Chương 9 - "Lớp học" phương ngữ: miền trong, miền ngoài

Thế là khuya hôm đó, thay vì yên giấc say thì tôi lại phải thức để chiều lòng cái cục nợ từ kiếp trước này của tôi. Nó yêu cầu cái gì ta? Ờ, là nó nhờ tôi dùng kinh nghiệm và hiểu biết thực tế để nói cho nó nghe những nét nổi bật trong ngôn ngữ giao tiếp của người miền ngoài khác với miền trong ra sao, đặng giúp nó làm tài liệu dẫn chứng cho bài thu hoạch. Ừm... Để coi nào. Tôi biết không nhiều đâu, nhưng tôi phải thừa nhận rằng nhỏ giờ nó đòi mười cái thì tôi cũng đáp ứng cho nó hết tám cái, gần như đã thành thói quen khó bỏ, nên cũng ráng hồi tưởng và xâu chuỗi lại những điều tôi biết để diễn giải cho nó nghe.

- Dạ rồi. Mà chỗ nào quan trọng nhớ nhắc em với nghen, để em ghi chú đặc biệt.

- Ừa, bắt đầu nè. Nhìn chung thì giữa hai miền, giọng nói tất nhiên là cái khác biệt dễ thấy nhất, ngoài ra còn có câu cú với từ ngữ nữa. Mà trước tiên mình cứ nói về câu từ đi ha.

- Dạ.

Nếu người miền ngoài thường nói rõ câu, đầy đủ và chi tiết, rất ít khi gây hiểu lầm cho người không cùng địa phương thì người miền trong lại có thói quen nói lướt, lược bớt câu chữ.

Ví dụ đơn giản như một lần tôi với nhỏ em nhà cô dượng đi chợ. Tôi quen cách nói ở quê, hỏi người chủ hàng ở ngoải bằng một câu đúng ba từ “Này nhiêu chị?”. Cái rồi bà chị đó dòm tôi ngơ ngác. Xong con nhỏ em nhà cô dượng nó mới cười bảo với tôi là phải hỏi cho rõ ràng thì người ta mới hiểu: “Cái này bao tiền một cân í nhờ chị nhờ?”.

Hay một lần tôi ở nhà cô dượng, gặp nhân viên thu tiền nước sinh hoạt tới tìm nhưng cô dượng đi thăm bà con ở trên Phú Thọ chưa về, xong cái chú đó hỏi là cô dượng từ hôm đi có gọi điện về dặn hai anh em đóng tiền nước không mà thông báo cả mấy ngày rồi vẫn cứ im lặng. Nhỏ em nó không biết, quay qua hỏi tôi. Tôi cũng không biết luôn, mới nói với chú đó là “Dạ, hổm rày con hổng nghe”. Chú đó không hiểu tôi nói gì. Con nhỏ em nó mới vừa cười vừa đánh tay tôi, nói lại với chú đó là “Ý anh cháu bảo mấy hôm nay anh í không nghe bố mẹ cháu nói gì về chuyện đóng tiền cả chú ạ”. Ở quê tôi thì rày là nay trong câu “Rày đây mai đó”, hổm rày là từ hôm đó tới hôm nay mà bị nói lướt kết hợp với lược bớt từ ngữ nên thành ra nó như vậy.

Hay tôi vẫn thấy ở miền ngoài, khi mọi người nói chuyện với nhau mà có nhắc về một ai khác thì sẽ là: anh í, chị í, em í, cô í, thầy í, trò í, bạn í, ông í, bà í, dì í, dượng í, cậu í, mợ í, con mẹ í, thằng cha í; với í là biến âm của ấy. Nhưng người miền trong sẽ nói lướt những từ trên thành: ảnh, chỉ, ẻm, cổ, thẩy, trỏ, bản, ổng, bả, dỉ, dưởng, cẩu, mở, con mẻ, thằng chả. Tương tự với mấy từ: ngoài í, trong í, bên í, trên í; thì sẽ là: ngoải, trỏng, bển, trển. Hay cá biệt còn có cụm từ mấy người đấy hoặc mấy người bọn họ, thì miền trong sẽ nói thành mấy ngưởi (“Tui hổng quen biết mấy ngưởi”, “Sao mấy ngưởi có thể hành xử khó coi như vậy được?”,... Tuy nhiên cách nói này không áp dụng cho những người mà mình kính trọng). Còn nhiều nữa, như hổm (hôm í), nẳm (năm í), đẳng (đằng í),...

Thành thử anh em ở trong thì thôi không nói làm gì, chứ anh em ở ngoải khi nghe câu chuyện của tôi sẽ thấy những từ lạ lạ kiểu này xuất hiện thường xuyên. Biết là ít nhiều nó không có được quen với anh em cho lắm, nhưng mong anh em thông cảm giùm tôi nghen. Bởi đặc trưng vùng miền nó vậy, bỏ đi thì mất cái chất Nam Bộ quá; nên tôi vẫn ráng diễn đạt làm sao cho anh em dễ hiểu nhất có thể mà. Và hy vọng sau màn thảo luận của hai anh em tôi đêm nay, anh em sẽ không bị hoa mắt với hàng tá phương ngữ trong câu chuyện của tôi nữa, cũng rộng lòng đón nhận những thổ âm đó, từ từ hòa mình vào chung với nó, như thể anh em chính là một phần “Chôn nhau cắt rốn” của cộng đồng miền Nam tụi tôi luôn, hen.

Rồi, tiếp tục chủ đề chính.

Bây giờ tôi lại kể cho quỷ em nó nghe mấy câu cửa miệng người miền ngoài hay dùng. Ví dụ như khi có điều gì làm cho mình phải cảm thán, người ta thường buột miệng “Ối giồi ôi!” (với giồi là biến âm của giời tức trời), hay nói nhanh hơn sẽ là “Ủ uôi!”; nó tương đương với câu “Úi trời ơi!” ở miền trong, hay “Trời đất tía má ơi!” mà nhiều khi được rút gọn chỉ còn đúng hai từ “Trời má!” hoặc “Trời mẹ!” (Trời đất cha mẹ ơi!). Rồi khi có điều khiến mình ngạc nhiên, thì miền ngoài sẽ thốt lên một tiếng “Ơ!”, “Ô!”; còn miền trong lại “Ế!”, “Ủa!”.

Đặc biệt hơn chút xíu, ở miền trong có từ “Trờ quơ!” khá phổ biến khi chị em phụ nữ nói chuyện khôi hài với nhau. Nó thực chất là tiếng “Trời ơi!” được phỏng theo giọng Bình Định nhờ cách phát âm vừa dễ thương vừa ngộ nghĩnh. Khá giống với trường hợp của tiếng “Mèn đét ơi!” (Trời đất ơi!) được mượn từ đồng bào Khmer Nam Bộ vậy, bởi vì vốn không phải tiếng mình nên nghe nó lạ tai và dễ thương. Phía còn lại, chị em phụ nữ ở miền ngoài cũng có một từ tương tự là “Eo ôi!” hoặc “Eo ui khiếp!” mỗi khi bắt đầu tếu táo về chuyện gì đó, cái giọng điệu của nó nghe mắc cười gì đâu.

Một chi tiết đáng chú ý khác trong cách nói chuyện của miền ngoài mà tôi thường xuyên bắt gặp, là khi nhận một thứ gì đó do người khác mang tới cho mình (từ quà biếu, quà cho, tiền mừng tuổi [miền trong kêu là lì xì], hoặc có người gắp giùm thức ăn, chia phần cho từng người trong nhóm, hay chỉ đơn giản là nhờ người khác đưa giúp một thứ mình đang cần như đôi đũa, cái chén, chai nước,...) thì họ đều dùng tiếng xin khá là hay, vừa đơn giản lại vừa đủ lịch sự mà không cầu kỳ. “Vâng, cháu xin ạ!”, “Ừ, chị xin nhớ!”, “Rồi, thế cho bác xin” (dùng khi nhận quà để bày tỏ thái độ cảm ơn chân tình); “Em xin”, “Chú xin”, “Anh xin” (dùng trong các trường hợp còn lại, mục đích chỉ để đáp lời cho khỏi bất lịch sự thôi).

Khác với miền ngoài, ở miền trong thì đều dùng lời cảm ơn hết. Nhưng với những trường hợp đôi bên đã thân nhau thì không cần nói gì ngoài tiếng đáp cơ bản là “Dạ.” hoặc “Ờ.”, “Ời.”; ngược lại, nếu lên tiếng cảm ơn sẽ bị cho là khách sáo, không coi đối phương là tình thân (mặc dù cũng có trường hợp ngoại lệ, như khi bạn bè thân nhau quá, muốn chọc nhau thì vẫn nói lời cảm ơn để tỏ ra mình đang lịch sự khách sáo với người ngoài chứ không phải thân quen; hoặc vẫn thể hiện thái độ tình cảm thân thiết bằng lời cảm ơn nhưng với giọng điệu dễ thương, nũng nịu).

Tương tự vậy, người miền ngoài mỗi khi nói chuyện với người lớn tuổi hơn mình (đặc biệt với bậc cha chú, ông bà) thì hay kèm từ ạ ở cuối câu, còn người miền trong không dùng từ đó mà hay dùng từ dạ ở đầu câu với hàm ý thưa gửi. Cả hai cách, cách nào cũng đều thể hiện thái độ lễ phép (đôi khi là lịch sự) trong giao tiếp hết.

À, có điều này cũng khá thú vị. Từ khi ra ngoải tôi mới biết bạn bè có cách xưng hô với nhau là tớ - cậu thiệt nghe, y chang lời thoại trong mấy bộ truyện tranh Đô-rê-mon và 7 viên ngọc rồng mà ngày xưa còn nhỏ anh em mình hay đọc. Hồi đó tôi cứ tưởng đâu nó chỉ có trong văn viết thôi chớ, ai dè ở ngoải mọi người lại nói chuyện như vậy. Chứ như miền trong thì ngoài tao - mày giống miền ngoài ra, tôi chỉ nghe xưng hô bạn bè với nhau là mình - bạn, tui - ông/bà/bồ, hoặc dùng chính tên của nhau (giống miền ngoài nữa nè) để xưng hô chứ tôi chưa thấy ai dùng cậu - tớ.

Mà để nói qua một chút cái từ bồ bên trên đã. Hồi ở ngoải tôi có quen miệng gọi mấy đứa bạn học chung, xong tụi nó cũng thắc mắc với tôi về nghĩa của nó. Tôi không biết, chỉ nói đó là từ dùng để gọi bạn, cũng nghĩ đơn giản là phương ngữ Nam Bộ thôi. Tới bây giờ nghe quỷ em nó giải thích thì tôi mới biết té ra nó là từ mượn được du nhập từ tiếng Pháp khi Việt Nam bị thực dân đô hộ. Từ nguyên trong tiếng Pháp là pote, nghĩa là “bạn”, “người đồng hành”; người mình mượn nó và phát âm hơi trại đi cho thuận miệng, biến thành bồ-tèo, về sau rút gọn chỉ còn bồ để gọi người yêu, bạn bè hoặc anh chị em thân thiết.

Ngoài ra còn một từ mà hồi ở ngoải tôi quen miệng xài, làm mấy đứa bạn tôi tụi nó cũng có hỏi nhưng tôi không biết rõ, nhân tiện hôm nay lôi ra hỏi quỷ em coi sao, đó là từ cà chớn. Té ra nó được mượn từ đồng bào Khmer Nam Bộ (nên người miền ngoài không hề có từ này), từ nguyên của nó là kchưl, với nghĩa lười biếng, vô trách nhiệm; khi qua tiếng mình thì dùng để ám chỉ những gì thiếu nghiêm túc, không đáng tin cậy á. Cụ thể là khi ai đó nói xạo hay đùa cợt cho vui thì ở miền trong người ta sẽ dùng từ này để trách móc một cách nhẹ nhàng hoặc hàm ý răn đe tùy ngữ cảnh: “Nè! Cà chớn vừa nghe mậy! Đang nghiêm túc đó nghen!”, “Cái thằng đó nó cà chớn xưa giờ mà, kệ nó đi”; hoặc khi ai đó lỡ hẹn, thất tín, làm việc không tử tế đàng hoàng: “Mé! Kêu 9 giờ có mặt mà gần 10 giờ rồi còn chưa thấy đâu! Cà chớn thiệt chứ mậy!”, “Đó bây coi! Tao kêu nó ở nhà thì lo cơm nước cho cả tổ về ăn đặng chiều còn phải vô ca sớm mà nó nấu cà chớn vầy nè! Cơm canh vầy ai mà nuốt cho nổi!”,...

À, và tôi nghĩ kể từ lúc này, tôi phải dùng nó với dấu “-” để thể hiện nó được phiên âm từ một từ ngoại đa âm tiết, giống như cà-phê hay cà-rốt (miền trong thường kêu là củ cải đỏ) mượn từ tiếng Pháp vậy; kẻo hồi mấy anh em lại lôi tụi nó ra để gài nhau “Ở trong Nam ngoài cà chua với cà tím còn có thêm cà-chớn nữa, muốn ăn hông, tui chở xe ra tui biếu” thì cũng mệt đó nghe.

Mà ủa, mém quên. Còn một từ tôi đang tính nói, đó là từ mình ên tức “chỉ có một mình” rất phổ biến ở khu vực Tây Nam Bộ và vùng tiếp giáp với Sài Gòn, quỷ em nó nói từ ên này cũng được mượn từ đồng bào Khmer giống từ cà-chớn và mèn đét ở trên kia luôn. Hồi ở ngoải, tôi quen miệng xài miết, riết làm mấy đứa bạn tôi cứ cười chọc tôi hoài. Tụi nó bảo tôi lạ, thú vị, hay hay; có lẽ đó là một trong những lý do khiến tụi nó thích nói chuyện với tôi những khi rảnh rỗi. Chẳng kể gì trai hay gái, hầu như đứa nào cũng thừa nhận như vậy hết. Ờ, ngộ ghê.

Rồi, thêm vụ này nữa.

Trong cách nói chuyện thường nhật, người miền ngoài rất ưa dùng từ thế, trong khi miền trong lại quen dùng từ vậy. Đơn cử như ở ngoải người ta hay nói là “À thế à?”, “Thế hử?”, “Lại chả thế”, “Như thế cũng được”, “Làm sao nữa thế?”, vân vân; tương đương mấy câu miền trong hay nói là “Vậy ớ hở?”, “Vậy hả?”, “Như dị cũng được”, “Làm sao nữa dợ?”, với dợ và dị đều là cách nói khác của vậy ớ nghe anh em ở ngoải nghe. Do giọng miền trong phát âm phụ âm v như d kết hợp với nói trại nên mới có ba từ chung một nghĩa vậy (dậy) - dị - dợ. Riêng từ dợ có lẽ vì thói quen lướt nhanh hai từ “vậy hở?”, về sau hiện tượng này phổ biến quá nên nó được dùng tương đương với từ vậy ở cuối câu hỏi luôn (là tôi nghĩ thế, bởi tôi thấy dợ chỉ được đặt ở cuối câu hỏi, như mấy câu “Sao dợ?”, “Kỳ quá dợ?”, “Nãy anh vừa mới đi đâu dợ?” mà không ai dùng ở đầu câu hoặc giữa câu bao giờ). Có một lưu ý nho nhỏ ở chỗ này, là ba từ vậy, dị, dợ khi được đặt ở cuối câu thì người ta sẽ phát âm gần giống thanh “hỏi - ngã” của miền trong chứ không phải thanh “nặng” như chữ viết.

Tới đây lại phát sinh thêm một chi tiết nữa. Người miền ngoài phân biệt rất rõ hai thanh “hỏi” và “ngã”, phát âm hai thanh nghe cũng khác luôn; nhưng ở miền trong lại gom thành một, gọi chung là thanh “hỏi - ngã”. Tôi phát hiện ra nó từ khi nghe một câu mà mọi người ở ngoải rất hay dùng là “Đã bảo rồi mà không nghe!”, cụm từ đã bảo vì được phát âm liền nhau nên rất dễ so sánh. Ngoài ra còn một vài từ ghép như dũng cảm, cổ vũ, diễn giả, bổ dưỡng, chủ nghĩa; nếu người miền trong nói thì hai thanh y chang nhau, nhưng người miền ngoài nói thì khác nhau rõ rệt.

Mà nhân nói tới vụ phát âm chung d - v của miền trong, tôi lại nhớ tới một chi tiết. Ở ngoải tôi nghe mọi người phát âm những từ có phụ âm đầu r hầu như đều gom về một âm chung với gi, d hết; tức là âm vị /z/ trong phiên âm quốc tế IPA mà con quỷ em nó vừa nói với tôi, nghe giống âm vị của âm đầu z trong từ zoo của tiếng Anh vậy. Còn người miền trong thì đa số gom ba phụ âm đầu gi, d, v thành một âm là /j/, nghe giống âm vị của âm đầu y trong từ young. Thực ra đây không phải là không thể phát âm cho đúng với tiêu chuẩn, mà do thói quen được tiếp nối qua từng thế hệ ở mỗi vùng miền. Bởi vì tôi đã thử phát âm phụ âm v (/v/) và gi, d (/z/) theo tiêu chuẩn quốc tế rồi, nó dễ ợt; tôi cũng hỏi mọi người ở ngoải thử phát âm phụ âm r (/ʐ/) vừa cong vừa rung nhẹ đầu lưỡi cho đúng tiêu chuẩn thì ai cũng phát âm được hết. Tức là: nếu chú ý phát âm theo tiêu chuẩn thì vẫn làm được, chẳng qua vì thói quen từ nhỏ đã thành nếp văn hóa giao tiếp, ai ở tại vùng miền đó cũng đều như vậy nên mọi người không muốn phát âm khác đi để mình bị lạc lõng thôi.

Còn gì nữa ta? À, giờ nói về tình thái từ đi hén. Khi giao tiếp, tình thái từ rất phổ biến và quan trọng, nên tôi nghĩ là quỷ em nó sẽ cần tới cái này, ừm.

Để coi, có một nhóm từ tình thái mà tôi nghe người miền ngoài hay dùng là nhớ, nhá, nhở, nhể, nhề, nhờ, nhì, nhỉ, nhẩy, í, ấy; nhóm này nó không hề có ở miền trong. Ví dụ như mấy câu:

“Thôi chào các bác, vợ chồng em xin phép về đã nhớ! Chú thím về đây nhớ các cháu ơi!” - Là câu chào tạm biệt của vợ chồng người em ruột của dượng tôi; 

“Ha ha ha! Cho anh chừa đi nhá! Ai bảo dám chơi đểu em!” - Cái này là câu của con nhỏ em nhà cô dượng tôi nó cười giễu tôi khi tôi trả đũa nó bất thành nè;

“Bố tiên sư! Cái nồi cơm hôm nay bị làm sao í nhở?” - Cũng là nó khi nó đổ lỗi cho cái nồi cơm thay vì thừa nhận do nó cắm cơm mà quên bật nút xuống; 

“Ủ uôi! Cái Liên nhà cô Duyên càng lớn trông càng xinh gái phết đấy nhể!” - Là dì hàng xóm thốt lên khen nó sau khi về quê chăm người bệnh gần một năm mới quay lại Hà Nội; 

“Đấy! Thế thôi! Được chưa í nhề?” - Câu hỏi kiểu này là của ông tổ trưởng tổ làm việc của tôi, hơi tỏ vẻ đàn anh, kẻ cả một chút, nhưng cũng tùy ngữ cảnh và giọng điệu mà nó có thể mang hàm ý tấu hài ở trỏng nữa; 

“Eo ôi kinh í nhờờờ! Nghe mà hãi thế không biết! Anh làm em hãi quá cơ! Thế thôi để em làm thêm ống nữa cho đỡ hãi cái nào!” - Ờ, là nó, lại là nó, con nhỏ em nhà cô dượng tôi, khi tôi khuyên nó muốn hạn chế nguy cơ béo phì thì đừng nên ăn nhiều đồ ăn vặt, thế rồi nó trêu ngươi tôi bằng câu đó đó. 

Mà từ từ, để nói qua về con nhỏ em này chút xíu đã. Đúng ra tôi cũng phải gọi nó là “guỷ em nhà cô dượng” giống con “quỷ em nhà dì dượng” này luôn nè mấy ông nè; nhưng vì một lý do khá phức tạp liên quan tới vấn đề tâm linh bắt tôi phải kiêng kỵ, là kiêng cho số mạng của nó; thành thử tôi không thể dùng từ quỷ với hàm ý trêu chọc để gọi nó như quỷ em tôi được, dù là gọi sau lưng (và thậm chí tôi đã phải cố tình dùng chữ gủy để thay cho quỷ vì cái phép kiêng kỵ này đó chứ đâu phải tôi bị sai chính tả). Về điều này, kỳ thực tôi vốn không có tin đâu, ư mà nghĩ cho nỗi khổ tâm của cô út tôi nên tôi thuận tình làm theo lời cô dặn.

Quay lại nhóm tình thái từ như ở trên. Miền ngoài thì vậy; còn ở miền trong thì hay dùng mấy từ nha, à, hà, ha, há, ớ, hơ, nghen, nhen, hen, nghe, nhe, he, hé, hén mà miền ngoài không dùng để nói những câu tương tự. Tất nhiên không nhất thiết phải đúng như mấy câu tôi ví dụ ở trển, bởi thực tế mọi người ở cả hai miền đều áp dụng linh hoạt với nhiều kiểu câu, với nhiều thái độ biểu đạt mà tôi không có tiện lấy ví dụ hết ra cho quỷ em tôi nó nghe được.

Rồi, tiếp nữa.

Có một từ thuộc dạng tình thái làm tôi hơi bị ấn tượng trong cách nói của người miền ngoài, đó là từ cơ. Tôi không biết miền trong có từ nào tương đương không, nhưng tôi thấy nếu dùng từ này để du nhập vào tiếng quê tôi thì cũng rất là thú vị. Thí dụ như mấy câu mà tụi bạn ở ngoải của tôi hay xài: “Mày nói cái gì cơ?”, “Thế cơ á?”, “Uầy ui! Tốt quá cơ! Tốt nhờ! Tốt thế!”, “Lại còn thế cơ đấy!”. Nó mang sắc thái biểu đạt có phần nhấn mạnh mức độ trêu ngươi, châm biếm hay xỏ xiên điều gì đó hơn là một câu hỏi hay một câu khẳng định thông thường. Là tôi thấy như vậy. Và mặc dù trêu ngươi, châm chọc nhưng lắm lúc nghe nó cứ hài hài sao á.

Lại cũng là cơ, nhưng đôi khi tôi thấy tụi con gái sẽ dùng với thái độ hơi đòi hỏi kiểu làm nũng một chút: “Nhưng em thích cái này cơ!”, “Anh nói gì cơ ạ?”; ờ, kiểu vậy, nghe cũng khá dễ thương. Con gái miền trong thì giọng nói ngọt ngào, muồi mẫn, nghe dễ thương ngay từ khi tai mình cảm nhận được âm sắc; còn con gái miền ngoài thì sắc bén ở cách dùng từ ngữ, phải tới khi ý nghĩa của từ ngữ đó thấm vô đầu mình thì mình mới thấy nó đáng yêu... À, thêm một từ khác biệt ở chỗ này, là miền ngoài thì gọi đáng yêu, miền trong thì kêu dễ thương để khen ai đó có diện mạo, cử chỉ, hành động hoặc tính cách khiến mình thấy mến.

Và miền trong thường kêu một cô gái, em gái ít tuổi hơn mình hay bạn nữ cùng trang lứa là nhỏ (nhỏ Mai, nhỏ Hiền, nhỏ Diệu) thì miền ngoài lại gọi là cái (cái Xoan, cái Bưởi, cái Thoa). Mà mỗi khi bắt gặp cô nàng nào đó có vẻ ngoài ưng mắt thì miền ngoài hay dùng từ xinh, còn miền trong lại quen dùng từ đẹp: “Ù uôi mày ơi! Nhìn em kia xinh chưa kìa!”, “Ê! Ê! Nhỏ đó đẹp ghê mậy!”... Ủa khoan, từ đã. Cái đồ quỷ em này, sao nó cứ ngồi chống tay lên bàn để tựa đầu rồi nghiêng mặt dòm tôi xong cười tủm tỉm cái gì không biết?

- Nè. Không lo ghi chú tiếp đi, cứ ngồi dòm anh mày là sao? Còn cười nữa chứ? Bộ cái mặt anh mày dòm thấy mắc cười lắm hả?

- Chi đâu. Dòm cho nhớ, đặng mai mốt ra trường rồi đi lấy chồng, em phải kiếm một người có cái mặt đần thúi y chang vầy thì em mới cưới ớ nghe.

Thiệt tình. Tôi cũng đến sợ cái điệu cười nham hiểm của nó luôn.

- Thôi nghe mậy! Giỡn hoài! Lo mà tập trung vô, lẹ cho anh mày còn đi ngủ nữa.

- Dạ dạ dạ! Thì anh cứ nói tiếp i!

Hừm, nãy nói tới đâu rồi ta? À, nhân có từ mậy ở trên, tôi nghĩ là sẽ hơi khó khăn cho anh em miền ngoài, tiện đây để tôi nói luôn cho anh em dễ hiểu. Ở miền trong, khi nói chuyện với nhau mà hai bên xưng hô tao - mày, sẽ dễ thấy đôi khi có từ mậy đi kèm ở cuối. Theo như lời quỷ em nó giải thích cho tôi thì mậy là một dạng biến đổi âm điệu của từ mầy (ở Nam Bộ dùng xen cả hai từ mầy, mày chung một nghĩa) với mục đích nhấn mạnh thái độ cảm xúc của người nói dành cho người nghe, tức là mầy hoặc mày sau khi được “tình thái từ hóa” thì sẽ biến thành mậy.

Cần lưu ý một điều, mậy tuyệt nhiên không được dùng làm chủ ngữ hay bổ ngữ giống như mầy/mày, mà chỉ đứng ở cuối câu với vai trò như tình thái từ và được phát âm gần giống thanh “hỏi - ngã” chứ không hẳn là thanh “nặng” như chữ viết. Ví dụ như câu “Ê! Mầy ổn không mậy?”, nó thể hiện thái độ quan tâm lo lắng nhiều hơn là không có mậy ở trỏng; hoặc câu “Tao nói mầy nhiều lần lắm rồi đó nghe mậy!”, rõ ràng khi có mậy thì nó thể hiện thái độ bức xúc, khó chịu, tức giận ở mức cao hơn bình thường.

Lại có một từ khác, khá liên quan với từ mậy mà thi thoảng anh em miền ngoài sẽ thấy trong giao tiếp của người miền trong, đó là từ mợi. Mợi đơn giản chỉ là do nói lướt hai từ “... mậy ơi!” thôi, nó nhấn mạnh thái độ tình cảm hơn từ mậy một chút nữa, hàm ý ca thán hoặc trách móc một cách nhẹ nhàng. Ví dụ như câu “Thôi mày phiền quá mợi!”, “Nhắc gì nhắc hoài! Tao thấy mệt quá mợi!”,...

Và tương tự như mậy thì mợi cũng chỉ đứng ở cuối câu, lại được phát âm gần với thanh “hỏi - ngã” bất chấp chữ viết là dấu “nặng”. Cái này có lẽ do thanh “nặng” của miền trong hơi khác miền ngoài một chút. Nếu thanh “nặng” của miền ngoài khi phát âm nó chìm xuống, chìm luôn, chìm nghỉm; thì thanh “nặng” của miền trong lại nghe hơi giống thanh số 5 của tiếng Quảng Đông, đó là chìm xuống xong có ngoi lên chút xíu. Thành thử ra, bất kỳ từ nào nằm ở cuối câu mà mang thanh “nặng” thì tùy vào giọng điệu của người nói đều có thể biến thành thanh “hỏi - ngã” hết.

Tiếp ha. Ngoài số ở trên ra còn rất nhiều từ khác nữa, giờ mà nói chi tiết từng từ e ngồi tới sáng mai nên để tôi liệt kê hẳn thành một danh sách vui cho quỷ em với anh em nghe đi, hen?

- Dạ, cũng được. Nhưng anh nói từ từ thôi cho em còn ghi chú.

Rồi. Nói về khác biệt từ ngữ, miền ngoài là như thế này này: nếu muốn tìm ai thì người ta sẽ gọi; còn miền trong lại như vầy nè: nếu cần kiếm ai thì người ta sẽ kêu;

Tới khi thấy rồi á, miền ngoài gọi lại để bảo, miền trong kêu lại để biểu;

Mà bảo với biểu cái gì? Thì chắc là bởi nghe tin đồn ở đầu xóm nên hỏi thăm thôi. Nghe xong, miền ngoài sẽ ngơ ngác “Ô thật à?”, miền trong lại ngỡ ngàng “Ủa thiệt hả?”;

Nói thêm một hồi, miền ngoài khi đã vỡ lẽ câu chuyện liền than “Giời ạ! Thảo nào!”, miền trong khi hiểu ra sự tình lại trách “Trời má! Hèn chi!”;

- Trờ quơ! Cái gì ngộ vậy? Tự nhiên anh nói như kể chuyện vầy thì em biết ghi chú từ nào bây giờ?

- Đây nè. Mày chỉ cần chia ra hai cột: bên miền ngoài, bên miền trong. Từ nào anh nhấn mạnh thì mày tự động ghi vô cho mỗi bên để dễ dàng đối chiếu là được.

- À rồi rồi, em hiểu ời. Anh nói tiếp i.

Ừm, để coi. Có lẽ tôi sẽ lấy ví dụ ngắn gọn cho nó làm quen trước, kẻo tới hồi nó ghi chú tùm la tùm lum lại bắt đền tôi nói lại từ đầu thì cũng mệt với nó.

- Tiếp nghen.

- Dạ.

Miền ngoài đi xe buýt thì bảo “Cho tôi đến...”, miền trong đi xe buýt thì biểu “Cho tui tới...”;

Miền ngoài muốn chở số lượng lớn xe cộ và người sang sông thì phải chở bằng phà; mà miền trong muốn chở xe cộ và người với số lượng lớn qua sông thì cũng phải chở bằng bắc;

Miền ngoài tản bộ dạo chơi thì hay dùng ô để che mưa che nắng; miền trong thả bộ thư giãn cũng hay xài dù đặng che nắng che mưa;

Phố miền ngoài nhiều ngõ rối rắm, nhầm đường là dễ bị rẽ lung tung; thị miền trong cũng lắm con hẻm chằng chịt, lộn đường một cái là kiếm chỗ quẹo tới mai chưa thấy lối ra luôn nè;

Quê miền ngoài đồng xanh bát ngát, xuôi ngược đồi thấp non cao, hùng vĩ mà bình yên thật chứ lị; quê miền trong sông nước mênh mông, ruộng bạt ngàn cò bay thẳng cánh, bao la mà thanh bình ghê chứ bộ;

Phố miền ngoài san sát nhà tầng, ô-tô; thị miền trong cũng nhà lầu, xe hơi giăng khắp đường sá;

Quê miền ngoài thích trồng dây leo với đủ loài hoa đan bờ rào để làm hàng giậu, quê miền trong cũng ưa trồng dây leo với nhiều giống bông để trang trí hàng giậu cho cảnh nhà nên thơ;

Chợ miền ngoài có ngan, trứng gà, trứng vịt với thịt lợn; chợ miền trong lại có vịt xiêm, hột gà, hột vịt với thịt heo;

Đi chợ miền ngoài phải hỏi ngô, hạt vừng, đỗ tương, mướp đắng, khoai sắn, củ đậu với quả dứa thì người ta mới biết; đi chợ miền trong thì hỏi bắp, hột mè, đậu nành, khổ qua, khoai mì, củ sắn với trái thơm mới có người bán cho;

Miền ngoài đi chợ phải cân nhắc ví tiền đói no như nào để còn chọn đồ, miền trong đi chợ cũng phải nghĩ tới bóp tiền dày mỏng ra sao để còn đắn đo lựa món;

Miền ngoài hỏi giá thì “Ba chỉ này bao tiền một cân thế ạ?”, miền trong hỏi giá thì “Dạ, ba rọi này nhiêu một ký vậy dì ơi?”.

Miền ngoài thấy đắt quá mà không mặc cả được thì thôi không mua nữa, miền trong thấy mắc quá mà không kỳ kèo trả giá được thì cũng bỏ qua luôn; nhưng nếu chị em thương lượng thành công thì vẫn mua chớ;

Thống nhất xong, miền ngoài thanh toán bằng nghìn, miền trong lại tính tiền bằng ngàn;

Nhưng nếu giá 5 mà đưa 10 thì miền ngoài gửi lại tiền thừa, miền trong gởi lại tiền thối;

Đồ đạc đi chợ về thì miền ngoài phải đựng trong túi bóng để khỏi bị rơi xuống đất làm bẩn, miền trong lại bỏ vô bịch ni-lông kẻo bị rớt sẽ dơ;

Mà nếu lỡ rơi rớt rồi thì miền ngoài sẽ nhặt lên để lau, miền trong sẽ lượm lên để chùi (thực tế thì có một biến thể của từ lượm này trong cách nói của người Nam Bộ được dùng phổ biến hơn, đó là lụm);

Rồi, tiếp nữa:

Miền ngoài xây nhà trọ cho thuê, miền trong cất nhà trọ cho mướn;

Miền ngoài cần ai giúp thì nhờ làm hộ, miền trong cần ai giúp thì cậy làm giùm;

Miền ngoài làm đồng thường đổi công giúp nhau, miền trong làm ruộng cũng hay vần công cho hiệu quả với năng suất;

Miền ngoài học sinh đi học dễ có đứa giở thói bắt nạt nhau, mà miền trong đi học cũng có đứa thích bày trò ăn hiếp bạn dữ lắm;

Miền ngoài nếu có người đem “hàng tốt” tới tận nhà rao bán giá rẻ thì không ai dám mua vì sợ bị lừa phải hàng giả dễ hỏng, rồi cũng đến phí tiền; miền trong nếu gặp người mang “đồ xịn” tới tận cửa chào bán giá rẻ thì thường đuổi khéo vì sợ bị gạt ba cái hàng nhái dễ hư, chỉ có uổng tiền biếu không tụi nó;

Rồi gì nữa ta? À...

Con gái miền ngoài ở chốn đông người mà nói cười lớn tiếng sẽ bị xem là kém duyên, con gái miền trong ở trước đám đông mà như vậy cũng bị coi là vô duyên không có ý tứ;

Con trai miền ngoài lười nhác có tí tẹo à, con trai miền trong làm biếng cũng xí xíu chứ nhiêu; nhưng một khi đã lười chảy thây thì miền ngoài nhếch nhác lắm, mà biếng nhớt thây rồi thì miền trong cũng bầy hầy có số má luôn;

Con gái miền ngoài mà để tóc dài không buộc, lại còn mặc váy, mang tất, đi giày búp-bê rồi đội thêm cái mũ vành thì phải nói là trông nó đáng yêu cực; con gái miền trong mà cũng để tóc dài không cột, còn bận đầm, mang vớ, đi giày cúp bế với đội thêm cái nón vành thì ta nói thiệt, nom nó dễ thương gì đâu;

Con trai miền ngoài muốn khỏe đẹp thì phải năng tập thể thao cho thân hình cao lớn to con, con trai miền trong muốn được vậy cũng phải siêng tập luyện cho cao lớn bự con thì mới mạnh mẽ nam tính;

Con gái miền ngoài gặp chàng trai mình thích là hay xấu hổ vì thẹn, con gái miền trong mà gặp người mình thầm để ý là cũng dễ mắc cỡ vì ngại lắm nghen;

Con trai miền ngoài muốn tán con gái người ta thì phải tút tát vẻ ngoài cho thật bảnh bao, trước khi đi chơi nên làm thêm tí nước hoa nữa cho dễ lấy cảm tình; con trai miền trong muốn cua được con gái người ta cũng phải chăm chút ngoại hình sao cho điển trai một chút, mà nhớ xức dầu thơm trong lần hẹn hò đầu tiên ớ nghe;

Con gái miền ngoài khi đã nhận lời yêu thì sẽ cho phép các anh vỗ về dạ dày thường xuyên nhằm thử thách khả năng kinh tế, con gái miền trong nếu nhận lời thương rồi cũng chịu cho mấy anh dỗ dành bao tử đều đặn để coi năng lực tài chính tới đâu;

Con trai miền ngoài đến ra mắt nhà bạn gái mà run tay làm rơi vỡ chén bát hay chặt gà vương vãi sẽ bị chê là vụng về, con trai miền trong lần đầu tới thăm nhà người yêu mà hồi hộp quá lỡ tay làm rớt bể đồ đạc hay chặt gà vung vãi cũng bị chê là hậu đậu;

Ờ, tiếp:

Miền ngoài giận con cái thì quát mắng, miền trong bực con cái là la rầy;

Miền ngoài bị cha mẹ mắng thì cố mà chịu trận, miền trong bị cha mẹ la thì ráng mà nghe chứ biết sao;

Miền ngoài khuyên người có tính hay bao đồng thì “... liên quan gì đến mày mà mày phải nhọc lòng cho khổ thế?”, miền trong lại “... mắc mớ chi tới mày mà mày phải nghĩ ngợi cho cực vậy em?”;

Miền ngoài mỗi khi khen chê cái gì là “... hay/ngon/dở/xấu kinh luôn í!”, miền trong mỗi lần bình xét cái gì cũng “... hay/ngon/dở/xấu ghê luôn ớ trời ơi!”;

Miền ngoài uống rượu mãi chả thấy say, miền trong uống rượu miết chẳng thấy xỉn;

Nhưng miền ngoài đã say là say bí tỉ, miền trong đã xỉn là xỉn quắc cần câu;

Mà miền ngoài say lại hay gây sự đến nỗi đánh nhau, không thì nói năng vớ vẩn rồi cãi cọ rắc rối; miền trong xỉn thì dễ kiếm chuyện tới mức oánh lộn, không thì cũng ăn nói tào lao rồi sinh chuyện rầy rà; nên tốt nhất là đừng để say xỉn;

Miền ngoài khi hối nhau thì “Mau lên! Trưa đến nơi rồi ơ kìa!” - “Từ từ không vội, cháy nhà à mà phải cuống lên thế?” - “Lại còn không cuống! Hay để tao cho mày chậm giờ thi luôn cái nhở?” - “Rồi đợi tí! Xong ngay! Gớm khổ!”; miền trong giục nhau thì “Lẹ coi! Tính ướp xác luôn hay gì mà giờ còn chưa dậy nữa?” - “Khoan khoan, sao phải gấp nè? Mình nên sống chậm lại xí cho đời nó thảnh thơi hen” - “Ờ! Vậy cứ ở đó mà sống thảnh thơi đi nghen! Lát hồi trễ giờ thi thì đừng có trách!” - “Ê! Ê! Chờ tui! Ra liền đó!”;

Miền ngoài ghi chép bằng cây bút và quyển vở, miền trong ghi chép bằng cây viết và cuốn tập;

Miền ngoài không có hai mùa mưa nắng, miền trong hổng có bốn mùa xuân hạ thu đông;

Miền ngoài đi chơi rất thích chụp ảnh, miền trong đi chơi cũng rất mê chụp hình;

Gặp em bé thì người lớn miền ngoài rất là thích bế, thích chết đi được í; mà người lớn miền trong cũng ham bồng, ham muốn chết luôn nghe;

Người lớn miền ngoài thấy chó dữ thì tránh, người lớn miền trong thấy chó dữ là né;

Vậy mà trẻ con miền ngoài thấy chó dữ lại trêu, để rồi ba chân bốn cẳng thi nhau chạy vì bị chó đuổi; con nít miền trong thấy chó dữ cũng khoái chọc, xong vắt giò lên cổ tha hồ chạy vì bị chó rượt; phải công nhận con trẻ ở hai miền có “bộ môn thể thao” này hơi bị liều mạng với dại dột ớ nghen, còn gây mất an toàn giao thông nữa;

Bởi thế nên nhìn cảnh đấy, người lớn miền ngoài dễ phát cáu với lũ trẻ ranh nghịch ngợm; mà ngó cảnh đó, người lớn miền trong cũng muốn nổi quạu với đám nít quỷ đất hỡi trời ơi, thiệt không có ai ủng hộ hết trơn hết trọi;

Tản mạn một hồi thì đôi miền có nhiều cái khác biệt, mỗi miền lại tò mò về nhau nên cũng muốn đi thăm nhau cho biết; gì chứ chuyện này thì miền ngoài sẵn sàng đón hai miền trong với giữa ra chơi, miền trong cũng muốn rước hai miền ngoài với giữa vô du lịch;

Được, đi luôn.

À khoan, để nói thêm chút xíu:

Ở miền ngoài cũng có rước nhưng chỉ dùng với nghĩa trang trọng như rước dâu, rước đuốc (sự kiện trọng đại mang tầm quốc gia), rước kiệu (lễ hội đền thờ), rước đèn Trung thu thôi; chứ nói rước cho những trường hợp bình thường sẽ bị xem là kỳ quặc, không hợp cảnh (ở ngoải dùng từ kỳ quặc nó tương đương với từ kỳ cục ở trong Nam);

Ngoài ra còn từ váy và đầm ở trên kia nữa. Vốn dĩ tôi không biết đâu, bởi nó là thời trang nữ, tôi không có rành; mà tình cờ một lần đi mua đồ với cô út và nhỏ em, nghe bà chị chủ tiệm giải thích thì tôi mới biết té ra nó có hai kiểu lận: một là chân váy tức váy dài từ eo xuống chân, hai là váy liền thân dài từ trên cổ xuống chân tức cái đầm. Nhưng miền ngoài chị em phụ nữ hầu như gọi chung là váy, mà miền trong chị em cũng thường kêu gộp lại là đầm luôn. Ờ, nó ngộ vậy;

Mà nói thêm về hai từ búp-bê và cúp bế. Tôi chỉ biết búp-bê được mượn từ một từ đa âm tiết trong tiếng Pháp là poupée thôi, còn tại sao người Nam Bộ lại kêu là cúp bế thì tôi chịu, hỏi quỷ em nó cũng không biết nên tạm thời tôi chưa thể xếp nó vô dạng từ mượn phiên âm được. Thành thử nhân đây nếu anh em nào rành vụ này thì cứ nói cho tụi tôi biết với nghen.

À mà rành là một từ ở Nam Bộ nữa nè, ở Bắc Bộ lại có từ sành á. Rành rọt (Nam) tương đương với sành sỏi (Bắc), nghĩa là am hiểu về một thứ gì đó hoặc thành thạo một công việc nào đó. Nhưng thực tế từ sành sỏi người miền ngoài hay dùng với ý chê hơn là khen, không giống như mục đích người miền trong dùng từ rành rọt.

Rồi, tiếp phần trên kia đi hen.

Tới khi hai miền gặp mặt, đôi bên mừng mừng tủi tủi, ôm vai bá cổ nhau, cười vui phấn khích; miền ngoài mới hỏi “Mãi bây giờ em mới vào chơi với bác được. Thế bấy nay bác có khỏe không?”, miền trong lại thăm “Tui khỏe re hà! Còn người anh em đó giờ vẫn mạnh giỏi chớ?”;

Ừ thì đôi bên ai cũng đều mạnh khỏe, ư mà ông bà ta có câu “Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ”, đồng bào mình ba miền ba khúc ruột liền nhau; miền ngoài gầy thì miền trong ốm, miền ngoài béo thì miền trong mập, miền ngoài ốm thì miền trong bệnh, miền ngoài yên thì miền trong ổn;

Bởi vậy mới nói “Môi hở răng lạnh”, đôi miền chẳng thể thiếu được ai. Miền trong té thì miền ngoài nâng, miền ngoài ngã thì miền trong đỡ; anh em liền tay liền chân, tương thân đùm bọc, khăng khít không rời. Cho nên miền ngoài yêu miền trong với miền giữa khiếp lắm, yêu kinh khủng; miền trong lại thương miền ngoài với miền giữa quá trời, thương má ơi!

Cuộc vui được đôi ba tuần trà với vài điếu thuốc; miền ngoài muốn tếu táo thì đùa tí cho xôm, nói chuyện nửa chơi nửa thật; miền trong cũng muốn khôi hài nên giỡn chút xíu, nói chuyện nửa thiệt nửa chơi;

Nhưng đùa giỡn có chừng mực thôi, chứ miền ngoài mà bốc phét quá là bị miền trong kêu “Xạo gì cũng bớt bớt lại giùm tui đi nghe cha nội!”, còn miền trong mà lỡ đà dóc tổ thì bị miền ngoài bảo “Ủ uôi em nói khí không phải chứ bác điêu thế nhờ!”;

Cười đã rồi, chập hồi đôi bên lại chuyển qua nói chuyện tình cảm nghiêm túc. Mà miền ngoài cứ xưng “em” hô “bác” làm miền trong ngại quá chừng, mới biểu “Tụi tui là con cháu dòng thứ, thuở xưa tiền nhân cầm gươm vô Nam mở cõi hổng có ai là trưởng hết trơn, bởi dòng trưởng phải ở lại miền ngoài giữ lấy hương hỏa tổ tiên rồi, cho nên con đầu trong nhà tụi tui chỉ kêu bằng tiếng “hai” chứ không có ai là “cả”, thành thử để tụi tui xưng em cho hợp lẽ tôn ti”; miền ngoài lại nhún nhường “Đâu có! Thứ đi trưởng ở là chuyện của tiền nhân, buổi khai mang xứ Đàng Trong đã qua lâu rồi. Về sau nước ta chung về một mối, giặc thù lại chia rẽ tình thân máu mủ, trưởng hay thứ cũng một lượt cùng với năm mươi ba đồng chí đồng bào vào Nam để chung tay vẽ lại hình hài sông núi của tổ tiên; xương anh làm bút, máu em làm mực, thấm đẫm hồn thiêng vào đất mẹ; ba miền anh em ta lại một nhà, ở đâu cũng có dòng trưởng dòng thứ hết cả, huống hồ em kém bác một cái nồi bánh chưng nên cứ để em xưng hô thế này cho nó phải phép các cụ nhà em bác ạ”; thế mới thấy miền ngoài xem trọng lễ nghĩa trong giao tiếp, còn miền trong tuy xuề xòa mặt hình thức nhưng tư tưởng vẫn luôn coi trọng gia giáo của tổ tiên.

Lúc chia tay, hai miền ôm vai bá cổ đi cạnh nhau, lòng bịn rịn quyến luyến, trao tặng nhau những món quà làm kỷ niệm; miền ngoài xúc động, rưng rưng nước mắt cảm ơn; miền trong cũng nghẹn ngào cám ơn đáp lại; “Thôi! Muộn rồi em phải lại nhà. Chúc bác với gia đình mạnh khỏe bình an bác nhớ! Mai này có dịp hội ngộ, em sẽ gọi thêm anh em miền Trung vào Nam thăm bác, rồi chúng mình ra đấy thăm lăng Bác với thăm đền Hùng ở Phú Thọ một chuyến bác nhể!” - “Tất nhiên rồi! Người anh em đi mạnh giỏi! Tui cũng mong mấy người anh em dữ lắm đó! Mai mốt trùng phùng, ba miền tụi mình cùng ghé vai ôn lại những chuyện xưa như hổm rày nữa nghen!”;

Lần cuối chào nhau câu từ biệt; miền ngoài thưa vâng, miền trong đáp dạ; lén đưa tay gạt nước mắt, ngoảnh mặt dứt áo quay đi.

- Ờ, túm lại thì miền ngoài là như thế đấy, còn miền trong là như vậy đó. Có cần hỏi gì nữa không?

Tôi nói một tràng vậy, quỷ em nó vừa nghe vừa cười, đánh tay tôi mấy cái:

- Thiệt chứ! Em cũng bó tay với cái đầu của anh luôn! Vậy cũng nghĩ ra thành câu chuyện được nữa!

- Xời! Nghĩ sao? Anh là anh của Bống mà biểu! À, nhưng có một cái anh phải nhắc trước. Đây là khác biệt trong văn nói thôi nghe; chứ văn viết như sách báo rồi âm nhạc, thơ ca, tiểu thuyết, phim truyện thì anh thấy cả hai miền xài chung của nhau hơi bị nhiều. Với lại những khác biệt này nó không đúng với tất cả mọi người đâu. Bởi anh nhớ hồi còn đi học, thầy cô có nói đợt di cư năm 54 thì cỡ một triệu người miền ngoài chuyển vô Nam, còn chừng đâu gần trăm rưỡi ngàn người miền trong chuyển ra Bắc, chưa kể từ giai đoạn giữa kháng chiến, người miền ngoài vô đây tham gia chiến đấu rất là nhiều, sau giải phóng còn ở lại sinh sống làm việc nữa, mà cũng không ít người miền trong được điều động ra ngoải làm chính trị; cho nên thực tế là từ ngữ hai miền nó đã giao thoa với nhau từ suốt nửa thế kỷ nay rồi, một bộ phận trong quần chúng mỗi miền sẽ bị ảnh hưởng văn hóa giao tiếp của nhau, cái đó là chắc chắn. Thành thử khi Bống viết bài hay viết truyện, Bống phải lưu ý cái vấn đề này nữa nghen. 

- Dạ, em biết mà. Nói đâu xa, như nhà em nè, ngoài tiếng mẹ đẻ của dân tộc em thì thôi không có nói làm gì, chứ mỗi lần nói chuyện với mấy ông chú ông bác cựu chiến binh bằng tiếng phổ thông là ông bà nội em kêu ông cố bằng bố, ba em cũng kêu ông bà nội bằng bố mẹ, mà ông bà nội em cũng nói giọng Bắc á, cái tới hồi chuyển qua đời ba em với tụi em là nói giọng Nam hết luôn, từ ngữ thì lâu lâu cũng chen vô mấy từ miền ngoài như anh vừa kể nãy đó, nghe nó ngộ lắm kìa. Nhất là con quỷ nhõng nhẽo á anh, nó hay chơi với ông bà nội, xong cứ cách vài bữa ông bà nội lại gọi điện để cho nó nói chuyện với anh em bà con ở ngoải, riết nó học kiểu nói của nội với họ hàng luôn, hở xí là cái mỏ nó dài ra “Chộ ôôôi! Khiếp quá đi hà!”, rồi thì “Hông hông! Ứ chịu đâu! Con muốn ăn cái này cơơơ!”, dẹo dẹo thấy ghét!

Thiệt tình.

- Ờ, tiếng miền ngoài thì chắc là nó học của bên nội thiệt, chứ riêng cái vụ mà dài mỏ ra nhõng nhẽo là anh thấy nó học của mày đó nghe.

Thế là nó cười, còn nhéo hờn tôi một cái.

- Quá đáng ghê! Toàn nghĩ xấu cho em không! Cái đó là hồi xưa người ta còn nhỏ mới vậy thôi, chứ giờ người ta lớn rồi, người ta khác nhiều rồi chứ bộ.

- Hờ hờ, anh hổng thấy khác cái gì trơn. Nếu khác là giờ này đáng ra anh đang được nằm ngủ trên giường kia kìa, hen.

Tôi nói vậy; tự nhiên cái mặt nó xị xuống, còn ngoảnh nhìn đi như đang tủi thân với tôi chớ mấy ông.

- Thôi, anh giỡn. Nếu Bống đòi oánh ca-rô hay làm mấy cái tầm xàm bá láp thì anh không có chiều Bống đâu; chớ cái này là để cho Bống học mà, nên anh cũng chiều Bống được.

Vừa nói, tôi vừa xoa đầu và ôm vai nó dỗ dành. Mặt nó liền tươi tỉnh, xong còn dỗ dành ngược lại tôi:

- Vậy ráng xí nữa nghen, mai em sẽ dậy sớm nấu phở cho anh ăn để cảm tạ, hén!

- Ừm, vậy giờ còn muốn hỏi anh cái gì nữa thì nói anh nghe.

- Dạ, giờ mình nói qua miền giữa đi anh.

- Miền giữa hả?