CHƯƠNG 9: DỰNG RẠP

Con đường đất dẫn từ cổng trường về xóm trong trưa nay không còn yên ắng như mọi khi. Nắng qua khỏi đỉnh đầu chừng một gang tay, rọi thẳng xuống những mái nhà lợp lá dừa nước hai bên đường. Sau khi học xong về, bình thường giờ này trong làng chỉ có tiếng gà cục tác trong vườn chuối hoặc tiếng võng đưa cót két kẽo kẹt từ gian nhà trước của mấy bà già khó ngủ. Nhưng vừa bước qua khỏi cây cầu ván bắc qua con rạch ngã ba, bạn đã nghe thấy tiếng búa nện chan chát, tiếng người í ới gọi nhau lẫn trong tiếng loa máy hát rè rè đang thử đĩa nhạc tạ tình.

Nhà ông Tư ở ngay khúc quanh rực rỡ hẳn lên. Đó là một ngôi nhà tường năm gian quét vôi xanh biển, trước sân có hàng rào bông trang* cắt xén cẩn thận và khoảng sân đất rộng thênh thang. Hôm nay, cái khoảng sân đất ấy đông nghịt người ra kẻ vào. Đám cưới chị Ba, con gái lớn của ông Tư, làng trên xóm dưới ai nghe tin cũng ghé qua xúm tay phụ một việc.

Bạn dừng bước bên mé hàng rào dâm bụt giáp ranh với liếp mương, tay ôm quai cặp vải dù, đứng nghển cổ nhìn sang.

Giữa sân, bốn năm người đàn ông vạm vỡ đang hò dô khiêng những cây tre đực dài ngoằng dựng khung rạp. Chú Chín thợ mộc ở đầu xóm mình da đen bóng nhẫy mồ hôi, hai tay vung búa đóng từng cọc tre xuống đất. Cứ sau mỗi cú búa gõ nện côm cốp, chú lại ngửa cổ uống một ngụm nước trà đá từ cái ca nhựa cáu bẩn, giọng the thé quát:

“Kéo căng cái đầu dây kẽm ra coi tụi bây! Rạp cưới con gái người ta mà làm xộc xệch như cái chòi vịt ngoài đồng vầy coi sao đặng!”

“Chú Chín cứ khéo lo xa!” Anh Hai bến đò vừa đứng vắt vẻo trên cái thang tre vừa cười toe toét, hai hàm răng trắng lóa lộ ra dưới vành nón lá rách chóp. “Tụi cháu quấn dây thép ba tao* chắc nịch, bão cấp sáu cấp bảy thổi qua còn hổng lay chuyển nổi huống chi ba ngọn gió chướng mé sông!”

“Đừng có đứng đó mà nổ như bắp rang nghen con!” Tiếng thím Tư vọng ra lanh lảnh từ trong gian bếp hông. “Làm lẹ cái tay lên đặng lát nữa mấy bà bên họ đàng trai đem trầu cau qua dạm ngõ coi mắt rạp!”

Thím Tư quảy một thau nhôm đầy ắp củ kiệu vừa ngâm nước tro, quần xắn cao quá gối, mặt mày đỏ bừng vì hơi lửa của mấy lò than đang um khói. Dưới mé hiên nhà sau, một dãy năm sáu cái bếp lò dã chiến đắp bằng đất sét đang đỏ lửa bập bùng. Những chảo gang to bằng cái nia sảy gạo sùng sục sôi nước luộc thịt, mùi giấm đường, mùi tiêu sọ đâm nhuyễn và mùi hành tỏi phi thơm lừng quyện vào nhau bay khắp cả một khoảng sân.

Mấy cô gái trẻ trạc tuổi chị Ba ngồi quây quần trên bộ ván gõ kê tạm ngoài hiên, tay thoăn thoắt gọt vỏ củ cải trắng và cà rốt để tỉa hoa mười giờ, hoa hồng trang trí dĩa gỏi ngó sen. Chị Ba mặc chiếc áo bà ba màu hồng phấn mới toanh, tóc kẹp chiếc kẹp ba lá sáng choang bằng inox, mặt mày bẽn lẽn cúi gầm khi nghe mấy bà chị lối xóm chọc ghẹo.

“Bữa nay coi bộ con Ba sướng nghen! Lấy chồng tuốt trên chợ quận, mai mốt tha hồ mặc đồ đầm đi xe gắn máy đời mới, khỏi phải lội sình cấy lúa như tụi tao!” Một chị xóm Vàm vừa tỉa nhánh ớt sừng trâu vừa liếc mắt cười giòn giã.

“Mấy chị cứ chọc em miết hà!” Chị Ba giậm nhẹ chân xuống mặt ván gõ, ngón tay mân mê cọng ngò rí, má ửng hồng như trái mận chín cây. “Ảnh làm nghề sửa máy đuôi tôm* chớ có phải buôn to bán lớn gì đâu mà xe với cộ!”

“Máy đuôi tôm mà người ta có tiệm mặt tiền ngay dốc cầu đúc đó cô Hai ơi! Thôi đừng có giấu nữa, mai mốt giàu sang nhớ ghé bến cũ mua giùm thím Tư mớ rau muống là người ta mừng dữ rồi!”

Tiếng cười rộ lên lấn át cả tiếng búa đập cọc tre. Khung cảnh rộn ràng, tíu tít đến mức con sẻ đậu trên ngọn cau vua cũng cất tiếng ríu rít chuyền cành.

Bạn đứng tựa bờ rào nhìn sang, thấy bụng dạ rạo rực lây. Làng quê mỗi bận có đám cưới vui chẳng khác nào ngày Tết. Bạn thích nhất là được ăn chén chè trôi nước ngọt lịm chan nước cốt dừa béo ngậy và nhặt những mảnh giấy hoa vụn rớt ra từ những ống pháo hoa giấy mà đám rước dâu bắn tung tóe ngoài ngõ. Bạn tính bụng trưa mai tan học sẽ rủ con Lan qua đây đứng coi cô dâu bước lên xe hoa. Chắc chắn nhìn thấy chiếc khăn voan trắng muốt và chiếc áo dài đỏ thêu rồng phụng của chị Ba, con Lan sẽ mê tít cho mà coi.

Bạn xốc lại chiếc cặp dù trên vai, nhấc chân bước qua rãnh nước nhỏ định đi thẳng vào mé cổng rạp coi người ta thắt rồng phụng bằng lá dừa kiểng*.

Bất thình lình, một tiếng sủa gắt gỏng như xé vải vang lên từ góc gốc xoài cạnh chuồng heo.

“Gâu! Gâu! Gâu! Ẳng... gâu!”

Con Mực, con chó cỏ lông đen mun đuôi vắt ngược của nhà ông Tư, từ dưới gầm chiếc phản gỗ nhảy chồm ra. Hai tai nó dựng đứng, lông dọc sống lưng dựng ngược lên thành một bờ gai nhọn hoắt. Nó không chạy lung tung mà đứng ghìm bốn chân xuống mặt đất cát, chĩa thẳng mõm về phía bạn đang đứng ngoài mé rào dâm bụt, sủa liên hồi từng chập dữ dội. Mắt nó long lên sòng sọc, hai mép giật giật để lộ hàm răng nanh trắng ởn, nước dãi tứa ra rớt tong tỏng xuống đất.

Bạn giật bắn mình, vội thụt lùi lại hai bước, lưng dán chặt vào thân cây mận sau bờ rào.

Con Mực này bạn nhẵn mặt từ hồi nảo hồi nào rồi. Nó vốn là con chó hiền khô, lười biếng số một trong xóm. Ngày thường mỗi lần bạn và con nhỏ Lan chạy ngang qua ngõ réo tên nhau ỏm tỏi, nó chỉ việc hé nửa con mắt ti hí dòm ra, đuôi ngoe nguẩy đập bẹp bẹp xuống lớp lá khô rồi lại gục đầu ngủ tiếp. Chưa bao giờ nó thèm đứng dậy đuổi cắn ai, vậy mà trưa nay chẳng biết nó ăn trúng cái giống gì mà hung dữ khác thường, sủa ầm ĩ như muốn ăn tươi nuốt sống người ta.

“Trời đất quỷ thần ơi! Con Mực làm cái chứng gì mà sủa điếc cả tai vầy nè!”

Thím Tư từ trong bếp cầm cái rế lót nồi bằng tre chạy xộc ra mé sân. Thấy con chó cứ chĩa mõm ra phía hàng rào mà sủa lồng lộn, thím nhặt một khúc cây trâm bầu dưới đất ném vèo một cái trúng ngay mông nó.

“Đi vô gầm giường nằm mau! Nhà đang bao nhiêu công chuyện rối như tơ vò mà mày còn đứng đó làm giặc hả mầy!”

Con Mực bị ném trúng đau, ẳng lên một tiếng chói tai rồi thụt lùi vài bước. Nhưng nó vẫn không chịu chui vào gầm giường. Mắt nó vẫn dán chặt vào khoảng không gian trước gốc mận nơi bạn đứng, cái mũi ươn ướt phập phồng hít hít vào không khí rồi lại gầm gừ những tiếng rầu rĩ trong cổ họng.

Chú Chín thợ mộc buông cây búa xuống mặt cỏ, quẹt mồ hôi trán càu nhàu:

“Chắc tại dạo này người lạ ra vô xóm nhiều quá nên nó lạ hơi đó thím Tư! Mấy bữa nay chuẩn bị dựng rạp, người ta vác tre vác lá rầm rập suốt ngày đêm, chó nó thấy động nên sanh tật sủa bậy sủa bạ chớ có cái quái gì đâu.”

“Hổng biết lạ hơi ai mà từ sáng tới giờ nó cứ chồm chồm ngó ra ngõ sủa miết hà,” thím Tư lắc đầu, cúi xuống lượm sợi dây xích sắt cũ mèm móc vào cổ con Mực rồi kéo lôi nó về phía cột chuồng heo. “Xích mày lại cho chắc ăn. Chiều nay họ đàng trai tới dạm ngõ, mày mà chồm ra cắn rách quần rách áo quan viên hai họ thì tao đập chết bằm nghe hôn!”

Con Mực bị kéo lê đi trên mặt đất, móng chân cào từng vệt dài trên cát. Khi bị lôi tới góc cột, nó vẫn cố ngoái cái đầu đen đủi lại nhìn về mé hàng rào dâm bụt, rên ư ử từng hồi rồi mới chịu nằm bẹp xuống bên đống rơm khô.

Bạn đứng sau bờ rào, khẽ thở phào một cái nhẹ nhõm. Hóa ra là tại nó lạ hơi người lớn gánh đồ đạc rộn ràng! Chó làng này đứa nào cũng nhát gan y như vậy, cứ thấy đông người tụ tập ồn ào là cuống cuồng sủa om sòm để làm bộ ra oai, bị người ta nạt cho một tiếng là cúp đuôi chạy mất dép. Nghĩ vậy, bạn chẳng thèm để bụng con chó lẩm cẩm ấy nữa. Bạn quay người nhìn lại vuông sân rạp cưới đang dần thành hình.

Trên chiếc bàn dài kê giữa sân, một ông cụ lớn tuổi trong ban trị sự đình làng đang cặm cụi dùng dao cạo gọt những quả cau tươi xanh bóng. Bên cạnh ông là một thau nước lá trầu không thơm ngát.

“Ông Bảy ơi!” Chú Chín thợ mộc gọi với sang. “Mâm quả đàng trai mai đem sang mấy tráp vậy ông?”

Ông già ngẩng mặt lên, tay vẫn giữ chặt quả cau trên ngón cái:

“Sáu tráp chẵn! Một tráp trầu cau, một tráp trà rượu, một tráp bánh xu xê*, một tráp trái cây ngũ quả, với đôi đèn cầy long phụng* đỏ au to bằng bắp tay! Nhà người ta đàng hoàng chu tất dữ lắm, con Ba về bển coi như khỏi lo thiếu thốn!”

“Được vậy thì mừng cho con nhỏ!” Chú Chín gật gù, lại vung búa đập cọc tiếp.

Tiếng búa gõ côm cốp nhịp nhàng hòa cùng tiếng hát xập xình phát ra từ cái máy cassette đặt trên đầu tủ kiếng phòng khách.

Gió trưa lại thổi qua rặng dâm bụt, mang theo hơi nóng của nắng hè và mùi thơm của nồi nước luộc thịt bốc khói ngùn ngụt. Bạn đứng nhìn thêm một lát nữa, bụng bỗng réo lên một tiếng nho nhỏ. Chiếc dép xanh rộng rinh của mẹ dưới chân phải lại nhắc bạn nhớ tới mâm cơm trưa có chén nước mắm kho quẹt mẹ để sẵn trên mặt chõng tre từ sáng sớm. Bạn đưa tay sửa lại quai cặp dù, xỏ chặt chân vào chiếc dép đỏ vừa khít bên trái, rồi rảo bước theo con đường đất trở về phía ngõ nhà mình.

CHÚ THÍCH

*Bông trang: Loài hoa trang (hoa mẫu đơn ta), thân bụi gỗ nhỏ, hoa nở thành từng chùm tròn màu đỏ rực hoặc vàng cam; người miền Tây thường trồng dày đặc trước ngõ rồi cắt tỉa thẳng tắp làm hàng rào xanh.

*Dây thép ba tao: Loại dây thép bện từ ba sợi kẽm nhỏ xoắn chặt vào nhau, rất dẻo dai và chịu lực tốt, người nông thôn hay dùng để chằng néo rạp cưới hoặc giằng mái nhà lá chống bão.

*Máy đuôi tôm: Động cơ nổ cỡ nhỏ chạy bằng xăng hoặc dầu, gắn vào một trục láp dài có chân vịt ở đuôi (trông giống như đuôi con tôm), dùng để đẩy ghe xuồng di chuyển nhanh trên mạng lưới kênh rạch chằng chịt ở Nam Bộ.

*Lá dừa kiểng: Lá của cây dừa kiểng (dừa nước cảnh), có bẹ mềm và phiến lá xanh mướt; các nghệ nhân miệt vườn thường dùng để thắt thành hình rồng, phụng, hoa lá uốn lượn rất đẹp mắt trên cổng cưới truyền thống.

*Bánh xu xê (bánh phu thê): Loại bánh cưới cổ truyền hình vuông gói bằng lá dừa hoặc bọc giấy bóng kính màu đỏ, vỏ bánh dẻo trong suốt thấy rõ nhân đậu xanh ngọt bùi và sợi dừa nạo bên trong, tượng trưng cho sự gắn bó sắt son của đôi lứa.

*Đèn cầy long phụng: Cặp nến cưới lớn màu đỏ thắm, trên thân nến có đắp nổi hình rồng bay và phượng múa nhũ vàng lấp lánh; nhà trai mang sang nhà gái trong lễ rước dâu để làm lễ thắp hương bái tạ tổ tiên.