CHƯƠNG 11: NGÀY HỘI LÀNG
"Dô! Kéo mạnh lên coi mấy đứa xóm Trên! Đứt ruột thì thôi chớ hổng có đứa nào được buông tay ra nghen!"
Tiếng ông Sáu Thân hét rền vang như lệnh vỡ làm rung rinh cả vòm lá bàng trước sân đình làng. Lão già trợn trừng đôi mắt ốc bươu tròn xoe, cổ nổi gân xanh gân đỏ, tay cầm khúc gậy tầm vông* vót nhẵn chọc mạnh xuống mặt sân gạch tàu đỏ au nghe bình bịch. Đứng ngay giữa lằn vôi trắng vẽ ranh giới chia đôi hai phe, ông lăm lăm ngó chừng sợi dây thừng bện bằng xơ dừa to bằng bắp tay người lớn. Một dải vải đỏ buộc ngay khúc giữa sợi dây cứ nhích sang bên phải một gang tay rồi lại bị giật giằng ngược về bên trái nửa tấc.
"Nắm chặt tay! Ngả cái lưng ra sau!" Ông Sáu Thân lại gầm lên, râu ria xồm xoàm rung bần bật. "Thằng Đực xóm Dưới coi chừng cái giò mày đạp trúng vạch vôi bây giờ! Giữ thế! Chết bỏ cũng giữ thế!"
Bạn bị đám đông người lớn chen lấn ép chặt vào chân cột cờ bằng gỗ lim, hai cẳng chân khẳng khiu phải nhón lên hết cỡ để dòm qua khe nách của một chú thợ mộc.
Cả vuông sân đình đông nghẹt người, tiếng hò reo vang dội át cả tiếng phèng la của phường hát bội đang thử giọng trong hậu đình. Đám trai tráng hai xóm mình cởi trần cởi trục, da dẻ bóng nhẫy mồ hôi, bàn chân trần bấm lún cả lớp cát lót kẽ gạch. Phe xóm Trên có anh Cu Đực dẫn đầu, mặt mũi đỏ gay như trái gấc chín, hai hàm răng nghiến chặt trèo trẹo. Bên kia, đám thanh niên xóm Dưới gồng mình kéo ngược lại, tiếng thở phì phò hòa vào tiếng người xem giậm chân bôm bốp xuống sàn đất nện.
"Ráng lên anh Hai ơi! Giật một cái nữa là thắng rồi!"
Chị Út Bông, cô dâu mới cưới tuần trước bên nhà ông Tư, nay cũng xúng xính mặc chiếc áo bà ba lụa mỡ gà đứng ngoài rìa vỗ tay cổ vũ cho anh em mình. Chú rể người Tiền Giang đứng kè kè bên cạnh che nắng cho vợ, tay cầm cây quạt mo cau phe phẩy liên hồi, miệng cười toe toét để lộ mấy cái răng bọc vàng sáng lóa.
"Đứt dây rồi! Thôi thôi, huề cả làng!"
Ông Sáu Thân bỗng vung gậy tầm vông đập mạnh xuống đất, lớn tiếng phán một câu khi mối nối giữa sợi dây xơ dừa bỗng tưa ra từng sợi nhỏ rồi đứt phựt làm đám trai tráng hai bên ngã bật ngửa đè lên nhau la oai oái. Cả sân đình rộ lên một tràng cười nghiêng ngả. Mấy bà già ngồi têm trầu bên bậu cửa đình cũng cười đến chảy nước mắt, tay run run làm rớt cả ống vôi xuống vạt áo.
Bạn len lén lách mình ra khỏi đám đông đang xúm xít quanh mấy anh lực lưỡng vừa ngã chổng vó. Mùi dầu tràm của mấy cụ già quyện với mùi đường thốt nốt nấu kẹo mạch nha từ gánh hàng rong trước cổng đình làm cái mũi bạn hếch lên hít hà.
Ngày hội đình năm nào cũng vui như tết. Khắp từ cổng tam quan vào tới sân sau, người ta căng những dây cờ đuôi nheo ngũ sắc bay phần phật trong gió sông. Dưới mấy gốc me cổ thụ, các gánh hàng rong bày biện đủ thứ đồ chơi: tò he nặn hình Tôn Ngộ Không, kẹo chỉ kéo sợi trắng muốt cuộn trong bánh tráng xốp, với những chiếc chong chóng giấy bóng kiếng quay tít mù.
"Thùng thình... tùng tùng xèng! Cắc tùng cắc tùng xèng!"
Tiếng trống múa lân dồn dập nổi lên từ phía đầu đình. Tiếng chũm chọe bằng đồng thau khua vang rền làm bạn giật nảy mình, vội vàng co giò chạy về phía cây đa cổ thụ.
Đầu con lân màu đỏ rực viền lông trắng muốt đang lắc lư, chớp chớp đôi mắt to tròn lóng lánh. Đám con nít trong làng hò reo chạy vòng quanh cái đuôi lân dài ngoằng may bằng vải gấm hoa. Thằng Bi, con Nga với cái Mai đều có mặt ở đó, đứa nào cũng cầm trên tay một que kẹo bông gòn ngọt lịm. Con lân khom mình rồi chồm lên cao theo nhịp trống mau tưng bừng, cái miệng đỏ lòm há hốc đớp lấy túm rau xà lách buộc tiền thưởng treo lơ lửng trên xà nhà.
Thấy đông vui quá chừng, bạn liền chen vào giữa đám đông để giành chỗ đứng sát mép chiếu lân. Người ta đứng chen chúc, kẻ xô người đẩy làm bạn lảo đảo. Phía trước bạn đúng hai bước chân là con Cúc, đứa bạn cùng ngồi bàn nhì trong lớp học cô Năm. Con Cúc bữa nay mặc cái áo đầm đính hoa vải màu hồng phấn đẹp ơi là đẹp, tóc thắt hai bím cài nơ nhung đỏ chót.
Bạn rướn người lên, thò bàn tay nhỏ xíu ra tính nắm lấy vạt áo con Cúc kéo lại để mượn đà chen lên hàng đầu xem ông Địa múa quạt.
Nhưng bàn tay bạn vừa vươn ra thì con Cúc bỗng nhiên bước sấn tới một bước nép vào vạt áo của mẹ nó để tránh cái đầu lân đang sà xuống. Những ngón tay bạn chỉ quẹt hờ qua mép áo con Cúc rồi hụt.
Ở đằng trước, con lân bắt đầu uốn lượn màn nhào lộn trên mặt đất nện. Ông Địa bụng bự mang mặt nạ cười toét miệng phe phẩy chiếc quạt nan đi vòng quanh trêu chọc đám con nít. Con Cúc cười ré lên thích thú, nhảy tưng tưng theo từng nhịp trống giục. Bạn đứng nhìn theo cái quạt nan đung đưa, tai lắng nghe tiếng chiêng đồng rộn rã từng chặp.
Ở mé đối diện gốc đa, mấy sạp hàng ăn vặt bắt đầu bốc khói nghi ngút. Thím Ba bán bánh bò thốt nốt vừa mở nắp xửng hấp bằng tre, hơi nước thơm lựng mùi đường thốt nốt và nước cốt dừa ùa ra bay lơ lửng giữa trời chiều. Đám trẻ con xúm xít quanh sạp, thò những bàn tay cầm tờ tiền giấy năm trăm đồng nhàu nhĩ để đổi lấy từng xâu bánh bò tròn vo vàng óng. Cách đó vài bước chân, anh Bảy bến đò đang đứng phụ mẹ múc từng muỗng chè đậu xanh đánh bùi ngậy vào ly nhựa cho đám thanh niên đi hội.
"Ê Cu Đực! Vô mần ly chè cho mát ruột mầy!" Anh Bảy ngoác miệng gọi với sang phía người vừa dẫn đầu đội kéo co xóm Trên.
"Thôi cha nội! Kéo co muốn đứt sợi gân cổ họng, giờ nuốt nước ngọt vô cho trúng gió hả!" Cu Đực bước tới, vắt chiếc khăn rằn lên vai, cầm gáo dừa múc nước mưa từ chiếc lu da lươn kê góc sân dội thẳng lên đỉnh đầu đánh ào một cái. Nước bắn tung tóe làm đám con nít đứng gần giật mình nhảy tưng tưng tránh ướt.
Bên mé chái đình phía sau giàn cờ tướng, hai ông già muôn thuở lại bắt đầu một cuộc thư hùng mới. Ông Bảy coi đình vừa đi lấy thêm bình nước sôi châm vào bình tích thì thấy ông Sáu Thân vác cây gậy tầm vông lững thững đi lại, áo quần ướt đầm mồ hôi sau màn làm trọng tài kéo co.
"Sao rồi ông trọng tài? Phạt vạ được đứa nào chưa mà mặt mày hầm hầm dữ vậy?" Ông Bảy nhe hàm răng sứt cười trêu, đặt cái chén sành mẻ viền xuống góc chiếc chiếu rách.
"Bực cả mình!" Ông Sáu Thân quẳng cây gậy đánh cộp xuống thềm gạch, ngồi bệt xuống chiếu xếp bằng. "Sợi dây xơ dừa của đình làng mình xài từ hồi giỗ tổ năm ngoái tới giờ mục như xơ mướp mà hổng chịu thay! Tụi nó vừa dộng gót chân kéo được đôi ba nhịp là đứt phụt làm tao suýt nữa té lọt mương! Năm nay ăn xong hội này, tao bắt ban khánh tiết* phải trích tiền mua cuộn dây thừng bện chỉ bố mới toanh ngoài chợ huyện về xài, chớ để vậy kỳ cục quá thể!"
"Thôi đi ông tướng, dây mục đứt đặng huề cả hai xóm cho vui vẻ trọn vẹn, chớ phe nào thua cũng cự cãi mất vui ngày hội đình," ông Bảy thong thả đẩy con tốt đỏ qua sông. "Lại đây làm một ván giải sầu coi! Tao chấp mày đi trước một con mã đó!"
"Mày ngon! Chấp mã hả bưởi? Coi chừng tao thọc pháo đâm họng mày la làng xóm nghe chưa!" Ông Sáu Thân chộp ngay lấy quân pháo gỗ trắc đập chan chát xuống bàn cờ mù u.
Hai ông già lại chúi đầu vào mấy ô vuông kẻ mực tàu mờ căm, quên bẵng cả sự đời ồn ã ngoài sân đình. Ông Sáu Thân đưa ngón tay trỏ đen nhẻm gõ liên hồi xuống mép chiếu, miệng lẩm bẩm tính đường ăn quân xe của bạn lính già. Ông Bảy thì ngậm cây tăm tre trong miệng, thỉnh thoảng khẽ nhíu mày mỗi khi đối phương vung tay đập quân cờ nghe bốp một tiếng. Thỉnh thoảng tiếng chửi đổng vui vẻ của ông Sáu Thân lại hòa vào tiếng hát vọng cổ ngọt xớt của cô đào chánh trên sân khấu tuồng cổ vừa dựng sau mé hàng rào dâm bụt.
Ở góc sân đình sát vách bức tường rêu, tiếng đàn kìm* réo rắt bắt đầu so dây hòa nhịp cùng tiếng đàn tranh trong trẻo. Mấy người trong làng lục tục kéo nhau đến ngồi kín các băng ghế gỗ dài kê trước sân khấu. Cô đào chánh mặc áo gấm thêu kim tuyến lấp lánh đang dặm lại phấn trên mặt bên tấm gương tròn nhỏ treo cạnh cánh gà. Mấy bác lớn tuổi gật gù theo nhịp gõ song lang lách cách, thong thả chuyền tay nhau điếu thuốc rê thơm lừng.
Dưới chân cột cờ, một người bán kẹo kéo dạo đang gõ chiếc dùi tre lách cách vào ống nhôm đựng đường. Mùi đường nấu mạch nha dẻo quánh quyện cùng mùi đậu phộng rang giòn thơm phức lan tỏa trong không gian. Mấy đứa nhỏ đứng chầu chực quanh thùng kẹo, mắt dán chặt vào khối kẹo trắng dẻo đang được kéo dài ngoằng rồi quấn gọn vào đầu chiếc que tre.
Trời ngả về chiều, bóng những mái đao cong vút của ngôi đình cổ in một vệt dài sẫm màu trên nền sân gạch đỏ. Gió sông thổi lồng lộng qua các rặng bần, rặng dừa nước mé sau đình mang theo hơi nước mát rượi phả vào mặt. Từng tốp người làng vẫn dập dìu qua lại, tiếng cười đùa rổn rảng vang lên khắp các lối đi.
Bạn đứng tựa lưng vào một gốc đa già xù xì, hai bàn tay luồn vào túi áo hoa nhí, lẳng lặng nhìn dòng người rộn rã qua lại trước mắt mình.
CHÚ THÍCH
*Gậy tầm vông: Loại gậy làm từ thân cây tầm vông già (loài tre đặc ruột rất cứng và dẻo dai ở miền Nam), người già ở quê hay dùng làm gậy chống đi đường hoặc rào vườn.
*Ban khánh tiết: Ban đại diện gồm các vị cao niên uy tín trong làng, chuyên trông nom đình miếu và đứng ra sắp xếp các nghi lễ, hội hè truyền thống.
*Đàn kìm: Còn gọi là đàn nguyệt, nhạc cụ dây gảy có thùng đàn hình tròn dẹt như mặt trăng tròn, giữ vai trò chủ đạo dẫn dắt trong dàn nhạc đờn ca tài tử và sân khấu hát bội Nam Bộ.