Tín hiệu tốt

- Hắt xì!

Thu Đông cầm con dao găm trên tay, đang định phi vào cột gỗ trước mặt thì rùng mình. Không rõ đứa nào vừa nhắc tới cậu làm thú vui bị gián đoạn. Cô ruột của cậu bưng vào một nồi cơm độn khoai cùng đĩa rau muống luộc và cá rán cho bữa trưa, trông thấy thằng cháu với món đồ nguy hiểm, mặt bà biến sắc rõ rệt rồi quát lên.

- Thằng kia! Cô đã nói bao nhiêu lần là mày đừng chơi cái trò đó nữa mà? Mày định tập phi dao để giết ai à?

- Cháu có giết ai đâu? Cháu muốn giỏi như cô thôi mà. - Thu Đông vẫn xoay con dao găm trên tay mà chưa chịu bỏ xuống. Bà Vân đặt nồi xuống bàn rồi nhanh chóng tiến tới, giật lấy con dao từ tay cậu rồi lắc đầu.

- Nguy hiểm lắm, cô đã nói bao nhiêu lần rồi. Mà đây là kỷ vật của cô, mày cứ lôi nó ra rồi mất thì sao?

Thu Đông cúi xuống, chép miệng với thái độ thất vọng.

- Dạ, vậy thôi. Cháu xin lỗi, cháu sẽ không tự tiện lấy nó nữa.

Bà Vân bật cười, thái độ đối phó cho có này của Thu Đông giống hệt anh trai bà hồi còn nhỏ. Bà cất con dao găm vào trong tủ, nơi có cả những món đồ khác như khăn rằn, nón lá và huân chương kháng chiến được phong tặng từ thời bà còn là quyết tử quân chống Pháp ở Hà Nội những năm 1946 - 1947.

Thu Đông nhanh nhẹn sắp bát rồi mở nồi, cậu hơi ngán món cơm độn khoai nhưng vẫn đành phải chấp nhận vì giờ chẳng còn gì ăn giữa tình hình đang thiếu thốn.

- Trên thành phố thì bố mày chắc hay cho ăn cơm trắng, ở với cô thì chịu khó ăn độn khoai vậy. Bao giờ hết chiến tranh thì về.

- Cháu đã nói gì đâu? Có ăn là tốt rồi. Mà cháu thích ở với cô hơn là bố cháu, cô chịu cho cháu ở mãi đây không?

- Gớm cái thằng này! Ở với cô có mà mày khổ ra, trên Hà Nội sống sướng còn không biết đường. - Bà Vân đánh nhẹ một cái vào vai cậu, đón lấy bát cơm rồi bắt đầu bữa trưa. Hai cô cháu vừa ăn vừa nói chuyện, Thu Đông liền hỏi điều mà bấy lâu nay cậu vốn đã thắc mắc nhưng mãi mới nhớ ra khi có cơ hội.

- Sao cháu thấy thi thoảng, cô hay lôi cái khăn rằn ra ngắm lâu thế ạ? Sao cô không dùng nó?

Bà Vân vẫn tiếp tục và cơm vào miệng, nhai nuốt xong xuôi mới cất tiếng:

- Mày biết để làm gì?

- Cháu chỉ tò mò thôi.

Bà Vân đặt bát cơm xuống bàn, lấy đũa gẩy mấy cọng rau còn lại trong đĩa nhưng không buồn ăn nữa. Ánh mắt phảng phất nét suy tư khi Thu Đông vẫn đang ăn cá một cách ngon lành.

- Cái khăn ấy là một người bạn ở miền Nam tặng cô khi cô tham gia chiến dịch.

- Giờ người ấy đâu rồi ạ?

- Chết mất rồi. - Bà Vân ngước lên nhìn cháu mình, Thu Đông đang và cơm vội ngừng lại, bất ngờ khi cô ruột lại nói toạc luôn như vậy.

- Cái khăn với con dao găm, là những món đồ đã giúp cô có thêm rất nhiều dũng khí khi chống phá bọn Pháp lúc ấy. Thế nên, mày đừng lôi nó ra rồi nghịch nữa nghe chưa? - Bà Vân vỗ nhẹ vào lưng cậu, Thu Đông càng tò mò hơn nữa, cậu cố nuốt miếng khoai to tướng tới suýt nghẹn, tròn mắt rồi hỏi tiếp.

- Cô phi dao trúng một tên lính Pháp rồi lấy được tài liệu quan trọng cô nhỉ? Cô kể kỹ lại cho cháu đi.

- Tao chả kể mấy lần rồi còn gì? - Bà ngạc nhiên hỏi lại, Thu Đông vẫn nằng nặc đòi nghe, cậu và nốt cơm vào miệng rồi khoanh tay trên bàn, nhìn chăm chú cô của mình rồi nói thêm.

- Cháu vẫn muốn nghe cơ. Mấy cái cô chỉ lẫn dạy cho cháu, cháu thích cực, hoá ra hồi xưa cô oách thật. Bố cháu có mà xách dép cho cô.

- Cái thằng này! Chỉ giỏi dẻo miệng thôi. Mà tao không có dạy mày phi dao đâu. Liệu hồn không tao mách bố mày. - Bà Vân nhéo má Thu Đông rồi từ từ kể lại chuyện xưa. Sống độc thân ngần ấy năm, giờ chỉ có mỗi thằng cháu ruột, không nói lại cho nó những năm tháng gian khổ và khốc liệt ấy thì nói cho ai? Bố thì mải mê công việc, mẹ thì bên xứ người. Dù cố gắng chẳng để nó túng thiếu nhưng đâu đó vẫn thiếu đi tình cảm trong gia đình. Vậy nên từ bé, nó đã bộc lộ cá tính khá rõ rệt. Cá tính ấy cũng chẳng giống bố, cũng chẳng hề giống mẹ mà lại giống hệt cô ruột mới tức cười. Chỉ hi vọng rằng sau này Thu Đông trưởng thành, thằng bé cũng sẽ phát huy cá tính vốn có của nó để làm những điều tốt đẹp mà thôi.

...

- Hai đứa rửa chân tay đi rồi vào ăn trưa, nay bà nhờ hàng xóm thịt một con gà cho chúng mày ăn thoải mái. - Bà cụ ngồi trên cái ghế gỗ, vừa nói khi trong miệng còn đang nhai trầu. Thằng Lùng trông thấy Sim và Việt Bắc trở về liền bỏ dở đồ chơi của nó mà chạy ra, ôm chầm lấy chị gái. Nó ngạc nhiên khi cả hai anh chị đều lấm lem, mắt của Việt Bắc sưng húp còn Sim vẫn cố che đi cánh tay áo bị rách, hòng không để em trai lẫn bà thấy vết xước còn rỉ máu.

- Anh với chị sao thế ạ? - Lùng hỏi ngay mà không do dự. Sim định bịt miệng em mình nhưng nó đã chạy về phía bà nội, hoảng hốt nói to hơn nữa.

- Bà ơi, anh Bắc với chị Sim làm sao ấy!

- Hả? Làm sao cái gì cơ? - Bà cụ chống gậy đứng dậy, chậm chạp tiến tới dù đã cố hết sức để đi nhanh hơn. Tuy mắt mũi đã kèm nhèm nhưng bà vẫn nhận ra sự bất thường của cả hai, hỏi lại cho rõ ngọn ngành.

- Hai đứa có chuyện gì thế?

- Dạ... chúng cháu bị ngã ở ngoài đồng thôi bà. Bà đừng lo ạ. - Sim nhanh trí đáp lại, tạm gỡ rối tình hình hiện giờ. Việt Bắc không muốn để bà cụ phải lo lắng nên đành nghe theo Sim mà nói dối. Bà cụ vẫn sờ nắn đôi tay của cháu gái mà chép miệng.

- Giời ạ! Có làm sao thì bố mày về mắng bà mất.

- Chúng cháu không sao cả. Bà đừng quá lo ạ. - Việt Bắc nói to để bà nghe được. Cả hai sau đó ra gần giếng, múc nước lạnh cóng mà rửa tạm những vết bẩn lẫn vết thương trên người.

- Tí nữa em sẽ bôi thuốc cho anh, hi vọng là tối về bác không phát hiện ra.

- Anh nghĩ không giấu được đâu, nhưng anh sẽ có cách để nói với mẹ. Em cứ bôi thuốc đi, em còn chảy máu kìa.

- Dạ. Em... ổn rồi mà. - Sim ngập ngừng, cố ngăn cảm xúc khi lại nhớ tới chiếc bút. Việt Bắc khẽ vỗ nhẹ lên vai cô bé. Cậu sau đó đứng phắt dậy, chưa buồn ăn uống mà đi thẳng vào trong buồng. Lôi ra túi đồ mang đi sơ tán của bản thân mà lục tìm thứ gì đó.

"Ơ? Nó đâu mất rồi?"

Việt Bắc dần lo lắng khi những viên bi của cậu không hề có trong đó. Có lẽ cậu đã để nó ở nhà và quan trọng hơn là đồ của cậu hoàn toàn được mẹ chuẩn bị từ trước, việc mang theo đồ chơi hay thứ gì đó không cần thiết, chắc chắn sẽ bị loại ra khỏi suy nghĩ của người lớn trong tình huống khẩn cấp.

"Không mang theo rồi, giờ đấu với nó kiểu gì đây?"

...

Bữa trưa hôm nay có thịt, nhưng cả Việt Bắc và Sim chẳng có hứng thú ăn uống. Thằng Lùng cầm cái đùi gà cắn lấy cắn để, mút thịt của nó rồi liếm phần mỡ còn nóng hổi bám đầy trên khoé miệng. Bà cụ ăn khoai mà nhường thịt cho các cháu, trông thấy Việt Bắc và Sim uể oải, cụ gặng hỏi:

- Có thịt mà chúng mày không ăn à? Không phải lúc nào cũng được ăn thịt gà đâu.

- Dạ, chúng cháu vẫn ăn ạ. - Sim giật mình, cô bé gắp tạm một miếng lên rồi ăn cho bà vui lòng. Việt Bắc cũng cố gắng ăn một cách ngon lành. Bữa trưa hôm ấy dù rất ngon nhưng lại là bữa đầu tiên mà cả cậu và Sim phải cố gắng nuốt một cách khó khăn và miễn cưỡng.

...

Uỷ ban hành chính huyện Đan Phượng về chiều tấp nập người ra vào hơn cả lúc sáng. Các cán bộ cắm mặt vào bàn giấy không có cả thời gian để nghỉ. Mặt ai nấy đều cau có, sưng lên như bị ong chích, một phần vì mệt mỏi, một phần thì người dân hơi tí lại đòi giấy nọ rồi xin cấp cái kia.

Bà Thoa cởi nón, bước vào rồi nhìn xung quanh, họ chẳng buồn tiếp vì ai cũng đều bận rộn. Đợi có chỗ trống khi một người vừa được giải quyết thủ tục, bà nhanh trí ngồi vào đó, cán bộ thấy vậy liền nhíu mày, mặt càng sưng xỉa hơn, hỏi lại bà với giọng khó chịu.

- Chị này là có việc gì đây?

- Xin bác cấp cho em cái giấy đi đường, em về Hà Nội một hai ngày có chút việc ạ.

- Không được đâu, đang tình hình chiến tranh thế này, đi lại hiện giờ khó lắm. Chị về đi. - Cán bộ phủi tay ngay lập tức, bà Thoa lựa lúc không có ai để ý, dúi mấy đồng vào tay cán bộ rồi nói nhỏ.

- Bác chiếu cố giúp em, chồng em làm cán bộ ở nhà máy trên Hà Nội, có việc cần em hỗ trợ lắm ạ. Em biết đi lại hiện giờ khó khăn nhưng em cũng là công nhân ở đó, không thể bỏ bê việc được. Bác thông cảm cấp cho em cái giấy nhé bác. - Bà Thoa nói dối một cách khéo léo, cán bộ bắt đầu có chút dịu xuống, hỏi lại bà một lần nữa.

- Chồng chị làm gì ở nhà máy?

- Dạ, chồng em là Trưởng xưởng sản xuất ạ.

- À, cái khâu đó thì bận rộn lắm, hỗ trợ sản xuất xe phục vụ chiến dịch đây mà.

- Dạ đúng rồi bác ạ. - Bà Thoa cười đáp. Cán bộ với lấy quyển sổ trên bàn, giở ra rồi hỏi tiếp.

- Chị tên gì? Sơ tán về đây mấy người?

- Dạ em là Đào Thị Thoa ạ, có em và con trai sơ tán về đây thôi thưa cán bộ.

- Tôi nói trước cho chị rõ này, tôi cấp giấy cho chị là một chuyện, chị ra sao hay thế nào thì cán bộ chúng tôi không chịu trách nhiệm đâu, tôi nói trước rồi đấy nhé. Giờ chị cầm giấy hẹn này, ngày mai quay lại đây để lấy. - Cán bộ xé mép tờ giấy vừa viết rồi đưa cho bà Thoa. Bà cúi đầu cảm ơn rồi cất cẩn thận vào túi áo.

Tối muộn khi bà Thoa từ đồng trở về, vừa ngả người xuống giường để thả ống quần đã lội ruộng từ sáng, Việt Bắc chưa ngủ, ngập ngừng rồi từ từ tiến tới. Bà hốt hoảng, ôm lấy gương mặt của cậu mà thất kinh rụng rời:

- Ôi dồi ôi? Mắt con sao thế này? - Bà vén cả áo của cậu, xoay người con trai để quan sát. - Cả tay chân rồi người ngợm nữa, sao bầm tím vậy hả con?

- Con bị vấp té, mắt thì không may đập vào cây. Con không sao đâu mẹ.

- Không đúng, đừng nói dối mẹ. Đứa nào đánh con phải không? Nói mẹ nghe!

- Không phải ạ. Mẹ tin con đi mà. - Việt Bắc nhìn mẹ với thái độ cứng rắn, bà Thoa nhắm nghiền mắt rồi thở dài, cầm lấy tay con trai rồi bình tĩnh nói:

- Mẹ nuôi con ngần ấy năm trời, con tưởng mẹ không phân biệt được con bị ngã hay con bị đánh sao? Có chuyện gì, nói mẹ nghe nào Bắc?

Việt Bắc không dám nhìn mẹ, cậu bặm môi rồi cúi đầu xuống. Cậu đã biết không thể giấu được nhưng vẫn cố gắng nói bằng một tâm thái kiên quyết.

- Dù có chuyện gì, mẹ hãy để con tự giải quyết được không mẹ? Con... cũng lớn rồi mà...

Bà Thoa im lặng, tuy chỉ mới xa nhà vài ngày nhưng con trai bà đã thay đổi tâm tính khá nhanh. Bà không rõ có phải thằng bé đã ngấm dần những câu chuyện gian khổ năm xưa của bà hay nhờ đợt sơ tán này nó mới hiểu ra được. Nhưng dù gì thì đây thực sự vẫn là một tín hiệu tốt. Con trai của bà đã đến lúc phải trưởng thành, phải chịu trách nhiệm cho những gì nó đã làm, không thể cứ ở mãi trong vòng tay của mẹ rồi ỷ lại được.

- Thôi được rồi, nếu sự việc nghiêm trọng quá, con không được giấu hay nói dối mẹ, con hứa với mẹ đi nào?

- Dạ, con hứa. - Việt Bắc nhẹ nhõm khi mẹ tạm thời không hỏi gì nữa. Bà Thoa nhíu mày xót xa khi sờ lên những vết bầm trên người cậu, ôm con trai vào lòng rồi xoa đầu, nói sang chuyện khác mà bà thấy cần thiết.

- Nay mẹ ra uỷ ban xin giấy đi đường để về Hà Nội mấy ngày, con ở lại đây chờ mẹ, học hành cẩn thận rồi phụ giúp bà giúp các em nhé.

- Mẹ về làm gì thế ạ? - Việt Bắc ngẩng đầu lên thắc mắc.

- Mẹ về xem bố thế nào, rồi lấy thêm gạo và mắm muối góp chung với nhà em Sim, mang thêm cho em sách vở cũ của con để em học nữa. Con có đồng ý để mẹ cho em không? - Bà Thoa nhướn nhẹ đôi lông mày mà chờ đợi câu trả lời từ Việt Bắc. Cậu mừng húm, gật đầu lia lịa. Bà véo nhẹ lên má con trai. Cậu sau đó bỗng nhớ ra một chuyện, tranh thủ mẹ về đợt này thì đây là cơ hội duy nhất.

- À mẹ ơi, mẹ lấy hộ con túi bi ở trên bàn học nữa mẹ nhé. Con quên không mang theo.

- Bi á? Con định chơi bắn bi với Lùng à?

- À, vâng... - Việt Bắc ngập ngừng, bà Thoa vẫn xoa đầu con trai rồi nói.

- Chơi ít thôi, dạy em học thì hơn.

- Con vẫn dạy em Sim mà mẹ, Lùng nó còn nhỏ quá, dạy không nghe.

- Ừ mẹ biết rồi, tiện thì mẹ sẽ mang cho con.

Việt Bắc thở phào, cuối cùng thì cậu đã có thể tự tin hơn nữa khi chuẩn bị đấu một trận "sống còn" với thằng Đăng Triều sắp tới.