Nhạc Sĩ Lang Thang và Sáu Anh Em Quark
III. Dây - Nhạc Sĩ Lang Thang. Từ những gợn sóng lặng lẽ của Trường Lượng Tử, một nốt nhạc đầu tiên cất lên. Không phải âm thanh mà tai có thể nghe, không phải ánh sáng mà mắt có thể thấy, mà là một rung động tinh khôi, tựa tiếng đàn Hạc cầm (Harp)(1) ngân vang trong cõi vô tận. Dây ra đời, như những sợi tơ vô hình, mỏng manh hơn cả một ý niệm, nhưng lại mang trong mình toàn bộ mã nguồn của một bản giao hưởng chưa viết. Dây không đứng yên. Chúng không phải là những thực thể cứng nhắc, mà là những nhịp điệu thuần túy. Mỗi sợi Dây ngân nga như một nhạc sĩ lang thang đang dò dẫm tìm kiếm giai điệu của riêng mình. Một sợi Dây rung nhanh, gắt gỏng tựa ngọn lửa chập chờn, một sợi khác lại rung chậm, sâu thẳm tựa làn sóng lặng dưới đáy đại dương không bờ. Chúng không ép buộc hình hài, chỉ dệt nên những tần số, những "mệnh đề"(2) năng lượng để vạn vật dựa vào đó mà tự cất tiếng hát. Trong cõi mênh mang của Trường, Dây là những kẻ du mục vĩ đại. Chúng không có nhà, không có đích đến, chỉ có những chuyến hành trình bất tận xuyên qua tấm lụa của các chiều không gian. Dây hát, dù không ai nghe. Dây rung, dù không ai thấy. Một câu hỏi thầm lặng gửi vào hư không: "Nếu ta ngân vang ở nốt nhạc này, liệu thực tại sẽ hiện ra hình dáng gì?" Mỗi nhịp rung là một khao khát về sự hiện hữu, một nỗ lực để biến cái "Khả năng" thành cái "Có thật". Không có "trước", không có "sau". Dây lướt qua như những ngón tay vô hình gảy trên cây đàn vũ trụ. Một tần số rung nhất định sẽ tạo ra Quark(3) những khối gạch đầu tiên của vật chất. Một tần số khác lại dệt nên Photon(4) hạt của ánh sáng. Dây không giữ lấy hình hài nào cho riêng mình; chúng chỉ là những "nhạc trưởng" khiêm nhường, trao đi rung động để vạn vật tự tìm thấy đường đi. Và rồi, trong một khoảnh khắc không tên, Dây cảm nhận được sự cộng hưởng. Một sợi rung mạnh hơn, không phải vì xung đột, mà như một lời mời gọi tha thiết: "Hãy hòa nhịp cùng ta." Từ đó, những khả thể bắt đầu cô đặc lại. Không còn là những rung động mơ hồ, những nốt nhạc rời rạc bắt đầu kết nối, chuẩn bị cho sự ra đời của một bản giao hưởng vĩ đại mang tên Thực Tại. Dây vẫn ngân, vẫn lang thang. Chúng không cần biết mình đang dẫn lối cho những hạt Quark nghịch ngợm sắp xuất hiện. Không ai chứng kiến, chẳng ai ghi nhớ, nhưng trong cõi vô biên ấy, Dây chính là một chuyển động sáng tạo thuần khiết cho mọi hiện hữu được mời gọi sinh ra mà không bị giữ lại, sẵn sàng tan biến vào trong giai điệu để sự sống được bắt đầu… "Ba ơi! Thế Dây được nhắc đến có phải như dây đàn guitar không?" Tuấn nhìn cây đàn treo trên tường, đôi mắt to tròn nhìn Khôi hỏi nhỏ. Khôi suy nghĩ một nhịp, rồi nhìn con, ánh mắt lấp lánh sự thấu hiểu: "Trong Lý thuyết dây (String Theory), các hạt cơ bản không phải là những điểm nhỏ li ti, mà là những 'dây' một chiều cực nhỏ, rung động ở các tần số khác nhau để tạo ra các hạt như quark, electron, hay photon. Giống như dây đàn guitar con gảy, mỗi cách gảy, mỗi tần số rung sẽ tạo ra một nốt nhạc khác nhau, thì những 'dây' này cũng vậy, mỗi cách rung sẽ tạo ra một loại hạt khác nhau." Thấy cậu bé còn ngơ ngẩn, Ái Vy nhanh chóng tiếp lời, giọng dịu dàng: "Con có thể hình dung chúng như một vòng dây sáng siêu nhỏ chẳng hạn. Chúng đan vào nhau như dây chun cột tóc của mẹ đó, nhưng có điều khác là chúng linh hoạt và luôn chuyển động không ngừng." Khôi trầm giọng nói thêm: ”Nếu như con hình dung Trường là tấm vải, thì Dây chính là những sợi tơ cấu thành tấm vải đó, rung động ở những tần số khác nhau để tạo nên ‘nốt nhạc’ vật chất đó. Nhưng có điều chúng hoạt động trong một ‘chiều không gian’ vi mô khác.” Cu tuấn cau mày: ”Chiều không gian là sao ba ơi?” Ái Vy cũng hướng cặp mắt to tròn nhìn Khôi. Khôi vỗ tay trên trán: "À, quên mất, ta hình dung như thế giới trong một cuốn sách, chiều không gian cũng có thể hình dung là thế giới trong những trang sách so với chiều không gian của chúng ta vậy. Hay ví như một chú kiến bò trên mặt trang giấy thì chỉ biết thế giới này, nhưng nếu nó đi vào thế giới trong trang sách, nó sẽ thấy một chiều không gian mới." Cậu bé như hiểu ra, đôi mắt sáng bừng lên thích thú. Khôi mỉm cười, ánh mắt trìu mến nhìn vợ và con. Anh cúi xuống, giọng trầm ổn tiếp tục cất lời… IV: Quark - Những Kẻ Tranh Cãi. Từ những nốt nhạc lang thang của Dây, một cơn bão bùng nổ, một vũ điệu hỗn loạn, như ngọn lửa rừng rực trên cánh đồng vô tận. Quark ra đời, sáu anh em, sáu ngọn gió đối nghịch, sáu âm sắc va chạm trong cõi chưa có hình hài. Up, Down, Charm, Strange, Top, Bottom(5), mỗi tên là một sắc thái, mỗi sắc thái là một tiếng hét đòi hiện hữu. Quark không biết yên. Chúng nhảy múa, va chạm, như những chiến binh cổ xưa trong một đấu trường không có giới hạn. 'Up' rực rỡ, tung hoành như ngọn lửa đỏ, hét lên: "Ta là ánh sáng!" 'Down' trầm lặng, như dòng sông sâu, thì thầm: "Ta là nền tảng". 'Charm' lấp lánh, như ngôi sao lạc lối, cười vang. 'Strange' lặng lẽ, như bóng tối biết nói, lẩm bẩm những bí ẩn. 'Top' nặng nề, như ngọn núi di động, bước đi đầy kiêu hãnh. 'Bottom' khiêm nhường, như bụi đất trôi nổi, chỉ gật đầu. Sáu anh em, sáu cá tính, không ai chịu nhường ai, không ai muốn hòa chung một nhịp. Trong cõi hỗn mang của Trường, được gợi mở bởi Dây, Quark là những kẻ tranh cãi đầu tiên. Chúng va vào nhau, tan ra, rồi tụ lại, như những đốm lửa bùng lên rồi tắt ngấm trong cơn gió. Ta là ai? mỗi Quark gào lên, không phải hỏi mà là tuyên ngôn. Chúng không tìm câu trả lời, chỉ tìm cách để giọng mình vang xa hơn, muốn mình rực rỡ hơn. Nhưng chính trong những va chạm ấy, chúng cảm nhận được nhau, một sự khác biệt, một sự tồn tại. Không có "ta" nếu không có "ngươi". Vũ điệu của Quark là một bản nhạc rock dữ dội, không phải hòa âm, chỉ có những hợp âm chói tai, những nhịp trống dồn dập. Chúng không biết mình là mảnh ghép của vật chất, không biết mình là tiền thân của những vì sao. Chúng chỉ biết nhảy, biết cãi, biết cháy lên. Nhưng giữa cơn bão ấy, một sợi chỉ vô hình bắt đầu len lỏi, Gluon(6), kẻ sẽ thì thầm: "Hãy ở lại". Quark chưa nghe, chưa thấy, chỉ mải mê trong điệu nhảy hỗn loạn của mình. Và rồi, trong một khoảnh khắc ngắn ngủi giữa những cú va chạm, một Quark, có lẽ là Strange, khựng lại… Không phải ngừng hẳn, mà là cảm nhận. Một tia ý thức lóe lên, như ánh chớp giữa cơn bão: 'Nếu ta khác biệt, thì ta đã là một phần của điều gì đó lớn hơn'. Không ai nghe thấy, không ai ghi nhớ. Nhưng chính từ khoảnh khắc ấy, vũ trụ bắt đầu cảm nhận được nhịp đập của vật chất, của sự sống còn chưa ra đời. Quark vẫn tranh cãi, vẫn nhảy múa. Chúng không biết Gluon đang đến, kẻ sẽ buộc chúng đứng gần, và sẽ dệt nên những hạt nhân đầu tiên. Nhưng trong cõi hỗn loạn ấy, sáu anh em đã cất lên bài ca của giao ước nguyên sơ, của sự ràng buộc tất yếu mà trong đó sự khác biệt và va chạm lại là một lời khẳng định: 'Ta tồn tại, vì ngươi cũng thế!'(*) Tuấn reo lên thích thú: "Vậy là quark như mấy anh em siêu nhân phải không ba?" Khôi cười hiền từ: "Uhm, nhưng trong vật lý, Quark là các hạt cơ bản cấu thành nên proton và neutron, thuộc họ fermion, được giữ bởi lực mạnh (strong force)(7) thông qua gluon. Sáu 'hương vị' của quark tạo nên sự đa dạng của vật chất con à." Khôi hướng mắt về phía Ái Vy, cười mỉm: "Hay... Như tính cách của mẹ con vậy." Ái Vy bĩu môi, đặt tay lên vai cậu bé: "Con hình dung những hương vị của một món ăn chẳng hạn, mặn, ngọt, chua, cay, đắng, chát, có nhiều hương vị khiến món ăn hấp dẫn hơn." Cậu bé nhìn Khôi, hấp háy mắt nài nỉ: "Ba ơi, mẹ lại sắp thử món ăn mới kìa, hay là... Ba đặt trước gà rán cho con đi." Khôi hăm hở: "Đúng là... Tư tưởng lớn gặp nhau!" Tiếng cười giòn tan của gia đình vang vọng trong căn phòng khách ấm cúng. Ngoài ban công, ánh nắng chiều vẫn dịu dàng trải dài, phủ lên những chậu cây cảnh xanh tươi một lớp vàng óng. Câu chuyện về vũ trụ, về những hạt Quark bé nhỏ đầy cá tính, dường như đã tìm thấy một nhịp điệu mới, không chỉ trong những trang sách mà còn trong chính cuộc sống thường ngày. Khôi mỉm cười, cảm nhận sự gắn kết kỳ diệu giữa những khái niệm vĩ mô và những khoảnh khắc giản dị bên gia đình. Vũ trụ, hóa ra, không chỉ là những định luật khô khan, mà còn là bản giao hưởng của tình yêu, của sự đa dạng, và của những khám phá bất tận, ngay cả trong một buổi chiều bình yên. Chú Giải:
(*)Trong vũ trụ này, tồn tại chưa bao giờ là sự đơn lẻ. Cũng như các hạt Quark không bao giờ chịu đứng một mình, chúng tự giam cầm mình trong những kết nối để tạo nên hình hài. Một Quark cô độc chỉ là một thực thể vô hình, chúng chỉ thực sự được 'định danh' khi va chạm và quần tụ. Hóa ra, sự hiện diện của hạt này lại là điều kiện cần cho sự nảy nở của hạt kia. Giống như Khôi và Tuấn, sự tồn tại của người Cha được định nghĩa qua ánh mắt tò mò của người Con. Nếu không có 'ngươi' để 'ta' va chạm, thì 'ta' cũng sẽ tan biến vào hư vô vô nghĩa. Chúng ta, từ cấp độ vi mô nhất, đã luôn định nghĩa bản thân mình qua những người bên cạnh. |
0 |