Anh sẽ dạy em

Tiếng gà gáy cất lên khi mặt trời còn chưa mọc. Dù đã năm giờ sáng nhưng người ta thường hay nói mùa đông có ban đêm dài hơn ban ngày.

Việt Bắc không thể ngủ được nữa vì một phần lạ nhà, và xui hơn là thằng Lùng rơi từ trên võng xuống rồi lăn tròn vào chỗ của cậu, cứ thế rúc tìm hơi ấm làm Việt Bắc bị ép hẳn vào gầm bàn.

Sợ sẽ đánh thức Sim lẫn thằng bé nên cậu không dám cựa quậy, mặc cho cả đêm với tư thế ngủ chẳng hề thoải mái. Dù đã mở mắt từ bao giờ nhưng cậu vẫn nằm im, tiếng thở đều đều của Lùng phả nhẹ sau gáy thi thoảng lại khiến cậu rùng mình.

Sim có thói quen dậy sớm khi tiếng gà ngoài sân vừa kêu. Cô bé nhìn ngó xung quanh, giật mình khi em trai đang ôm Việt Bắc mà ngủ ngon lành. Sim rời võng rồi cẩn thận bế Lùng về vị trí cũ, Việt Bắc ngay lập tức ngồi dậy, đầu cậu đập vào gầm bàn, nhăn mặt vì đau trước sự hốt hoảng của cô bé.

- Anh có sao không ạ?

Cậu ngượng chín cả mặt, lồm cồm bò ra rồi ấp úng.

- Anh... anh không sao cả.

- Em xin lỗi, cũng tại em không để ý nó. - Sim nghiêng qua ngó lại mà quan sát đầu của cậu, Việt Bắc lúc này càng thêm xấu hổ, cậu nhanh chóng gọn gàng chỗ ngủ rồi đi ra ngoài mặc cho cô bé nhìn theo với cảm giác tội lỗi. Thằng Lùng vẫn ngủ ngon lành trên võng, Sim chỉ vội đắp thêm cho em mình chiếc chăn rồi cũng tất tưởi ra theo.

- Hai đứa dậy rồi hả? - Bà Thoa cùng bà cụ đã thức giấc còn trước cả lũ trẻ con, ngạc nhiên khi thấy con trai thức dậy khá sớm dù ở nhà cậu toàn ngủ dậy rất muộn. Sim định nói gì đó, ngừng lại vì lúc này không còn tiện nữa, cô bé cúi chào rồi xin phép đi rửa mặt. Bà cụ hiền từ nhìn Việt Bắc, miệng vừa nhai trầu vừa hỏi:

- Ngủ ngon không cháu? Có lạnh không?

- Dạ thưa bà cháu ngủ ngon ạ.

- Hả? Bà không nghe thấy? - Bà cụ nghiêng đầu, đưa tai hướng về phía cậu, Việt Bắc tiến lại gần rồi hét hết cỡ, cả bà lẫn mẹ đều giật thót mình.

- Cái thằng này! Con hét thế cụ lại điếc thêm thì sao?

- Cháu xin lỗi bà ạ. - Cậu cúi đầu xin lỗi rối rít, bà cụ cười khà khà, nói thêm đôi câu nữa trước khi đi chuẩn bị ngô cho gà ăn.

- Cháu hỗ trợ con Sim nhé, hai anh em bảo ban nhau, trong nhà có gì không hiểu cứ hỏi bà.

Bà Thoa đỡ cụ đi một đoạn rồi vào trong buồng, trở ra luôn với cánh tay đang khoác túi, ra hiệu cho con trai lại gần.

- Có chuyện gì thế mẹ?

- Con rửa mặt rồi vào trong bếp ăn sáng nhé, có trứng luộc đấy ngon lắm. Giờ mẹ phải ra hợp tác xã có chút việc.

- Mẹ ra hợp tác xã làm gì ạ?

- Bác chủ tịch uỷ ban dặn các dân sơ tán về đây ra nghe phổ biến một số việc quan trọng con ạ. Chắc là việc tổ chức lớp học tạm cho các con lẫn tham gia hỗ trợ chiến dịch. Con ở nhà giúp bà giúp em Sim, có gì mẹ về sau. - Bà Thoa dặn dò một hồi rồi tiến ra cổng, Việt Bắc tần ngần trước sân một lúc, cậu bỗng có ý này rồi chạy về phía bà.

- Mẹ ơi, nếu hợp tác xã có mở lớp học tạm, mẹ có thể đăng ký thêm cho cả em Sim được không ạ?

Bà Thoa im lặng, câu hỏi vừa rồi thật sự làm bà không biết phải trả lời ra sao. Việt Bắc vẫn túm lấy áo bu dông của mẹ, cậu khẽ cúi đầu xuống mà ngập ngừng.

- Mẹ... mẹ giúp em nhé.

Bà Thoa bặm môi, xoa đầu con trai với hai hàng nước mắt đã bắt đầu rưng rưng. Dù việc này không hề nằm trong dự định của bà và cũng không phải là việc mà bà có quyền can thiệp. Bà tạm gật đầu, nhẹ nhàng nói cho con trai hiểu.

- Thực ra hợp tác xã vẫn tạo điều kiện để em được đi học, chỉ là nhà không có ai lao động chính, lại thiếu công điểm nên em không thể tới lớp. Nhưng mẹ sẽ cố gắng để em có cơ hội.

Bà ôm con trai một lát rồi sau đó mở cổng đi tới hợp tác xã. Giờ chỉ còn một mình cậu trong căn nhà hẵng còn xa lạ này, một cảm giác trơ trọi bỗng xuất hiện làmhai con mắt cay xè. Cậu đưa tay lên dụi lấy dụi để. Hành động yếu đuối ấy thật chẳng ra làm sao cả, quay lưng tiến vào trong bếp để kiếm quả trứng lót dạ cho bữa sáng.

- Sao anh lại khóc ạ? - Sim lù lù xuất hiện ngay đằng sau, Việt Bắc ngớ người tới nỗi không còn giật mình mà lại chuyển sang trạng thái xấu hổ lần nữa, cố gắng bao biện.

- Anh có khóc đâu, bụi bay vào mắt.

- Trứng luộc đây, anh ăn đi. - Sim đưa cho cậu quả trứng gà, cậu ngại ngùng mà cầm lấy, chưa muốn ăn vội mà hỏi lại cô bé.

- Em ăn chưa mà đã đưa cho anh rồi?

- Em vừa ăn xong ạ, may quá, có năm quả đủ cho năm người. Em phần thằng Lùng ở trong bếp rồi nền anh đừng lo.

- Anh thấy ở nông thôn cũng tiện, nhà nuôi gà nuôi lợn, có thịt có trứng. Trên thành phố thì anh không được ăn trứng nhiều, hàng tháng mẹ đi xếp hàng suốt có lúc còn không có nữa cơ. - Việt Bắc vừa ăn vừa kể, mùi thơm cùng lòng đào béo ngậy của trứng mới, liếm mép liên tục.

- Vậy hả anh? Em cứ nghĩ trên đó mọi thứ đầy đủ hơn ở đây. - Sim tròn mắt trước lời kể của cậu, Việt Bắc mỉm cười nhìn cô bé rồi nói thêm.

- Ừ, trong xóm anh ở có vài người nuôi lợn ngay trong nhà, nhưng chỉ nuôi một con thôi, không to như lợn nhà em.

- Ơ, lợn trong nhà thì nuôi kiểu gì ạ? - Sim hồn nhiên hỏi lại.

- Anh cũng không biết nữa, anh... chưa nuôi bao giờ... - Việt Bắc gãi tai, cười trừ khi đã ăn xong. Cả hai ngập ngừng không biết nói tiếp chuyện gì thì bà cụ chậm chạp tiến ra sân, tay cầm rổ ngô lẫn thóc rồi kêu lớn:

- Sim ơi, cho gà ăn hộ bà.

- Dạ.

Sim nhanh nhẹn đón lấy rổ, một tay đỡ bà vào trong cho đỡ lạnh. Việt Bắc thấy vậy cũng chạy tới giúp. Cậu dìu lấy bà thay Sim để cô bé làm tiếp việc. Trước sân nhà hiện giờ tiếng gà cục tác liên hồi khi cô bé luôn tay rắc thức ăn. Việt Bắc ngồi trước bậc thềm, ngắm nhìn dáng vẻ hoạt bát của Sim với một cảm giác khá lạ. Cái lạ ấy khiến cậu rất thoải mái, thi thoảng nó giúp cậu tạm quên đi nỗi nhớ nhà mà chỉ vừa mới đây, cậu hẵng còn rưng rưng nhớ về nó.

- Anh...

- Em...

Cả hai đồng thanh kêu lên, Việt Bắc và Sim tròn xoe mắt nhìn nhau, cậu nhanh miệng hơn mà đáp.

- Em muốn nói gì với anh hả? Em cứ nói trước đi.

Sim lưỡng lự nhìn sang hướng khác trong khi đôi tay vẫn rắc đều thóc và ngô. Cô bé mím môi, đôi má đỏ hây hây nhưng không phải vì ngại ngùng mà do cái lạnh làm nó bị cước tự lúc nào.

- Em... sẽ cùng thằng Lùng ngủ ngoài chuồng lợn vào tối nay.

- Sao vậy? - Cậu ngạc nhiên hỏi lại, Sim cúi đầu rồi lí nhí. Cô bé vẫn cảm thấy lăn tăn chuyện lúc sáng khi nghĩ đó là lỗi của mình.

- Em không trông Lùng để nó lăn vào anh, để anh nằm cả dưới gầm bàn. Đúng là... không nên nằm chung buồng nữa. Em xin lỗi.

- Anh có thấy sao đâu? - Cậu nói dối nhưng thực lòng cậu không hề muốn Sim và Lùng ngủ ở ngoài, tiếp tục nói quá lên hơn nữa. - Ở nhà anh nằm ngủ lung tung lắm, chỗ nào cũng ngủ được, dưới gầm bàn, dưới chân gác xép, rồi cả trong bếp anh đều ngủ được hết. Em đừng nghĩ hay lo lắng gì cả.

Cô bé đưa mắt lên nhìn cậu nhưng vẫn cảm thấy bối rốitrong lòng. Việt Bắc sau đó không muốn nhắc về vấn đề ấy nữa, cậu liền kể một chuyện mà ban nãy cậu đã định nói.

- Sáng nay mẹ anh đi ra hợp tác xã, anh đã xin mẹ đăng ký cho cả em được đi học ở lớp học tạm đó.

- Thế ạ? - Ánh mắt lẫn gương mặt của Sim thay đổi hẳn, cậu có thể thấy sự háo hức lẫn niềm vui hiện lên rõ mồn một.

- Ừ, mẹ anh còn nói rằng sẽ cố gắng để em có cơ hội được đi học lại, nên em đừng buồn nữa nhé.

Sim bất giác im lặng. Kể từ khi ông Lâm đi chiến dịch, cô bé đã phải thay bố để trở thành lao động chính trong nhà. Hầu như sáng nào, Sim cũng theo các cô các bác ra đồng làm việc để lấy công điểm. Việc học bị gián đoạn từ đó, cô bé chỉ đành ngậm ngùi chấp nhận.

- Nếu khó quá thì... anh sẽ dạy em. Em có chịu không?

Việt Bắc vẫn ngồi đó, nhìn cô bé với sự mong đợi. Cảm xúc của Sim cứ xoay như chong chóng, cô bé tươi tỉnh trở lại rồi gật đầu liên tục, lọn tóc hai bên đung đưa theo nhịp trông nó đáng yêu vô cùng. Việt Bắc chống tay ra sau, ngả người để hít cái lạnh của mùa đông rồi tâm sự.

- Từ trước tới giờ, anh không thích đi học cho lắm. Suốt thời gian ấy anh chỉ nghe theo bố mẹ cho xong dù rằng anh được mẹ kể suốt về những gian khổ rồi khó khăn, nhiều bạn muốn đi học mà không được. Nhưng khi đi sơ tán và gặp em, thấy rõ sự khao khát của em... anh mới hiểu vì sao bố mẹ lại cố gắng tới như vậy.

Lúc này chỉ còn đàn gà vẫn cặm cụi mổ xuống đất với những âm thanh cục cục. Chiếc rổ trên tay cô bé đã hết nhẵn thóc và ngô, Sim vẫn cầm chặt lấy nó, nhìn Việt Bắc khi cậu cũng đang quan sát mình. Nụ cười toả nắng trong ngày giá rét ấy đã, trái tim của Sim đã đập nhanh hơn mà cô bé không hề hay biết.

- Anh sẽ cố gắng học... học để còn dạy cho em nữa. Đừng chê anh nếu anh giảng bài mà khó hiểu nhé.

- Em cảm ơn anh ạ. - Sim ôm chặt rổ vào ngực rồi chạy ù ra sau gian bếp để không cho cậu trông thấy sự ngượng nghịu của bản thân. Suốt cả buổi sáng hôm ấy, Sim bỗng dưng háo hức vô cùng, không hẳn là việc cô bé có cơ hội được đi học lại hay không, nhưng chắc chắn rằng, khi có Việt Bắc ở đây, Sim sẽ không còn là một đứa trẻ bị thất học nữa.

...

Chiều tối muộn hôm ấy bà Thoa trở về từ hợp tác xã, Việt Bắc đang cùng thằng Lùng chế cái còi từ củ ấu, định đưa lên miệng thổi thì dừng lại. Cậu đưa cái còi cho thằng Lùng rồi chạy về phía mẹ, mong đợi một tin mà suốt cả ngày cậu đã thấp thỏm.

- Mẹ về muộn thế ạ?

Bà Thoa với nét mặt có chút mệt mỏi, nhìn ngó xung quanh một lát rồi hỏi lại cậu.

- Sim với bà đâu con?

- Sim đang luộc khoai và rau dưới bếp để làm cơm tối, con ở đây trông em Lùng còn bà ở trong nhà ạ. Mà… chuyện thế nào rồi mẹ?

Bà cẩn thận kể lại tường tận sự việc cho con trai một cách khéo léo.

- Đúng là hôm nay bên phía hợp tác xã đang gấp rút tổ chức lớp học tạm luôn cho các con theo chỉ thị từ phía trên xuống. Sáng mai con sẽ tới đình làng để học cùng các bạn và các em nhé.

Bà Thoa tiếp tục nói thêm, không hề biết rằng Sim đã nấu xong bữa tối mà đứng gần đó, cô bé đã nghe thấy hết mọi chuyện.

- Mẹ có xin phép các bác cán bộ, có gì mẹ sẽ làm thay cả phần của em Sim để em được tới lớp, nên con yên tâm nhé Bắc.

- Con cảm ơn mẹ. - Việt Bắc ôm chầm lấy bà cùng sự vui sướng hiện rõ mồn một trên gương mặt. Sim bẽn lẽn tiến tới, nhẹ nhàng thưa.

- Bác ơi... cháu… cảm ơn bác nhiều lắm, nhưng… cháu không dám nhận lấy công sức của bác đâu ạ…

Bà Thoa quan sát cô bé, sự xót thương lẫn xúc động nhanh chóng ập tới, bà không còn kìm được nước mắt. Bà giơ tay ra hiệu cho cô bé lại gần, ôm lấy Sim rồi cất tiếng với giọng nghẹn ngào:

- Bác dành một vài buổi làm cả phần của con thì có đáng là bao? Con vẫn cứ đi làm, nào tiện thì ra đình màhọc, xã luôn ưu tiên cho con em bộ đội mà.

Việt Bắc mỉm cười nhìn mẹ và Sim, tiếng còi ấu hú lên đột ngột từ thằng bé Lùng khiến tất cả giật thót, bật cười trước sự nghịch ngợm ấy rồi cùng nhau thưởng thức bữa tối ấm cúng trong những ngày sương giá còn phủ dày nơi đây...

...

Sáng hôm sau, Việt Bắc bị Sim gọi dậy từ sớm. Thằng Lùng không rõ vì sao cứ thích lăn vào cậu rồi ngủ. Cô bé cả đêm cũng không ngủ được, thi thoảng lại tỉnh giấc để bế nó về võng. Việt Bắc ngáp ngắn ngáp dài, uể oải chuẩn bị vở bút rồi ra sân rửa mặt. Bà Thoa đã đi ra hợp tác xã từ trước nên dặn cô bé gọi cậu thức dậy để tránh bị muộn. Xong xuôi đâu vào đó, Sim đưa cậu củ khoai lang đã luộc chín rồi khẽ nói:

- Anh ăn tạm rồi đi lớp nha, em ra đồng.

- Ơ? Em không đi học cùng anh à?

- Em… chỉ ra một lát thôi ạ. – Sim ngập ngừng, dù bà Thoa có nói sẽ làm thay cả phần của Sim nhưng cô bé vẫn cảm thấy không đủ. Nếu không làm việc thì cuối vụ nhà không còn gì để ăn, đó là điều mà cô bé đã suy nghĩ từ trước.

Việt Bắc cầm lấy củ khoai, cậu nhìn cô bé với ánh mắt trìu mến rồi chào bà cụ, đi bộ chậm rãi ra đầu làng.

Không khí làng quê sớm tinh mơ thật trong lành và yên tĩnh hơn ở thành phố, cậu hít thật sâu một cách sảng khoái khi từng hạt sương lạnh len lỏi vào khắp các giác quan của cậu. Nhưng chưa kịp tận hưởng trọn vẹn, một cảm giác khó chịu lại xuất hiện ngay lập tức khi cậu bắt gặp thằng nhóc đáng ghét kia cũng đang đi tới lớp cùng mình - Trịnh Thu Đông.

Các cụ nhà ta có câu, "ghét của nào trời trao của đó", trong trường hợp này quả nhiên chẳng sai chút nào.