Mở đầu: Ba giờ sáng
Đêm 14 tháng 2 năm 2047, Nguyễn Hữu Khánh ngồi trước ba màn hình và nhìn chằm chằm vào dòng chữ đỏ trên đó.
Anh đã thôi đếm giờ từ hai ngày trước. Giờ giấc lúc này chỉ là con số ở góc phải màn hình, và con số ấy đang báo 2 giờ 41 phút. Văn phòng tầng mười bốn tắt gần hết đèn, chỉ còn dãy bàn của nhóm anh sáng lên giữa bóng tối. Ba đồng nghiệp đã về nhà lúc nửa đêm, hứa sáng mai quay lại sớm. Lê Quốc Bảo là người về sau cùng. Trước khi đi, Bảo đặt một hộp cơm sườn lên bàn anh, nói gì đó mà Khánh không nhớ nổi.
Hộp cơm vẫn nằm đó, nguội ngắt, nắp chưa mở.
Lỗi nằm ở đâu đó trong bốn mươi nghìn dòng mã của hệ thống thanh toán. Khách hàng lớn nhất của công ty sẽ chạy bản cập nhật lúc tám giờ sáng. Nếu lỗi còn đó, hàng nghìn giao dịch sẽ bị trừ tiền hai lần, và trưởng phòng đã nói rõ rằng chuyện đó không được phép xảy ra. Khánh hiểu câu ấy theo nghĩa đen. Anh là người viết phần lõi, cho nên anh là người phải ngồi đây.
Bốn ngày qua, anh chỉ chợp mắt được từng quãng ngắn. Mỗi lần nằm xuống, anh lại nghe tim mình đập mạnh bên tai. Lần nào anh cũng ngồi dậy sau một tiếng, mở máy tính và làm tiếp. Bác sĩ ở phòng khám gần công ty gọi tình trạng ấy là mất ngủ mãn tính, kê cho anh một vỉ thuốc và dặn anh bớt cà phê. Thuốc làm đầu anh nặng như đổ chì nhưng mắt vẫn mở thao láo. Anh bỏ thuốc sau một tuần, còn cà phê thì không bỏ được.
Khánh đẩy ghế lùi ra, day hai bên thái dương. Những dòng mã trên màn hình bắt đầu trôi nhẹ khỏi chỗ của chúng, và anh biết đó là dấu hiệu não mình sắp đình công. Anh cần năm phút để nghĩ về thứ gì đó khác.
Anh mở trang video trên màn hình thứ ba, định tìm một bài giảng về xử lý giao dịch đồng thời. Thuật toán của trang không quan tâm anh định tìm gì. Nó đề xuất cho anh một video có tiêu đề "Ngủ đi, thành phố", đăng tải chín ngày trước, có ba mươi lăm lượt xem. Ảnh đại diện của video chỉ là một khung cửa sổ tối, bên ngoài có ánh đèn đường vàng đục. Tên kênh là Khúc hát ru.
Khánh nhấp vào vì ngón tay anh đã đặt sẵn ở đó, và vì anh quá mệt để di chuột sang chỗ khác.
Tiếng dương cầm vang lên trước. Bản thu không sạch lắm, có tiếng rè nhẹ của micro rẻ tiền và tiếng xe máy chạy qua ở đâu đó xa xa. Người chơi bắt đầu bằng một chuỗi hợp âm chậm ở quãng trầm, rải ra từng nốt một. Khánh nghe một lúc, nhận ra vai mình đã hạ xuống. Và rồi giọng hát cất lên, giọng một cậu trai còn trẻ, mềm mại và hơi khàn ở cuối câu.
Ngủ đi, thành phố của tôi ơi,
đèn đường đã mỏi, gió thôi rồi.
Ai còn thức đó, ai còn đợi,
để tôi ru hộ một khoảng trời.
Khánh dựa lưng vào ghế. Giọng hát đi chậm qua từng chữ, tròn vành và dịu dàng, giống tiếng người lớn hát ru trẻ con ngủ trưa ở nhà vào những ngày hè rất xa. Khánh chợt nhớ tới võng tre trước hiên nhà ngoại ở Cần Thơ, nhớ tiếng quạt máy kêu lạch cạch. Anh chưa nghĩ tới những thứ ấy suốt mười năm.
Đến đoạn điệp khúc thứ hai, mí mắt anh nặng xuống. Anh định với tay tắt video để quay lại làm việc. Anh nhớ mình đã nghĩ như vậy, nhưng tay anh không động đậy.
Khánh tỉnh dậy lúc 5 giờ 52 phút sáng, má áp lên bàn phím, trên màn hình là một hàng chữ "jjjjjjjjjjjj" kéo dài ba trang. Video đã tự phát lại không biết bao nhiêu lần. Ngoài cửa kính, trời Sài Gòn đã chuyển sang màu xám tro. Một con chim sẻ đậu trên bệ cửa sổ tầng mười bốn, nhìn anh bằng đôi mắt đen nhỏ.
Anh đã ngủ ba tiếng.
Khánh ngồi bất động một lúc lâu. Đầu óc anh trong trẻo theo một kiểu anh đã quên mất. Anh đọc lại đoạn mã đã kiểm tra suốt đêm và nhận ra lỗi nằm ở dòng 1.207 trong file anh đang mở. Anh sửa trong bốn phút, rồi chạy lại bộ kiểm thử. Khi Bảo tới cùng với hai ly cà phê đen, các ca kiểm tra giao dịch đều đã qua.
"Ông ngủ chưa?" Bảo hỏi, đặt một ly trước mặt anh.
"Ngủ rồi," Khánh nói.
Bảo nhìn anh như nhìn một người vừa tuyên bố mình đã lên mặt trăng. Khánh không giải thích. Anh kéo trình duyệt lên, tìm lại video đêm qua. Ba mươi sáu lượt xem, trong đó một lượt là của anh, nếu trang web chỉ đếm một lần dù anh đã nghe hàng chục lượt. Không có bình luận nào cả.
Khánh chưa bao giờ bình luận dưới bất kỳ thứ gì trên mạng. Anh lập tài khoản để xem bài giảng lập trình. Tên hiển thị vẫn là chuỗi ký tự mặc định được cấp từ hồi đăng ký. Anh vào phần cài đặt, xóa chuỗi ký tự ấy đi. Con trỏ nhấp nháy trong ô trống rất lâu. Rồi anh gõ một cái tên mà về sau anh sẽ hối hận vì nó hơi sến, và cũng sẽ không bao giờ đổi.
Người nghe lúc 3 giờ sáng.
Dưới video, anh viết: "Cảm ơn, tôi đã ngủ được."
Anh đọc lại câu ấy ba lần, thấy nó cụt lủn, định viết thêm rồi lại thôi. Anh không biết nói thêm gì với một người lạ mà không khiến mình trông kỳ quặc. Anh bấm gửi, đóng máy, và ăn hộp cơm sườn nguội của Bảo ngon lành như chưa từng được ăn cơm.
-
Ở đầu kia thành phố, trong một con hẻm nhỏ gần chợ Bàn Cờ, Đỗ Ngọc Lâm mười tám tuổi đang ngồi trên bậc thềm nhà, ăn ổ bánh mì mẹ mua về từ đầu hẻm.
Cậu có tiết Hòa âm lúc tám giờ và đã định đi sớm, nhưng điện thoại cậu chợt rung lên trong túi quần. Đó là thông báo của trang video, thứ thông báo mà cậu chưa từng nhận được từ khi lập kênh vào năm nhất. Kênh Khúc hát ru có mười một bài, tổng cộng chưa tới năm trăm lượt xem. Phần lớn lượt xem là của cô bạn cùng lớp Phan Thu Trang. Cô thường bật nhạc của cậu lên để trêu.
Người nghe lúc 3 giờ sáng đã bình luận về video của bạn.
Lâm mở thông báo ra. Câu bình luận ngắn đến mức cậu đọc xong trước khi kịp nuốt miếng bánh mì.
"Cảm ơn, tôi đã ngủ được."
Cậu ngồi im rất lâu. Bà Tư hàng xóm đang quét lá trước cửa. Đứa nhỏ nhà bên đạp xe đi học, tiếng chuông leng keng xen giữa tiếng mẹ gọi Hà dậy từ trong bếp. Lâm vẫn nhìn màn hình, lắng nghe mọi âm thanh ấy đi qua. Lâm viết bài hát ấy vào một đêm cậu không ngủ được vì lo lắng về bài thi giữa kỳ. Cậu thu nó bằng cái micro mua lại của anh khóa trên, trên cây đàn đứng cũ trong phòng khách lúc cả nhà đã ngủ. Cậu chỉ định ru chính mình. Cậu chưa từng nghĩ có ai đó ngoài kia, vào lúc ba giờ sáng, cũng đang thức.
Ngón tay cậu gõ một câu trả lời, xóa, gõ lại, rồi lại xóa. Cậu muốn hỏi người đó là ai, vì sao thức khuya như thế, có ổn không. Nhưng cậu thấy mình không có quyền hỏi những điều ấy.
Cuối cùng, cậu viết: "Cảm ơn anh đã nghe. Chúc anh những đêm sau cũng ngủ ngon."
Cậu không biết vì sao mình gọi người ấy là "anh". Có lẽ vì câu bình luận cụt lủn ấy nghe như một người lớn tuổi hơn, mệt mỏi hơn, và quen giấu đi nhiều thứ.
Lâm bỏ điện thoại vào túi, cắn nốt miếng bánh mì rồi đạp xe đi học. Đến giao lộ trên đường Cách Mạng Tháng Tám, cậu nhận ra mình đang ngân nga giai điệu "Ngủ đi, thành phố" mà không hề hay biết.
Một tháng sau, cậu đăng bài hát thứ mười hai. Bình luận đầu tiên xuất hiện sau mười bảy phút, từ cùng một tài khoản: "Bài này hay hơn. Đoạn cầu nối ở phút thứ hai làm tôi nhớ đến mưa."
Bài thứ mười ba, bình luận đầu tiên đến sau tám phút.
Bài thứ mười bốn, bốn phút.
Lâm không biết người kia làm cách nào để luôn có mặt nhanh như vậy. Cậu đoán người ấy bật thông báo cho kênh. Ở căn hộ thuê tại quận Bình Thạnh, Khánh đã đặt thông báo của kênh Khúc hát ru ở mức ưu tiên cao nhất, xếp trên cả cảnh báo sự cố từ máy chủ công ty.
Những năm sau đó, kênh lớn dần một cách chậm rãi. Có bài được ba trăm lượt xem, có bài được hai nghìn. Có bình luận khen lẫn bình luận chê. Một lần, có người bảo giọng cậu nghe buồn ngủ quá. Lâm cười cả buổi, coi đó là lời khen hay nhất mình từng nhận. Nhưng cho dù có bao nhiêu người đến rồi đi, bình luận đầu tiên dưới mỗi bài hát vẫn luôn là của Người nghe lúc 3 giờ sáng.
Cậu chưa từng biết mặt người đó. Người đó chưa từng biết mặt cậu. Họ chỉ trò chuyện với nhau bằng vài dòng ngắn ngủi dưới mỗi video, kiểu trò chuyện của hai ngọn đèn ở hai đầu một con phố dài.
Rồi đến đêm 7 tháng 7 năm 2049, bầu trời nứt ra, và ngọn đèn ở đầu bên kia tắt ngúm.