CHƯƠNG 8: SÂN TRƯỜNG

Sáng hôm sau bạn thức dậy thật sớm, vừa mở mắt ra đã nhớ ngay tới con cá lia thia mang lửa giấu ngoài mé chái* sau hè. Đêm qua bạn lủi vô buồng sớm để trốn trận đòn, sáng nay bước chân ra thềm đã thấy cái chai xá xị nằm trơ trơ ngay trên bệ cửa sổ gian nhà trước. Nước trong chai lưng đi một nửa, con cá lia thia mang lửa vẫn còn sống nhăn, đang giương cái đuôi đỏ rực lượn vòng quanh đáy thủy tinh.

Kỳ lạ ghê nơi! Chắc hồi sáng sớm mẹ ra lu múc nước rửa mặt, thấy cái chai cá của bạn giấu dưới gầm lu bèn xách vô để trên bệ cửa sổ chớ gì. Mẹ lạ lùng ghê, thấy cá đẹp mà chẳng thèm khen lấy một tiếng.

Nghĩ tới nghĩ lui, bạn quyết định xách cặp đi học thật sớm. Đi sớm đặng quét dọn lớp giùm các bạn, lau sạch cái bảng đen rồi nhặt sạch mấy cọng rác quanh bồn hoa mười giờ. Mẹ hay bảo với người lớn là chỉ cần mình biết hối lỗi, làm lụng chăm chỉ trước mắt thì người ta có giận mấy cũng phải mềm lòng tha thứ.

Bạn cúi xuống góc bậu cửa xỏ dép. Chiếc dép đỏ của bạn ôm vừa khít bàn chân trái, còn chiếc dép xanh to bè của mẹ thì tròng vào chân phải. Mũi chiếc dép xanh lại quét những vệt dài lẹt xẹt trên mặt cát khi bạn rảo bước qua ngõ dâm bụt.

Đường làng buổi sáng vắng hoe vắng hoắt. Ve sầu trên mấy ngọn trâm bầu kêu ra rả từng hồi. Bạn đi thật nhanh, hai ống tay áo hoa nhí xắn cao quá cùi chỏ. Đi ngang qua bụi tre hoang ở khúc quanh, bạn đưa mắt dòm vào mấy lùm gai tre rậm rịt. Không thấy bóng dáng con nhỏ Út đâu hết. Chắc giờ này nó còn đang ngồi chồm hổm canh ấm nước sôi cho bà ngoại nó trong cái chòi lá nào đó sau vườn chuối cũng nên.

Trường tiểu học của làng hiện ra sau rặng dâm bụt. Trường chỉ có vỏn vẹn một dãy nhà ngói âm dương bốn gian, tường quét vôi vàng tróc từng mảng lớn để lộ những hàng gạch nung đỏ au. Phía trước là một khoảng sân rộng thênh thang rợp bóng hai cây bàng cổ thụ và mấy gốc phượng vĩ đang bắt đầu bung những đốm hoa đỏ rực đầu mùa.

Bạn ngỡ mình đi sớm nhất trường, nhưng vừa bước qua cánh cổng sắt sơn xanh tróc rỉ thì tiếng ồn ào đã ùa tới làm rộn rã cả hai tai.

Tụi con nít trong làng đã tụ tập đông đủ từ lúc nào. Nắng sáng rọi xiên qua kẽ lá bàng, rải những đốm sáng tròn vo nhảy múa lăng xăng trên mặt đất.

Ở góc sân sát gốc bàng bên trái, một đám con trai chừng bảy tám đứa lớp Ba lớp Bốn đang xúm xít quanh một quả bóng nhựa màu sọc dưa. Thằng Tí sún, con ông Bảy đò, mặc chiếc áo thun ba lỗ đen thủi đen thui đang ôm khư khư quả bóng vào bụng, chân dạng ra hết cỡ.

"Trận này tao làm tiền đạo, thằng cu Bi phải đứng gôn!" Thằng Tí hét toáng lên, nước bọt văng cả ra ngoài mép.

"Mày khôn như chó ấy Tí!" Thằng Bi đầu đinh nhảy chồm chồm tới, hai tay giơ ra toan giật quả bóng. "Trận hồi sáng mày sút hụt ba trái làm đội mình thua chổng gọng, giờ tới lượt tao đá chớ! Mày ra chụp gôn đi!"

"Hổng ra! Quả bóng này là của bác Ba tao mua cho tao ngoài chợ huyện hồi hôm qua! Bóng của tao thì tao có quyền làm tiền đạo!"

"Bóng của mày mà mày đá dở ẹc ai thèm chơi chung!"

Hai đứa con trai mặt đỏ bừng, chúi đầu vào nhau giằng co làm quả bóng nhựa kêu bẹp bẹp từng tiếng. Mấy đứa đứng ngoài nhảy cẫng lên cổ vũ, đứa thì la ó ủng hộ thằng Bi, đứa thì vỗ tay bênh vực thằng Tí. Bụi đất dưới chân tụi nó bốc lên mù mịt cả một khoảng sân. Bất thình lình, thằng Bi gạt mạnh một cái, quả bóng văng tuột khỏi nách thằng Tí, lăn lông lốc một mạch về phía bờ rào râm bụt. Cả đám con trai hò hét ầm ĩ rồi co cẳng đuổi theo như một đàn vịt vỡ bầy, tiếng dép lào gõ lộp cộp trên nền đất nện nghe giòn giã vô cùng.

Bạn đứng tựa lưng vào chân cột cổng trường nhìn theo đám con trai, miệng bất giác nhoẻn cười. Tụi thằng Tí lúc nào cũng vậy, đá banh thì ít mà cãi nhau chia chức tiền đạo thì nhiều, cãi cho đã đời rồi lát nữa cũng chia nhau ngậm chung một khúc mía ngọt lịm.

Nhìn sang khoảng sân rợp bóng cây bàng bên phải, không khí lại mang vẻ trang trọng hơn nhiều. Hai đứa con gái lớp Năm đang ngồi chồm hổm trên bệ xi măng bọc quanh gốc cây, xúm đầu vào nhau săm soi một vật gì đó lấp lánh.

Đó là con Nga và cái Mai. Con Nga đang cẩn thận mở cái hộp bút bằng sắt tây* in hình hai con gấu trắng bơi thuyền buồm. Mặt nắp hộp bút sáng choang, có hai tầng bật lên hạ xuống bằng một cái nút bấm màu đỏ tí hon.

"Bà coi nè Mai, bấm cái nút này một cái là cái chuốt chì nó tự nhảy tưng ra nè, ghê chưa!" Con Nga hất mặt lên, giọng đầy vẻ kiêu hãnh.

Cái Mai thò ngón tay gầy gò sờ nắn mép hộp bút, hai mắt tròn xoe sáng rực:

"Đẹp dữ hôn bà! Ba bà mua trên Sài Gòn gởi về hả?"

"Chớ đâu nữa! Trên thị xã làm gì có bán thứ này! Ba tui nói trên trển học sinh đứa nào cũng xài hộp bút sắt hai tầng hết trơn, trong này có sẵn cục gôm thơm phức mùi kẹo dâu nè, bà ngửi thử đi!"

Cái Mai ghé sát mũi vào ngăn đựng bút, hít một hơi thật sâu rồi gật đầu lia lịa. Nó mở cái túi vải cũ kỹ của mình ra, lôi ra chiếc hộp bút bằng gỗ thông mộc mạc do anh hai nó đẽo gọt giùm, trên nắp chỉ có một cái rãnh trượt đơn sơ. Hai chiếc hộp bút đặt cạnh nhau trên bệ xi măng, một cái bóng loáng màu mè, một cái thô ráp xỉn màu. Cái Mai ngắm nghía chiếc hộp sắt một lúc lâu nữa rồi rụt tay lại, lẳng lặng cất cái hộp gỗ của mình sâu vào đáy cặp. Nó không nói gì thêm, chỉ đưa tay bứt mấy cọng rễ bàng buông thõng trên đầu.

Ngay lúc đó, từ phía cửa gian phòng học lớp Hai ở đầu dãy, tiếng quát của cô giáo vang lên làm cả góc sân im bặt trong chớp mắt.

"Thằng Hoài! Ai cho mày chạy nhảy trong lớp để đụng bể cái bình bông cúng của lớp hả con?"

Cô giáo lớp Hai tay cầm một mảnh sành hoa văn xanh trắng bước nhanh ra cửa. Thằng Hoài mặt xanh rớt, co ro bước thụt lùi theo sau lưng cô, hai bàn tay khẳng khiu chắp chặt sau mông, đầu cúi gằm xuống đất. Dưới chân bậu cửa phòng học, một vũng nước dơ chảy lênh láng lẫn với mấy cành hoa vạn thọ gãy cuống nằm dập nát.

"Dạ... tại con trượt chân... con hổng có cố ý đâu cô Năm..." Giọng thằng Hoài run rẩy, chực trào nước mắt.

"Trượt chân cái gì mà trượt chân! Đã dặn bao nhiêu lần là giờ ra chơi phải ra ngoài sân chạy nhảy, không đứa nào được rượt đuổi trong phòng học hết trơn! Đi kiếm cái chổi đót quét sạch miểng chai rồi ra đứng khoanh tay dưới cột cờ cho tôi!"

Cô giáo gắt gỏng ném mảnh sành vào sọt rác bằng tre đặt mé góc tường. Tiếng mảnh sành rơi đánh rột một cái. Thằng Hoài lí nhí vâng dạ rồi lủi thủi đi tìm chiếc chổi đót, cái vai gầy so lại trông tội nghiệp hết sức. Mấy đứa nhỏ đứng quanh đó nhìn cảnh thằng Hoài bị mắng thì len lén tản ra mé ngoài, đứa nào đứa nấy tự động thu bớt tiếng cười giỡn lại.

Bạn đứng nhìn thằng Hoài mà thấy lo ngay ngáy trong dạ. Thằng Hoài làm bể cái bình bông mà còn bị phạt đứng cột cờ, huống chi bạn trốn học nguyên cả buổi chiều để đi lội bùn bắt cá! Nghĩ tới đó, chân bạn lại ngần ngừ không dám bước lại gần hàng hiên lớp học.

Thôi thì đứng đây một chút. Chừng nào nghe tiếng trống tùng tùng báo giờ vào lớp rồi lẻn vào sau chót cũng chưa muộn.

Ánh mắt bạn đảo quanh sân rồi dừng lại ở khoảng đất trống râm mát dưới tán cây phượng vĩ già. Chỗ đó có đám bạn gái cùng lớp của bạn đang chơi nhảy dây thun.

Sợi dây thun khoanh* nhiều màu bện chặt vào nhau dài chừng bốn sải tay đang giăng ngang giữa hai bờ đất. Cầm một đầu dây là cái Hoa tóc bánh tiêu*, còn đầu dây bên kia bình thường là chỗ của bạn mỗi bận giờ chơi. Bạn nhảy dây dở ẹc, chân ngắn lại hay vấp thun nên toàn bị tụi nó phân công làm chân quay dây. Nhưng trưa nay, người đang nắm chặt đầu thun bên kia lại là con nhỏ Cúc ở xóm Vàm*.

Cái Cúc nắm đầu dây thun, hai chân bám chặt xuống đất, mặt mày hớn hở. Ở giữa sợi dây, cái Lan đang thoăn thoắt nhún nhảy.

Cái Lan mặc chiếc áo bà ba màu mỡ gà quen thuộc, hai bím tóc thắt nơ đỏ nhảy tưng tưng trên lưng. Chân nó nhẹ tênh, thoắt cái đã nhảy qua mức đầu gối rồi tới mức ngang hông. Sợi dây thun lượn vòng vù vù trong không khí mà không hề chạm phải mép ống quần của nó một lần nào.

"Một... hai... ba... bốn... qua mức nách!" Đám con gái xúm quanh đồng thanh đếm rộn ràng cả một góc sân.

Tới lượt mức ngang nách, sợi dây giăng cao vút. Cái Lan lùi lại lấy đà ba bước, co giò phóng thẳng người lên không trung. Bàn chân khẳng khiu của nó vắt ngang qua sợi thun, mũi dép móc lấy sợi dây kéo xuống thật khéo. Nhưng đúng lúc nó vừa chạm chân tiếp đất thì cái Cúc bên này đột ngột buông chùng tay một chút làm sợi dây nảy ngược trở lại, vướng ngay vào mắt cá chân cái Lan.

"Dính thun rồi! Cái Lan đụng dây rồi nghen!" Cái Cúc lập tức reo tướng lên, mặt tươi rói như bắt được vàng. "Tới lượt tui nhảy! Lan ra quay dây thay tui!"

"Đâu có dính!" Cái Lan giãy nảy lên, hai tay chống nạnh, mặt ửng đỏ lên vì tức. "Tại bà chùng tay xuống sợi thun mới đập vô giò tui chớ bộ! Hồi nãy tui móc qua ngọt xớt rồi! Bà chơi ăn gian vừa vừa thôi chớ Cúc!"

"Ai ăn gian? Mắt tui thấy rõ ràng sợi thun quấn vô cọng thun quần bà kêu cái bép mà!"

"Bà quay dây mà bà đứng thụt lùi ra sau nửa bước, sợi thun nó lỏng lét ra đó ai mà nhảy cho đặng! Không tính! Nhảy lại!"

"Hổng có nhảy lại gì hết trơn! Luật chơi hồi nào tới giờ đụng dây là chết queo, ra ngoài quay dây cho người khác nhảy! Mấy bà thấy tui nói đúng hôn?"

Cái Cúc quay sang cầu viện đám bạn đứng quanh. Cả nhóm lập tức nhao nhao lên cãi cọ phân xử. Đứa thì bảo cái Lan nhảy khéo qua rồi tại dây chùng, đứa thì quả quyết nghe rõ tiếng thun quất vào ống quần. Tiếng cãi vã của tụi con nít chín mười tuổi the thé dội vào những tán lá phượng rậm rạp. Cái Lan giậm chân bình bịch xuống đất, hai bím tóc nơ đỏ rung lên. Nó giật phắt sợi dây thun trên tay cái Hoa quăng xuống bãi cỏ, khoanh tay quay lưng đi chỗ khác, miệng lầm bầm bảo không thèm chơi với đứa nào nữa hết.

Bạn đứng tựa bờ rào dâm bụt nhìn sang cảnh tượng đó, thấy buồn cười không chịu nổi. Con Lan sáng nay cũng y hệt cái tính nết của nó mọi khi. Chơi cái gì cũng muốn thắng, hễ thua hay bị bắt lỗi là nổi giận đùng đùng rồi đòi nghỉ chơi. Hôm qua nó giận bạn vụ viên bi ve xanh lá cũng y chang cái bộ dạng này. Nghĩ tới viên bi ve nhẵn thín lấp lánh giấu trong túi quần, bạn thò tay vào túi sờ soạng một hồi. Bạn tính bụng chút nữa tan học sẽ chìa viên bi ra cho nó, bảo tao nhường cho mày đó Lan, thế nào nó cũng cười toe toét rồi làm hòa liền cho coi. Trẻ con chơi với nhau có giận dữ cỡ nào thì thấy viên bi đẹp cũng quên sạch trơn hà!

Đám bạn gái xúm lại nhặt sợi dây thun lên, dỗ dành cái Lan vài câu. Con Lan bĩu môi một cái rồi cũng lẳng lặng quay lại chỗ gốc phượng, thò tay cầm lấy một đầu dây thun, miệng vẫn càu nhàu nhưng mặt mày đã giãn ra bớt.

Gió từ ngoài mé sông thổi qua rặng dâm bụt, mang theo mùi lá mục và bụi đất xộc thẳng vào mũi. Mặt trời dần lên cao, bóng mấy gốc bàng co cụm lại dưới gốc.

"Tùng! Tùng! Tùng! Tùng!"

Tiếng trống trường bằng da trâu treo trước hàng ba gian phòng học chợt gióng lên từng hồi dồn dập. Bác bảo vệ già cầm chiếc dùi gỗ gõ mạnh vào mặt trống, tiếng gõ trầm đục vang rền khắp không gian buổi trưa vắng lặng.

Cả cái sân trường đang náo loạn như vỡ tổ bỗng chốc chuyển động rào rào.

Đám con trai đang rượt bắt quả bóng nhựa vội vã dừng chân, thằng Bi ôm quả bóng cắp vào nách, cả bọn ba chân bốn cẳng phóng ào về phía hành lang lớp Bốn. Con Nga với cái Mai cuống quýt dọn chiếc hộp bút sắt tây vào cặp, xách dép chạy ù qua bậc thềm. Nhóm nhảy dây thun dưới gốc phượng cũng cuộn tròn sợi dây lại thành một nùi con con, cái Lan cùng cái Cúc vừa chạy vừa cười giòn tan, vạt áo hoa bay phần phật theo từng nhịp bước vội vã.

Chỉ trong chớp mắt, khoảng sân trường rộng thênh thang đã trở nên trống trơn, sạch bóng người. Những tiếng bước chân chạy rậm rịch trên hành lang xi măng nhỏ dần rồi dứt hẳn. Tiếng bàn ghế kê cọt kẹt qua then cửa sổ vọng ra ngoài hiên. Rồi tiếng cô Năm gõ cây thước gỗ lim côm cốp xuống mặt bàn cất lên rành rọt, bắt nhịp cho cả lớp đồng thanh cất tiếng chào đều đặn.

Gió thổi làm mấy cánh hoa phượng đỏ rơi lả tả xuống mặt đất. Bạn đứng một mình ngoài bờ rào dâm bụt, tay ôm chặt quai cặp dù sờn chỉ. Mấy chỏm lá dâm bụt đâm vào bắp chân ngưa ngứa. Đám bạn chạy túa vào lớp, không đứa nào ngoái đầu lại gọi bạn cùng vào.

CHÚ THÍCH

*Mé chái: Phần gian phụ nhỏ được lợp nối thêm từ mái hiên bên hông hoặc phía sau gian nhà chính ở miền quê Nam Bộ; thường dùng làm nơi để lu khạp hứng nước mưa, củi khô hoặc nông cụ.

*Bồ cào: Nông cụ bằng sắt hoặc gỗ có hình chiếc lược lớn với các răng thưa dài tra cán tre, dùng để cào gom lúa, rơm rạ trên sân hoặc san phẳng đất bùn.

*Sắt tây: Thép tấm mỏng được mạ một lớp thiếc sáng bóng, thường dùng làm hộp bánh kẹo hoặc gò thành hộp đựng bút viết của học trò thời trước.

*Dây thun khoanh: Loại nịt cao su tròn nhỏ đàn hồi nhiều màu dùng để cột bọc hàng; trẻ con nông thôn gom lại bện nối tiếp thành sợi dây dài để chơi trò nhảy thun.

*Tóc bánh tiêu: Kiểu tóc trẻ con gái nông thôn thời trước, tóc được túm búi tròn nhỏ lại hai bên đầu trông giống như hai chiếc bánh tiêu phồng.

*Xóm Vàm: Vùng dân cư định cư ngay khúc vàm, tức nơi ngã ba sông rạch đổ dòng ra sông lớn, thường tập trung ghe xuồng qua lại đông đúc.