẽ ôn luyện cho nó nhiều hơn, dù lần này không đậu, thì vẫn còn những lần sau.
Chú Chín nghe vậy thì rất lấy làm hãnh diện về con mình. Ông mời Bình ở lại ăn cơm, nhưng cậu khéo léo từ chối, nói chắc đợi hôm khác, bữa nay đi đường cũng mệt, giờ cậu tranh thủ về tắm rửa rồi còn soạn giáo án cho ngày mai. Chú Chín thấy thế cũng không ép, chỉ bảo lỡ hôm nay, mấy bữa nữa ông mời thì cậu không được từ chối à nghen. Bình cười, gật đầu đảm bảo với ông, sau đó từ giã ra về.
Vừa bước vô sân thì thấy An ngồi vót cần câu trước hàng ba như mọi lần. Hai ngày rồi mới gặp lại, vừa thấy anh là cậu nhịn không được mà cười tít mắt, vội bước nhanh hơn, “Anh An!”
Nghe tiếng cậu, An ngẩng đầu nhìn, lượng sượng mỉm cười, “Chú Bình về đó hả.”
Bắt gặp biểu cảm sượng sạo đó của anh, Bình chững lại, nghĩ thầm không biết có chuyện gì mà sao nhìn anh không được vui vậy cà. Cậu gãi mũi, vẫn nhìn anh hết sức chăm chú, như muốn tìm ra chút gì đó thông qua nét mặt anh, cậu nói, “Chú Sáu đâu, anh?”
“Tía tôi nhậu bên nhà bác Tư chiều giờ.” An để mấy cây trúc sang bên, phủi tay đứng lên, “Chú Bình vô tắm đi. Tôi hâm đồ ăn rồi ăn cơm.”
“Thủng thẳng ăn, anh.” Thấy anh định quay vào, cậu bèn níu tay giữ anh lại, lấy gói bánh trong cặp ra, “Em có mua bánh đây.”
“Trời đất! Chú Bình mua chi mất công…” An cười gượng, đón lấy gói bánh từ tay cậu. Vẫn là bánh khoai mì chiên hôm nọ với hai cái bánh tai yến hãy còn âm ấm.
Nhận ra vẻ gượng gạo trên mặt anh, Bình cũng không còn vui như lúc mới đầu. Cậu mím môi, thận trọng hỏi dò, “Bộ có chuyện gì hở anh?”
Anh ngước nhìn cậu, rồi mau chóng cụp mắt xuống, đáp qua loa, “Có gì đâu chú. Hổm rày theo tía giữ vịt, nay đào đất lại nên người uể oải vậy á chớ. Mà thôi, chú vô tắm rửa gì đi.” Nói rồi, anh vào trong đốt cái đèn cóc ở nhà sau lên, lụi hụi chụm lửa, bắc nồi lên bếp.
Bình đứng trông theo, thở dài cái thượt. Anh nói vậy, chứ cậu biết không phải. Anh chịu thương chịu khó hồi nào giờ, hiếm khi nào thấy anh than thở về việc mình làm. Chắc có chuyện gì ngặt dữ lắm mới khiến anh sinh buồn rầu thế kia. Mà tính anh hiền lành ít nói, gặp chuyện cũng toàn để trong bụng, hoạ hoằn lắm mới rủ rỉ tâm sự với ông trưởng ấp. Như cậu, thì không bao giờ anh kể. Bình chán nản nghĩ, không biết chừng nào anh mới chịu mở lòng với mình, chứ cứ như vầy thì cậu cũng chẳng dám nói thật lòng mình.
Hôm sau, Bình vẫn đi dạy như bình thường, còn An thì sang nhà bác Tư đào tiếp cái đìa cặp bên nhà. Từ hồi nhắc vụ bán bầy vịt là tía anh tự dắt chứ không cho anh theo nữa, bữa nào cũng sẩm tối mới về. Mấy bận anh tính hỏi có ai qua coi vịt chưa, nhưng thấy mặt tía cứ hầm hầm nên đành thôi.
Xế chiều hôm đó, anh vừa về không bao lâu thì Bình cũng về tới. Trong lúc cậu tắm, anh tranh thủ bắc nồi cơm, tính qua nhà cô Bảy hái ít bông điên điển về nấu canh thì đúng lúc ông trưởng ấp ghé vào. An lấy làm lạ, không rõ có chuyện chi mà giờ này ổng lại ghé đây, có muốn lai rai thì cũng phải chờ tía anh về, chứ qua giờ này thì đâu có ai.
“Kiếm chú Bình hả, chú Ba?” An cất tiếng hỏi, đứng lại chờ ổng đi tới.
Ông trưởng ấp thở hắt ra, kéo cái ghế ngồi xuống, ổng nói, “Tao kiếm mày đây nè.” Anh im lặng chờ ổng nói tiếp. Ông trưởng tặc lưỡi, vấn điếu thuốc, “Mày còn nhớ thằng Phú hông? Mới nghe chị Chín kể bữa thằng Tấn dự thi trên trấn, nó gặp thằng Phú mày à.”
Anh vừa định ngồi, nghe vậy thì sững im. Anh nhớ chứ, để mà quên chắc khó lắm. An cũng không ngờ mình sẽ nghe tin tức về Phú theo cách này, nhất thời chẳng biết phải nói gì. Ông trưởng ấp không nhận ra sự khác thường ở anh, ổng rít một hơi thuốc, nhả khói nói, “Vậy là bây giờ nó dạy ở trường Vĩnh Thanh. Hèn gì mấy bận tao lên phòng công tác không gặp nó. Chắc nó chê dưới mình nghèo nàn không có tương lai đây mà.”
An gượng cười, cố làm ra vẻ tự nhiên, “Thì người ta nghĩ vậy cũng phải. Chui rúc ở xứ này, chừng nào mới khá lên nổi.”
Ông trưởng ấp không đồng ý với anh, ổng nhíu mày, “Mày biểu vậy đâu có được. Xứ mình thiếu gì ông nọ bà kia, quan trọng là có tâm có đức thì phất lên mấy hồi.”
“Ừ…” An cười mà mặt méo xệch, thấy nặng nề quá đỗi, “Thế thằng Tấn có nói gì nữa hông chú Ba? Chắc giờ chú Phú cũng khoẻ hen?”
Bình vừa tắm ra, nghe tiếng ông trưởng ấp thì tính ra chào, nhưng nửa chừng nghe An hỏi như vậy liền đứng sựng lại. Cậu đứng sau bẹ cửa, khuất tầm mắt anh, lắng tai nghe anh và ổng nói về một người tên Phú nào đó. An hỏi nhiều lắm, những câu mà cậu tưởng anh sẽ không bao giờ hỏi, dường như anh luôn dành sự quan tâm rất đặc biệt cho người nọ. Có điều, Tấn chỉ thấy thoáng qua Phú, thành thử ông trưởng ấp cũng chẳng rõ tình hình của cậu ta. Ổng càng không hiểu vì sao anh lại hỏi mấy chuyện này, thế là hỏi chẳng lẽ lúc trước hai người có xích mích gì nên giờ anh mới gặng hỏi cặn kẽ để có cơ may gặp lại thì tính sổ.
An xua tay bảo không phải, nói mình chỉ hỏi vu vơ thế thôi chứ đâu có ý gì. Ông trưởng ấp ậm ờ, không nghi ngờ chi nữa, hút xong điếu thuốc thì đứng dậy ra về. Ổng đi được một lúc rồi, mà An vẫn ngồi thẫn thờ tại chỗ, ít lâu sau mới nở nụ cười chua xót. Anh vuốt mặt thật mạnh, quay lưng đi sang hướng nhà cô Bảy. Chờ anh đi xa, Bình mới dám bước ra. Trông theo bóng lưng anh, cậu bỗng có dự cảm chẳng lành, cũng lờ mờ nhận ra một điều gì đó.