CHƯƠNG 6: CÂY XOÀI

Con bọ rầy xanh biếc xòe cánh bay vèo lên ngọn tre gai sau khi làm con nhỏ Út trượt chân té đập mông xuống đất. Út ngồi dưới đất một hồi rồi đứng dậy, hai tay phủi mông quần vải tôn kêu bôm bốp. Nó nhe hàm răng sứt cười toe toét, bảo phải chạy về coi chừng ấm nước sôi cho bà ngoại. Nó vừa dứt lời là co cẳng phóng một mạch luồn qua khe gai tre, hai chỏm tóc đuôi gà so le nhảy tưng tưng theo từng nhịp bước. Thoáng cái, vạt áo hoa tím đã lặn mất tăm sau mé rặng chuối hột.

Góc bụi tre trưa trờ trưa trật chỉ còn lại một mình bạn. Đứng ngó quanh quất chẳng còn trò gì chơi, bạn bèn lần tìm hai chiếc dép. Chiếc dép đỏ của bạn nằm ngoan ngoãn bên gốc tre, còn chiếc dép xanh của mẹ thì tuột tuốt ra mé cỏ may. Bạn xỏ chân vào dép. Mũi chiếc dép xanh to bè lại kéo một vệt dài lẹt xẹt trên mặt cát.

Bụng bạn vẫn đói meo, nhưng nghĩ tới cảnh quay về căn nhà vắng tanh có cánh cửa buồng khóa chặt chét, lại nhớ cái bàn tròn cúng ba trái chuối xanh với chén gạo cắm chân nhang, bạn thấy chán ngấy. Về giờ này thế nào cũng bị mẹ bắt nằm úp bụng lên ván nghe răn đe cái tội trốn ngủ trưa đi lội nắng. Đi chơi tiếp sướng hơn. Bạn tính tạt qua mé sân đình kiếm chút bóng râm. Đình làng mùa nắng bao giờ cũng mát rượi, sau chái đình lại có cây xoài cổ thụ đang độ rộ trái chua giòn.

Con đường đất dẫn ra sân đình rải rác vỏ trấu. Nắng trưa dội thẳng từ trên đọt dừa xuống làm mặt đường khô ran bốc khói hầm hập. Bạn vừa đi vừa đưa mũi chân đá mấy viên đá mồ côi lăn lông lốc vào bụi cỏ gà.

Khoảng sân đình rộng thênh thang lát gạch tàu đỏ au. Mặt gạch nóng rực dưới trời đứng bóng. Dưới bóng râm tròn um của tàn cây xoài cổ thụ mé sau chái đình, có hai người già đang ngồi chồm hổm đối diện nhau trên chiếc chiếu rách mép.

Đó là ông Bảy coi đình và ông Sáu Thân ở tuốt ngoài ngọn rạch. Giữa hai người là một bàn cờ tướng đẽo bằng khúc gỗ mù u* nứt nẻ, các ô cờ kẻ bằng mực tàu đã mờ căm. Mấy chục quân cờ tiện bằng gỗ trắc đen bóng nằm ngổn ngang. Bên cạnh mép chiếu kê một cái hòm gỗ đựng đồ nghề sửa xe đạp cũ mèm của ông Sáu Thân, trên nắp hòm đặt chiếc bình tích da lươn ủ trong giỏ mây và hai cái chén sành mẻ viền sứt sẹo.

“Đi nước đó là mày đâm đầu vô bụi rồi Thân ơi!”

Ông Bảy vung tay đập quân pháo đỏ đánh chát một tiếng giòn giã xuống mặt gỗ mù u. Ông Bảy người gầy nhom, mặc chiếc quần đùi lính màu đen bạc phếch, cái lưng còng rạp xuống như thân cây trâm bầu*, hàm răng chỉ còn vài cái ngậm chặt cây tăm tre.

Ông Sáu Thân trợn ngược đôi mắt ốc nhồi đỏ quạch, chòm râu cằm lởm chởm giật giật từng cơn. Ông mặc chiếc áo lính bạc phếch mất hai cái nút bọc đồng ngay ngực, để lộ bắp tay gân guốc có một vết sẹo dài ngoẵng từ cùi chỏ kéo tuốt tới cườm tay. Ngón tay cái thô kệch dính đầy dầu nhớt của ông mân mê con mã đen, miệng lầm bầm chửi đổng.

“Khoan! Tay tao còn chưa dời khỏi lưng con mã mà mày nhảy chồm chồm lên như khỉ dính bẫy vậy Bảy!”

“Mày sờ lưng con mã ba bận rồi nghen! Quân tử nhất ngôn, sờ quân nào đi quân nấy, tính chơi cái trò giật lùi của con nít hả mậy?”

“Thằng này hồi ở tiểu đoàn sáu có cái tật ăn gian cờ tướng như vầy đâu kìa! Càng già càng sanh cái thói cướp nước cờ của người ta!”

Ông Sáu Thân gắt gỏng thọc mạnh ngón tay trỏ xuống mặt chiếu, nhưng rồi cũng ấm ức buông con mã đen xuống ô góc. Ông với tay nhấc cái bình tích rót một dòng nước trà đậm đặc màu cánh gián vào cái chén sành. Hơi nước bốc lên nghi ngút thơm lựng mùi lá sen khô. Ông bưng chén trà nuốt đánh ực một ngụm lớn, rồi quẹt ngang mu bàn tay đen đủi qua khóe mép.

Bạn đứng nép mình sau cái miếu con thờ Thổ Thần bên hông đình, thò đầu dòm ra. Thấy hai ông già mải đỏ mặt tía tai cãi cọ giành giật từng nước đi, bạn bèn rón rén đi vòng ra sau gốc xoài.

Cây xoài này có từ hồi nảo hồi nào bạn chẳng rõ, chỉ nghe mẹ kể hồi mẹ bằng cỡ bạn bây giờ thì thân cây đã to bằng hai vòng tay ôm của người lớn. Thân xoài mốc thếch một màu tro, nổi xù xì những u cục to tướng như cái đầu gối. Từ dưới gốc chĩa lên một cái chảng ba rất vừa tầm chân giẫm.

Bạn ngồi thụp xuống hốc rễ cây me nước gãy gập cạnh đó, tháo tuột chiếc dép xanh của mẹ và chiếc dép đỏ của mình nhét gọn vào một hốc rễ xoài. Xong xuôi, bạn bám mười ngón tay nhỏ xíu vào lớp vỏ cây nứt nẻ, thoăn thoắt trèo lên chảng ba.

Bàn chân trần giẫm lên lớp vỏ cây nham nháp nghe ram ráp dưới lòng bàn chân. Trèo cây xoài này là ngón nghề ruột của bạn rồi. Mùa trước, bạn với con Lan toàn canh lúc ông Bảy thiu thiu ngủ trưa trên bộ ván chái đình là leo tót lên đây bẻ trộm một bụng xoài tượng đem ra bờ mương chấm muối ớt. Nghĩ tới con Lan, ngực bạn lại hơi tức tức vì vụ viên bi xanh lá ban sáng. Nhưng cái mùi hăng hăng của lá xoài non trên đầu đã kéo tuột bạn về thực tại.

Gió từ mé ruộng bắp ngoài sông thổi tạt vào mát rượi làm đám lá xoài reo xào xạc. Trên một nhánh ngang chìa ra mé mái ngói âm dương của đình làng, có ba bốn trái xoài keo già nua nung núc thịt, da căng bóng, đầu trái ửng một vệt vàng lượm thơm phức. Bạn khom lưng bò men theo nhánh cây, hai mắt mở to dán chặt vào trái xoài mập mạp nhất trùm sát mé ngói máng xối.

Bên dưới chiếu, tiếng cãi cọ vẫn nổ ra chan chát như pháo rang.

“Tao nhớ hồi đánh trận miệt Tân Uyên, trung đội có sáu thằng chia nhau nửa gói thuốc rê, mày rít ba hơi sâu hoắm cháy lẹm cả ngón tay tao mà tao có thèm nói tiếng nào đâu!” Ông Sáu Thân dộng cái chén nước trà xuống mặt gỗ nghe cạch một tiếng, giọng khàn đặc. “Bữa nay có nửa con xe mà mày làm như tao cướp mất miếng cơm của mày!”

Ông Bảy vuốt chòm râu bạc ngắn ngủn dưới cằm, cười khà khà nghe khoái chí lắm.

“Chuyện bom đạn khác, chuyện bàn cờ khác nghen mậy! Bom đạn rớt thì nhào vô công sự núp chung, chớ cờ tướng thua là cạo đầu bôi vôi chứ giỡn mặt hả!”

“Mày đừng có nhắc chuyện Tân Uyên!” Ông Sáu Thân bỗng chùng giọng xuống, tay vân vê mép chiếu rách, mắt dòm đăm đăm vào ngọn cỏ may ven sân đình. “Thằng Định, thằng Sang nằm lại đất đó, xương cốt tới giờ gom về hết đâu. Còn hai thằng già tao với mày ngồi đây cãi cờ mỏi miệng, nghĩ lại thấy mặt dày mày ơi.”

“Thôi mầy! Bữa nay ngày lành tháng tốt, đình làng sắp vô đám cúng, tự nhiên khơi chuyện cũ chi cho rầu ruột.” Ông Bảy thở dài một cái nhẹ hều, xua xua bàn tay khẳng khiu như nhánh củi khô. “Mày lo đi con xe của mày đi, tao rình nãy giờ rồi đó!”

Ông Bảy đưa tay nhấc con tốt đỏ lên, ngón tay xương xẩu run rẩy vì chứng run tay của người già. Đột nhiên, bàn tay ông dừng lại giữa lửng lơ trên bàn cờ. Đôi mắt kèm nhem của ông ngước lên nhìn thẳng vào cành xoài sà thấp nơi bạn đang lom khom bò.

Ông Bảy khựng lại một nhịp. Đôi lông mày bạc trắng nhíu chặt vào nhau. Quân tốt đỏ rớt tuột khỏi ngón tay ông, lăn lông lốc trên bàn cờ rồi rớt xuống chiếu kêu bịch một tiếng.

Bạn đứng tim, vội vàng ôm chặt lấy nhánh xoài, nín thở rụt cổ lại. Thôi chết rồi! Chắc tại bạn trèo làm cành xoài lay động, rớt mấy chiếc lá khô xuống bàn cờ của hai ông rồi! Ông Bảy mà bắt được thì thể nào cũng lôi bạn về mách mẹ cho một trận roi dâu lằn mông.

Nhưng ông Bảy không mắng câu nào. Ông chỉ trân trân ngó lên chùm lá xoài đang lay lắt trong gió, môi móm mém mấp máy như người nói sảng.

“Sao tự nhiên lâu dữ rồi hổng thấy đứa nào leo trèo cây xoài này nữa ta...”

Giọng ông Bảy trầm hẳn xuống, rớt thọt vào khoảng sân gạch mênh mông vắng tanh.

Bạn bĩu môi thầm trong bụng. Ông già này lẩm cẩm thiệt rồi! Mới hôm kia bạn với cái Lan còn trèo hái trộm một vốc xoài non rụng rượt trối chết, vậy mà giờ ông đã mở miệng bảo lâu rồi không thấy đứa nào. Người già ở làng này lạ lùng ghê, chuyện súng đạn mấy mươi năm trước nhớ vanh vách từng điếu thuốc từng gốc cây, còn chuyện con nít trong xóm mới leo trèo phá phách đây thì quên sạch sành sanh chẳng chừa chút nào! Chắc tại ông Bảy già cả, mắt mờ tai lãng nên chẳng nhớ nổi đứa nào với đứa nào.

“Thôi đi cha nội! Đang thua cờ rồi giả bộ ngó cây ngó cối đánh trống lảng hả!”

Tiếng ông Sáu Thân cười ha hả vang lên đánh bạt vẻ ngẩn ngơ của ông Bảy. Ông Sáu Thân vỗ đùi đánh bốp một cái rõ to, chộp lấy con xe đen thúc thẳng sang trận địa đối phương.

“Chiếu bí*! Nộp mạng đi con!”

Cái khựng lại của ông Bảy tan biến ngay tắp lự. Mặt ông đỏ gay lên, vội vã cúi gục đầu xuống bàn cờ, hai tay bới tung mấy con cờ tìm đường chạy tháo thân. Tiếng cãi vã lại bùng lên ỏm tỏi cả một góc đình, át cả tiếng gió xào xạc trên ngọn cây cao.

Bạn thở phào một cái nhẹ nhõm. May quá chừng, hai ông mải mê ăn thua đủ nên không thèm ngó lên nữa.

Bạn rướn người tới trước, vươn cánh tay gầy guộc khẳng khiu ra chộp lấy cuống trái xoài keo mập tròn. Trái xoài trĩu nặng trong lòng bàn tay. Bạn dùng sức bẻ một cái rắc. Một giọt mủ xoài trong vắt từ cuống gãy tứa ra, rơi trúng mu bàn tay bạn rồi chảy tràn xuống kẽ ngón tay. Mủ xoài dính ram ráp, mang theo cái mùi chua hăng nồng quen thuộc của trái cây đầu mùa.

Bạn ôm trọn trái xoài vào lòng ngực, tụt lùi từng bước cẩn thận xuống chảng ba rồi nhảy tót xuống bãi cỏ. Chân chạm đất êm ru trên lớp lá rụng mục, chẳng phát ra một tiếng động nào.

Bạn cúi xuống hốc rễ xoài, xỏ vội chiếc dép đỏ vào chân trái rồi tròng chiếc dép xanh của mẹ vào chân phải. Trái xoài keo to bằng bàn tay người lớn được bạn giấu gọn dưới gấu áo hoa nhí.

Giờ thì chạy lẹ về nhà thôi. Mẹ có giận chuyện cúng kiếng ban trưa hay chuyện trốn nhà đi chơi, bạn chỉ cần chìa trái xoài keo căng mọng này ra nịnh. Mẹ thích ăn xoài già chấm nước mắm đường ớt hiểm nhất trần đời, thể nào mẹ cũng vừa gọt xoài vừa cười xòa tha lỗi cho mà coi!

Nắng trưa rọi xiên qua kẽ lá xoài, rải những đốm sáng lung linh trên mặt sân gạch đỏ. Phía trước sân đình, hai ông già cựu binh vẫn đang say sưa vung từng quân cờ gỗ côm cốp xuống mặt chiếu, tiếng chửi đổng hòa vào tiếng cười ha hả vang vọng cả một khúc đường làng bình yên.

CHÚ THÍCH

*Gỗ mù u: Loại gỗ đặc trưng vùng sông nước Tây Nam Bộ, thớ dai dẻo, bền chắc, không nứt toác khi phơi nắng nên người quê hay dùng làm thớt, đẽo bàn cờ hoặc đóng bàn ghế.

*Trâm bầu: Loài cây thân gỗ dẻo dai, mọc hoang rất nhiều ven bờ kênh rạch Nam Bộ, thân hay cong queo khẳng khiu.

*Chiếu bí: Nước cờ hiểm hóc trong cờ tướng dân gian, dồn tướng của đối phương vào thế kẹt không còn đường di chuyển hay chống đỡ.