Bỏ qua đến nội dung chính
Đọc to (tiếng Việt) Nhấn phát để bắt đầu
Phù Sa Mùa Hạ II

Chương 11: Ngày N - 19

“Bà Tâm kể chuyện bằng thứ ngôn ngữ của những người chưa bao giờ đặt chân ra khỏi con đèo đó, những người phụ nữ tảo tần nơi núi rừng, giản dị thôi, mà sao lại chạm đến một góc mềm yếu tôi luôn cố giấu đi”.

- Nhật ký của Linh, nhiều năm sau

 “6. Sửa xe đạp cũ cho thằng Học trước khi đi”.

- Kế hoạch hè của Khoa

Sáng hôm sau, khi Linh đang ngồi bên cửa sổ phòng mình, cố gắng đọc vài trang sách trong vô vọng, cô lại nhìn thấy Khoa và cậu em trai nhỏ tên Học đang nói chuyện gì đó ngoài sân.

Hình như Học đang tò mò về chiếc xe đạp anh vừa sửa hôm qua. Thằng bé líu lo hỏi đủ thứ, Khoa vừa lau chùi chiếc xe, vừa kiên nhẫn giải thích cho cậu em. Giọng Khoa không còn vẻ khách sáo như khi nói chuyện với người lớn, mà trầm ấm hơn, đôi lúc còn có chút trêu chọc.

Nhưng khi Học có vẻ nghịch ngợm định làm gì đó với chiếc xe, Khoa liền nghiêm giọng nhắc nhở, rồi giao cho cậu bé một miếng giẻ bảo lau giúp vành xe. Học có vẻ hơi phụng phịu nhưng rồi cũng ngoan ngoãn làm theo.

Linh nhìn cảnh đó, bất giác thấy thú vị. Hóa ra Khoa còn có một khía cạnh khác - người anh trai của một thằng nhóc nghịch ngợm. Vừa có trách nhiệm, vừa kiên nhẫn, lại vừa đủ nghiêm khắc.

Hình ảnh về Khoa trong đầu cô lại được bổ sung thêm một mảnh ghép mới, phức tạp và đa chiều hơn. Sự tò mò về cậu càng lúc càng lớn dần.

* * *

Dòng kế hoạch thứ sáu được viết bằng bút bi. Chưa đầy một tháng nữa cậu đi, còn chiếc xe đạp thì ở lại.

Chiếc xe đã sửa xong. Xích căng lại, má phanh thay mới, cái vành trước được nắn cho hết vênh. Khoa ngồi xổm giữa sân, lau khung xe bằng mảnh giẻ thấm dầu. Sương đã tan, nắng sớm rọi xuống những nan hoa, hắt lên vách nhà những vệt sáng lấp loáng.

Thằng Học lượn quanh như con ruồi lượn quanh mâm cỗ, hỏi liên hồi:

“Sao xích lại phải tra dầu hả anh?”

“Sao phanh sau lại ăn hơn phanh trước?”

“Xe này xuống dốc đầu bản được bao nhiêu cây một giờ?”

“Thế nếu em bỏ phanh thì được bao nhiêu?”

Khoa dừng tay, nhìn em. “Bỏ phanh thì được một vết sẹo ở lông mày. Giống anh đây này”.

“Chuyện anh ngã trâu á?” Mắt thằng bé sáng lên. “Chuyện đấy em kể hay lắm. Cái đoạn con trâu nó quay lại nhìn anh là em thêm vào đấy”.

“Con trâu không quay lại”.

“Em biết. Nhưng phải có đoạn ấy thì mới thành chuyện cười”.

Nó vừa nói vừa thò tay vặn thử cái van bánh sau. Khoa nghiêm giọng: “Bỏ tay ra”. Bàn tay rụt lại ngay. Cậu với lấy một mảnh giẻ sạch, ném cho em.

“Lau vành đi. Lau theo một chiều thôi. Xe của mày thì mày lau”.

Thằng Học khựng lại, mảnh giẻ lơ lửng trong tay. “Xe của em?”

“Anh đi thì để cho mày chứ để cho ai”.

Thằng bé đứng im một lúc. Đối với nó, đứng im đã là chuyện hiếm. Rồi nó phụng phịu, môi dưới trề ra. “Xe cũ”.

“Cũ, nhưng anh sửa thì còn hơn xe mới”.

Nó ngồi xuống, bắt đầu lau. Ban đầu qua loa, rồi kỹ dần, lưỡi thè ra một bên mép. Khoa vừa lau khung vừa dặn, giọng đều đều: Mỗi tuần bơm một lần, mỗi tháng tra dầu xích một lần, phanh mà kêu thì phải xem ngay...

“Thế hỏng thì ai sửa?” Thằng Học hỏi, không ngẩng lên.

Đó là câu hỏi của thằng Hải hôm ngồi bên bờ suối, giờ phát ra từ một cái miệng mười tuổi.

“Thì mày tự sửa. Anh dạy”. Lần này thì Khoa có câu trả lời.

“Có mất tiền không?” Thằng Học quay lại nhìn cậu.

“Không”. Khoa lắc đầu.

“Thế thì được”.

*

Ba mươi mâm cỗ không tự mọc lên được. Đầu giờ chiều, bố sai cậu sang thôn bên mời mấy nhà trong họ, và bắt cậu phải mặc áo có cổ.

“Đi mời mà ăn mặc như đi làm đồng thì người ta tưởng nhà mình mời cho có”. Ông Chính đã nói như thế.

Khoa đi, mời, uống ba chén nước chè ở ba nhà, nghe ba lần câu “gần như Thủ khoa” từ ba người họ hàng đã nghe bố cậu gọi điện.

Về đến ngõ thì đã ba giờ kém mười. Vẫn còn một việc phải xong trước khi chợ xã tan: Xuống đặt cọc ba mươi cân thịt và thuê hai mươi bộ bàn ghế nhựa. Tiền cọc mẹ đã đếm sẵn, đếm hai lần, ghi vào sổ, kẹp dưới cái ấm tích. Thằng Hải hẹn ba giờ qua hộ chở.

Cậu đang rảo bước vào ngõ thì thấy Linh đứng ở sân nhà ông Chiến, ngay sát lối đi chung. Cô nhìn quanh, vẻ ngập ngừng, rồi bước về phía cậu.

“Anh ơi... cho em hỏi đường ra con suối gần đây đi lối nào ạ?”

Khoa hơn cô có một tuổi. Ở bản này, con gái trạc tuổi ấy gọi cậu là “cậu”, là “mày”, hoặc đơn giản là “ê”. Chữ “anh” từ miệng cô nghe lễ phép, đúng mực, và xa như Hà Nội. Cậu thì đã chào “bạn” từ hôm đầu, và không có ý định đổi.

“Bạn đi hết con dốc này, đến chỗ có cây gạo lớn thì rẽ trái theo đường mòn là thấy”.

“À... vâng. Em cảm ơn”.

Khoa gật đầu rồi đi thẳng vào nhà. Không thừa chữ nào, ông Chiến mà nghe chắc cũng phải gật đầu. Cậu lấy tiền cọc dưới cái ấm tích, nhét vào túi áo ngực, cài khuy. Ngoài cổng sau, tiếng xe của thằng Hải đã nổ giòn.

Cậu ngồi lên xe. Xe lao xuống dốc. Đi được chừng năm chục mét, đến chỗ ngoặt, một câu nói vọng lên trong đầu cậu, rành rọt, kèm theo cả tiếng chén sứ đặt xuống gỗ.

Nhiệm vụ! Cậu ghe giọng ông Chiến vang lên trong đầu.

Khoa thấy lạnh dọc sống lưng. “Dừng xe”.

“Gì?” Thằng Hải thắc mắc.

“Dừng. Mày đợi tao hai mươi phút”. Khoa sốt sắng.

“Chợ sắp tan rồi đấy!”

“Hai mươi phút thôi”.

Cậu nhảy xuống khi xe còn chưa dừng hẳn, băng qua nương ngô, theo lối tắt đổ thẳng xuống suối. Lá ngô sắc cứa vào cánh tay. Cái áo có cổ của bố dính đầy phấn ngô vàng.

* * *

Chiều ngày thứ tư, Linh quyết định ra suối. Rồi không đi.

Quyết định ấy mất cả buổi sáng mới thành hình. Bà Tâm bảo dưới suối nước trong lắm, ngồi một lúc là nhẹ người. Cô xỏ giày, ra đến sân thì nhận ra mình không biết đường.

Đúng lúc ấy, cậu con trai nhà bên đi từ ngoài ngõ vào, bước rất nhanh. Hôm nay cậu mặc một cái áo sơ mi có cổ, rộng hơn người, cài khuy đến tận trên cùng. Trong cái áo ấy, trông cậu nghiêm trang và hơi tội, như một cái cây non bị buộc vào cọc.

Cô hỏi đường. Cậu trả lời bằng một câu có đủ con dốc, cây gạo, lối rẽ trái, không thừa không thiếu chữ nào. Rồi cậu gật đầu, đi mất. Lại như cơn gió.

Cô đứng lại giữa sân với một lời cảm ơn chưa kịp nói hết.

Cô ra đến đầu con dốc thì có tiếng xe máy nổ ở cổng sau nhà bên. Cái áo có cổ ngồi sau một cậu bạn, lao vụt qua, xuống dốc. Đến chỗ ngoặt, chiếc xe khựng lại. Cái áo có cổ nhảy xuống khi bánh còn đang lăn. Cậu lao thẳng vào nương ngô, rẽ lá mà chạy, về đúng cái hướng có cây gạo.

Linh đứng nhìn theo, không hiểu. Nắng đầu chiều đổ xuống gay gắt, con dốc trước mặt lổn nhổn sỏi, và cái cây gạo thì chưa thấy đâu. Cô đứng thêm một lúc rồi quay vào. Con suối thì mai vẫn còn đó. Cô tháo giày, xếp lại dưới chân cầu thang, cầm cuốn sách lên nhà.

*

Cô thấy bà Tâm đang ngồi ở hiên nhà, bên cạnh là một cái rổ tre lớn đầy những quả đỗ xanh mập mạp. Đôi tay già nua của bà thoăn thoắt tước xơ, bẻ đỗ thành từng đoạn ngắn, bỏ vào chiếc mẹt nhỏ đặt bên cạnh. Bà làm việc một cách chậm rãi, khoan thai, gương mặt hiền hậu ẩn chứa vẻ bình yên lạ lùng.

Không biết vì không có việc gì làm, hay vì bị thu hút bởi sự yên bình nơi bà, Linh ngập ngừng đứng dậy, bước ra hiên. Cô đứng cách bà một khoảng, lí nhí hỏi: “Bà ơi... có cần cháu giúp gì không ạ?”

Bà Tâm ngẩng lên, đôi mắt hiền từ ánh lên vẻ ngạc nhiên vui vẻ. Bà cười, để lộ hàm răng không còn đều đặn: “Ừ, cháu ra đây ngồi chơi với bà cho vui. Giúp bà nhặt mớ đỗ này cũng được, nhiều quá bà làm một mình cũng hơi lâu”. Bà nhích người sang một bên, lấy thêm một chiếc mẹt khác đặt xuống cạnh mình. “Ngồi xuống đi è cháu”.

Linh hơi do dự rồi cũng ngồi xuống chiếc ghế đẩu thấp bên cạnh bà. Bà đưa cho cô một nắm đỗ. Hai bà cháu bắt đầu im lặng làm việc. Chỉ có tiếng “tách, tách” đều đều của những quả đỗ bị bẻ gãy và tiếng lá xào xạc khe khẽ ngoài vườn.

Một lúc sau, có lẽ cảm nhận được sự im lặng có phần nặng nề từ cô cháu gái thành thị, bà Tâm cất giọng thủ thỉ, như thể đang nói chuyện với chính mình hơn là hỏi Linh: “Đấy, cứ nhìn ông nhà bà bây giờ nghiêm nghị thế thôi...” Bà ngừng tay, ánh mắt nhìn xa xăm về phía dãy núi trước mặt, một nụ cười hóm hỉnh nở trên môi. “...chứ ngày xưa thanh niên đẹp trai nhất cái xã này cà cháu ạ”.

Linh hơi ngạc nhiên, ngẩng lên nhìn bà.

Bà Tâm tủm tỉm cười tiếp, giọng đầy vẻ tự hào nhưng cũng rất dí dỏm: “Hồi ông ấy đi đánh Mỹ, thỉnh thoảng mới về phép. Mà mỗi lần về là y như rằng, mấy cô giáo dưới xuôi lên đây sơ tán cứ tìm cớ đi qua ngõ liếc trộm suốt. Bà phải 'canh' ghê lắm!” Bà bật cười khanh khách, nụ cười hồn hậu khiến những nếp nhăn quanh mắt càng thêm rõ.

Linh bất giác cũng thấy hơi buồn cười. Hình ảnh một ông Chiến nghiêm nghị như tượng đá mà cô biết lại có một thời trai trẻ đào hoa như vậy sao?

Bà Tâm như đọc được suy nghĩ của Linh, lại kể tiếp, giọng vẫn vui vui: “Thế mà ông ấy đi biền biệt lố, mãi mới về phép được một lần. Có thư từ gì đâu. Bà cứ ở nhà chờ thôi, chờ những hai năm liền đấy. Bạn bè nó cứ bảo bà dại, lấy chồng bộ đội xa xôi làm gì cho khổ. Nhưng mà kệ chứ...” Bà dừng lại, nháy mắt tinh nghịch với Linh. “Ai bảo ngày ấy ông đẹp trai quá làm gì!”

Linh không nhịn được, bật cười thành tiếng. Một tiếng cười thật sự, trong trẻo, thoát ra một cách tự nhiên sau bao nhiêu ngày im lặng và khó chịu. Tiếng cười của cô dường như cũng làm không khí xung quanh trở nên nhẹ nhõm hơn.

Bà Tâm nhìn cô cháu gái, ánh mắt ánh lên niềm vui. Bà không hỏi thêm gì về Linh, chỉ tiếp tục câu chuyện của mình, khi thì về những ngày tháng làm ở hợp tác xã, khi thì về mấy đứa con (trong đó có dì Hạnh) ngày còn nhỏ. Giọng bà đều đều, trầm ấm, những câu chuyện giản dị, mộc mạc như chính cuộc đời bà vậy.

Linh vẫn im lặng ngồi nhặt đỗ, nhưng giờ đây cô thực sự lắng nghe. Tai cô nghe chuyện bà kể, mắt cô nhìn đôi tay bà thoăn thoắt làm việc, và trong lòng cô, một cảm giác ấm áp nhẹ nhàng bắt đầu len lỏi. Lần đầu tiên kể từ khi đến đây, cô nhìn thấy bà Tâm không phải là “bà ngoại kế”, không phải là mẹ của dì Hạnh, mà chỉ đơn giản là một người bà với những câu chuyện rất đỗi đời thường, rất con người, có cả tình yêu, sự đợi chờ và nét hài hước đáng yêu. Bức tường băng giá trong lòng cô dường như đã tan đi một chút. Sự im lặng giữa hai bà cháu giờ đây không còn nặng nề mà trở nên thật dễ chịu.

* * *

Cây gạo đứng một mình ở chỗ ngã ba đường mòn, thân to hai người ôm, vỏ xù xì những gai. Khoa nép vào sau thân cây, thở cho đều lại, rồi bắt đầu chờ.

Bên dưới, con suối chảy róc rách qua những phiến đá phẳng. Nước trong đến mức nhìn rõ từng hòn cuội dưới đáy. Một con chim bói cá đậu trên cành khô chìa ra mặt nước, bất động, xanh biếc như một mảnh trời rơi xuống.

Cậu chuẩn bị sẵn các tình huống. Nếu cô trượt chân ở phiến đá phủ rêu thì cậu ở cách đó mười lăm bước. Nếu có rắn thì ngay dưới chân cậu có một cành cây khô. Còn nếu cô chỉ ngồi nhìn nước thì cậu cũng chỉ việc ngồi.

Mười phút. Con bói cá lao xuống, ngoi lên với một con cá nhỏ ở mỏ. Vẫn chưa thấy đối tượng xuất hiện.

Hai mươi phút. Một đàn kiến phát hiện ra bàn chân cậu và cử trinh sát lên thăm dò. Vẫn mất dấu đối tượng.

Ba mươi phút. Con đường mòn vẫn vắng tanh. Chỉ có gió lùa qua tán gạo, và từ rất xa vọng lại tiếng mõ trâu lốc cốc.

Bốn mươi phút. Con bói cá bắt được con thứ hai. Về mặt hiệu suất, nó đang bỏ xa cậu.

*

Thằng Hải vẫn đợi ở chỗ ngoặt, nằm dài trên yên xe, mũ úp lên mặt.

“Hai mươi phút của mày dài nhỉ”, nó nói vọng ra từ dưới cái mũ.

“Đi”.

“Đi đâu? Bốn giờ rồi. Hàng thịt người ta dọn từ đời nào”.

Chúng nó vẫn xuống. Hàng thịt đã dọn thật, chỉ còn cái phản gỗ dựng nghiêng vào gốc cây và mấy con ruồi. Cửa hàng cho thuê bàn ghế kéo cửa sắt kín mít. Lúc quay về, trời đã ngả sang màu mỡ gà.

Bố đứng sẵn ở đầu cầu thang.

“Có mỗi việc đi đặt cọc! Người ta chờ từ trưa! Mày để hàng thịt nó nhận của nhà khác, thì hôm ấy cả làng đến nhà mình ăn rau à?”

Khoa đứng im. Cậu không thể nói rằng mình đã mất bốn mươi phút đứng sau một cây gạo. Câu ấy nói ra chỉ làm mọi chuyện tệ thêm, theo rất nhiều hướng.

“Con xin lỗi bố. Sáng mai con đi sớm”.

Mẹ không mắng. Bà chỉ chìa tay. Khoa mở khuy túi áo, trả lại xấp tiền. Bà đếm lại, lần thứ ba, rồi mở cuốn sổ bìa xanh, gạch một dòng, viết lại một dòng khác. Cái áo có cổ dính đầy phấn ngô, bà nhìn thấy, và cũng không hỏi.

Lúc mang áo ra bể giặt, Khoa đi ngang bờ rào dâm bụt. Cậu nhìn sang.

Trên hiên nhà ông Chiến, Linh đang ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp, cạnh bà Tâm. Giữa hai bà cháu là một rổ đỗ xanh. Cô tước xơ từng quả, chậm và vụng, nhưng chăm chú. Bà Tâm thủ thỉ kể chuyện gì đó, đôi tay già thoăn thoắt, tiếng đỗ bẻ “tách, tách” đều đều. Dưới chân cầu thang, đôi giày thể thao xếp ngay ngắn, vẫn trắng tinh.

Cô chưa hề ra khỏi nhà.

Khoa đứng nhìn thêm một lúc, cái áo ướt nhỏ nước xuống chân. Trông cô lúc này không còn giống con mèo rơi xuống bể nữa.

Tối hôm ấy, dưới dòng thứ năm, cậu viết thêm một dòng bút chì: “5a. Trước khi phục kích, xác nhận đối tượng có định đi thật không”.

Thằng Học đọc qua vai anh. “Phục kích là gì hả anh?”

“Là ngồi chờ”.

“Thế hôm nay anh chờ ai?”

“Không ai cả”.

“Không chờ ai, lại còn bị bố mắng”. Thằng bé lắc đầu, giọng của một nhà buôn vừa chứng kiến một vụ làm ăn thua lỗ. “Phí”.

***

Rổ đỗ vơi dần. Từ chỗ hiên ngồi nhìn xuống là thấy hết con đường đất, và suốt buổi chiều, mắt Linh cứ chốc chốc lại trượt về phía nương ngô. Bốn giờ, vẫn chưa thấy ai chui ra.

Gần tối cậu mới về, áo dính đầy một thứ phấn vàng, và bị bố mắnt oang oang ngay đầu cầu thang về chuyện hàng thịt với bàn ghế. Cậu đứng im nghe, không cãi một câu.

Bà Tâm cũng nhìn sang bên ấy, rồi cúi xuống rổ đỗ. Khóe miệng bà có một nếp gì rất giống nụ cười.

“Thằng bé ấy”, bà bẻ đôi quả đỗ cuối cùng đánh tách, “việc gì đã nhận thì làm cho bằng được”.

Đêm ấy, nằm nghe tiếng côn trùng rả rích, Linh cứ nghĩ mãi về cái dáng chạy rẽ lá ngô.

Bình luận đoạn văn

Bình luận

Trả lời bình luận

Chỉnh sửa bình luận

Thiết lập văn bản

Xem trước

Nội dung sẽ hiển thị như thế này

Chọn font chữ

Cỡ chữ

12px 30px

Báo cáo vi phạm

Truyện này

Bạn cần đăng nhập để gửi báo cáo. Báo cáo giúp đội ngũ Nhà Ong phát hiện và xử lý nội dung vi phạm nhanh hơn.

Đăng nhập