Chương 20
Tiếp ha. Ngoài số ở trên ra còn rất nhiều từ khác nữa, giờ mà nói chi tiết từng từ e ngồi tới sáng mai nên để tôi liệt kê hẳn thành một danh sách vui cho quỷ em với anh em nghe đi, hen?
- Dạ, cũng được. Nhưng anh nói từ từ thôi cho em còn ghi chú.
Rồi. Nói về khác biệt từ ngữ, miền ngoài là như thế này này: nếu muốn tìm ai thì người ta sẽ gọi; còn miền trong lại như vầy nè: nếu cần kiếm ai thì người ta sẽ kêu;
Tới khi thấy rồi á, miền ngoài gọi lại để bảo, miền trong kêu lại để biểu;
Mà bảo với biểu cái gì? Thì chắc là bởi nghe tin đồn ở đầu xóm nên hỏi thăm thôi. Nghe xong, miền ngoài sẽ ngơ ngác “Ô thật à?”, miền trong lại ngỡ ngàng “Ủa thiệt hả?”;
Nói thêm một hồi, miền ngoài khi đã vỡ lẽ câu chuyện liền than “Giời ạ! Thảo nào!”, miền trong khi hiểu ra sự tình lại trách “Trời má! Hèn chi!”;
- Trờ quơ! Cái gì ngộ vậy? Tự nhiên anh nói như kể chuyện vầy thì em biết ghi chú từ nào bây giờ?
- Đây nè. Mày chỉ cần chia ra hai cột: bên miền ngoài, bên miền trong. Từ nào anh nhấn mạnh thì mày tự động ghi vô cho mỗi bên để dễ dàng đối chiếu là được.
- À rồi rồi, em hiểu ời. Anh nói tiếp i.
Ừm, để coi. Có lẽ tôi sẽ lấy ví dụ ngắn gọn cho nó làm quen trước, kẻo tới hồi nó ghi chú tùm la tùm lum lại bắt đền tôi nói lại từ đầu thì cũng mệt với nó.
- Tiếp nghen.
- Dạ.
Miền ngoài đi xe buýt thì bảo “Cho tôi đến...”, miền trong đi xe buýt thì biểu “Cho tui tới...”;
Miền ngoài muốn chở số lượng lớn xe cộ và người sang sông thì phải chở bằng phà; mà miền trong muốn chở xe cộ và người với số lượng lớn qua sông thì cũng phải chở bằng bắc;
Miền ngoài tản bộ dạo chơi thì hay dùng ô để che mưa che nắng; miền trong thả bộ thư giãn cũng hay xài dù đặng che nắng che mưa;
Phố miền ngoài nhiều ngõ rối rắm, nhầm đường là dễ bị rẽ lung tung; thị miền trong cũng lắm con hẻm chằng chịt, lộn đường một cái là kiếm chỗ quẹo tới mai chưa thấy lối ra luôn nè;
Quê miền ngoài đồng xanh bát ngát, xuôi ngược đồi thấp non cao, hùng vĩ mà bình yên thật chứ lị; quê miền trong sông nước mênh mông, ruộng bạt ngàn cò bay thẳng cánh, bao la mà thanh bình ghê chứ bộ;
Phố miền ngoài san sát nhà tầng, ô-tô; thị miền trong cũng nhà lầu, xe hơi giăng khắp đường sá;
Quê miền ngoài thích trồng dây leo với đủ loài hoa đan bờ rào để làm hàng giậu, quê miền trong cũng ưa trồng dây leo với nhiều giống bông để trang trí hàng giậu cho cảnh nhà nên thơ;
Chợ miền ngoài có ngan, trứng gà, trứng vịt với thịt lợn; chợ miền trong lại có vịt xiêm, hột gà, hột vịt với thịt heo;
Đi chợ miền ngoài phải hỏi ngô, hạt vừng, đỗ tương, mướp đắng, khoai sắn, củ đậu với quả dứa thì người ta mới biết; đi chợ miền trong thì hỏi bắp, hột mè, đậu nành, khổ qua, khoai mì, củ sắn với trái thơm mới có người bán cho;
Miền ngoài đi chợ phải cân nhắc ví tiền đói no như nào để còn chọn đồ, miền trong đi chợ cũng phải nghĩ tới bóp tiền dày mỏng ra sao để còn đắn đo lựa món;
Miền ngoài hỏi giá thì “Ba chỉ này bao tiền một cân thế ạ?”, miền trong hỏi giá thì “Dạ, ba rọi này nhiêu một ký vậy dì ơi?”.
Miền ngoài thấy đắt quá mà không mặc cả được thì thôi không mua nữa, miền trong thấy mắc quá mà không kỳ kèo trả giá được thì cũng bỏ qua luôn; nhưng nếu chị em thương lượng thành công thì vẫn mua chớ;
Thống nhất xong, miền ngoài thanh toán bằng nghìn, miền trong lại tính tiền bằng ngàn;
Nhưng nếu giá 5 mà đưa 10 thì miền ngoài gửi lại tiền thừa, miền trong gởi lại tiền thối;
Đồ đạc đi chợ về thì miền ngoài phải đựng trong túi bóng để khỏi bị rơi xuống đất làm bẩn, miền trong lại bỏ vô bịch ni-lông kẻo bị rớt sẽ dơ;
Mà nếu lỡ rơi rớt rồi thì miền ngoài sẽ nhặt lên để lau, miền trong sẽ lượm lên để chùi (thực tế thì có một biến thể của từ lượm này trong cách nói của người Nam Bộ được dùng phổ biến hơn, đó là lụm);
Rồi, tiếp nữa:
Miền ngoài xây nhà trọ cho thuê, miền trong cất nhà trọ cho mướn;
Miền ngoài cần ai giúp thì nhờ làm hộ, miền trong cần ai giúp thì cậy làm giùm;
Miền ngoài làm đồng thường đổi công giúp nhau, miền trong làm ruộng cũng hay vần công cho hiệu quả với năng suất;
Miền ngoài học sinh đi học dễ có đứa giở thói bắt nạt nhau, mà miền trong đi học cũng có đứa thích bày trò ăn hiếp bạn dữ lắm;
Miền ngoài nếu có người đem “hàng tốt” tới tận nhà rao bán giá rẻ thì không ai dám mua vì sợ bị lừa phải hàng giả dễ hỏng, rồi cũng đến phí tiền; miền trong nếu gặp người mang “đồ xịn” tới tận cửa chào bán giá rẻ thì thường đuổi khéo vì sợ bị gạt ba cái hàng nhái dễ hư, chỉ có uổng tiền biếu không tụi nó;
Rồi gì nữa ta? À...
Con gái miền ngoài ở chốn đông người mà nói cười lớn tiếng sẽ bị xem là kém duyên, con gái miền trong ở trước đám đông mà như vậy cũng bị coi là vô duyên không có ý tứ;
Con trai miền ngoài lười nhác có tí tẹo à, con trai miền trong làm biếng cũng xí xíu chứ nhiêu; nhưng một khi đã lười chảy thây thì miền ngoài nhếch nhác lắm, mà biếng nhớt thây rồi thì miền trong cũng bầy hầy có số má luôn;
Con gái miền ngoài mà để tóc dài không buộc, lại còn mặc váy, mang tất, đi giày búp-bê rồi đội thêm cái mũ vành thì phải nói là trông nó đáng yêu cực; con gái miền trong mà cũng để tóc dài không cột, còn bận đầm, mang vớ, đi giày cúp bế với đội thêm cái nón vành thì ta nói thiệt, nom nó dễ thương gì đâu;
Con trai miền ngoài muốn khỏe đẹp thì phải năng tập thể thao cho thân hình cao lớn to con, con trai miền trong muốn được vậy cũng phải siêng tập luyện cho cao lớn bự con thì mới mạnh mẽ nam tính;
Con gái miền ngoài gặp chàng trai mình thích là hay xấu hổ vì thẹn, con gái miền trong mà gặp người mình thầm để ý là cũng dễ mắc cỡ vì ngại lắm nghen;
Con trai miền ngoài muốn tán con gái người ta thì phải tút tát vẻ ngoài cho thật bảnh bao, trước khi đi chơi nên làm thêm tí nước hoa nữa cho dễ lấy cảm tình; con trai miền trong muốn cua được con gái người ta cũng phải chăm chút ngoại hình sao cho điển trai một chút, mà nhớ xức dầu thơm trong lần hẹn hò đầu tiên ớ nghe;
Con gái miền ngoài khi đã nhận lời yêu thì sẽ cho phép các anh vỗ về dạ dày thường xuyên nhằm thử thách khả năng kinh tế, con gái miền trong nếu nhận lời thương rồi cũng chịu cho mấy anh dỗ dành bao tử đều đặn để coi năng lực tài chính tới đâu;
Con trai miền ngoài đến ra mắt nhà bạn gái mà run tay làm rơi vỡ chén bát hay chặt gà vương vãi sẽ bị chê là vụng về, con trai miền trong lần đầu tới thăm nhà người yêu mà hồi hộp quá lỡ tay làm rớt bể đồ đạc hay chặt gà vung vãi cũng bị chê là hậu đậu;
Ờ, tiếp:
Miền ngoài giận con cái thì quát mắng, miền trong bực con cái là la rầy;
Miền ngoài bị cha mẹ mắng thì cố mà chịu trận, miền trong bị cha mẹ la thì ráng mà nghe chứ biết sao;
Miền ngoài khuyên người có tính hay bao đồng thì “... liên quan gì đến mày mà mày phải nhọc lòng cho khổ thế?”, miền trong lại “... mắc mớ chi tới mày mà mày phải nghĩ ngợi cho cực vậy em?”;
Miền ngoài mỗi khi khen chê cái gì là “... hay/ngon/dở/xấu kinh luôn í!”, miền trong mỗi lần bình xét cái gì cũng “... hay/ngon/dở/xấu ghê luôn ớ trời ơi!”;
Miền ngoài uống rượu mãi chả thấy say, miền trong uống rượu miết chẳng thấy xỉn;
Nhưng miền ngoài đã say là say bí tỉ, miền trong đã xỉn là xỉn quắc cần câu;
Mà miền ngoài say lại hay gây sự đến nỗi đánh nhau, không thì nói năng vớ vẩn rồi cãi cọ rắc rối; miền trong xỉn thì dễ kiếm chuyện tới mức oánh lộn, không thì cũng ăn nói tào lao rồi sinh chuyện rầy rà; nên tốt nhất là đừng để say xỉn;
Miền ngoài khi hối nhau thì “Mau lên! Trưa đến nơi rồi ơ kìa!” - “Từ từ không vội, cháy nhà à mà phải cuống lên thế?” - “Lại còn không cuống! Hay để tao cho mày chậm giờ thi luôn cái nhở?” - “Rồi đợi tí! Xong ngay! Gớm khổ!”; miền trong giục nhau thì “Lẹ coi! Tính ướp xác luôn hay gì mà giờ còn chưa dậy nữa?” - “Khoan khoan, sao phải gấp nè? Mình nên sống chậm lại xí cho đời nó thảnh thơi hen” - “Ờ! Vậy cứ ở đó mà sống thảnh thơi đi nghen! Lát hồi trễ giờ thi thì đừng có trách!” - “Ê! Ê! Chờ tui! Ra liền đó!”;
Miền ngoài ghi chép bằng cây bút và quyển vở, miền trong ghi chép bằng cây viết và cuốn tập;
Miền ngoài không có hai mùa mưa nắng, miền trong hổng có bốn mùa xuân hạ thu đông;
Miền ngoài đi chơi rất thích chụp ảnh, miền trong đi chơi cũng rất mê chụp hình;
Gặp em bé thì người lớn miền ngoài rất là thích bế, thích chết đi được í; mà người lớn miền trong cũng ham bồng, ham muốn chết luôn nghe;
Người lớn miền ngoài thấy chó dữ thì tránh, người lớn miền trong thấy chó dữ là né;
Vậy mà trẻ con miền ngoài thấy chó dữ lại trêu, để rồi ba chân bốn cẳng thi nhau chạy vì bị chó đuổi; con nít miền trong thấy chó dữ cũng khoái chọc, xong vắt giò lên cổ tha hồ chạy vì bị chó rượt; phải công nhận con trẻ ở hai miền có “bộ môn thể thao” này hơi bị liều mạng với dại dột ớ nghen, còn gây mất an toàn giao thông nữa;
Bởi thế nên nhìn cảnh đấy, người lớn miền ngoài dễ phát cáu với lũ trẻ ranh nghịch ngợm; mà ngó cảnh đó, người lớn miền trong cũng muốn nổi quạu với đám nít quỷ đất hỡi trời ơi, thiệt không có ai ủng hộ hết trơn hết trọi;
Tản mạn một hồi thì đôi miền có nhiều cái khác biệt, mỗi miền lại tò mò về nhau nên cũng muốn đi thăm nhau cho biết; gì chứ chuyện này thì miền ngoài sẵn sàng đón hai miền trong với giữa ra chơi, miền trong cũng muốn rước hai miền ngoài với giữa vô du lịch;
Được, đi luôn.
À khoan, để nói thêm chút xíu:
Ở miền ngoài cũng có rước nhưng chỉ dùng với nghĩa trang trọng như rước dâu, rước đuốc (sự kiện trọng đại mang tầm quốc gia), rước kiệu (lễ hội đền thờ), rước đèn Trung thu thôi; chứ nói rước cho những trường hợp bình thường sẽ bị xem là kỳ quặc, không hợp cảnh (ở ngoải dùng từ kỳ quặc nó tương đương với từ kỳ cục ở trong Nam);
Ngoài ra còn từ váy và đầm ở trên kia nữa. Vốn dĩ tôi không biết đâu, bởi nó là thời trang nữ, tôi không có rành; mà tình cờ một lần đi mua đồ với cô út và nhỏ em, nghe bà chị chủ tiệm giải thích thì tôi mới biết té ra nó có hai kiểu lận: một là chân váy tức váy dài từ eo xuống chân, hai là váy liền thân dài từ trên cổ xuống chân tức cái đầm. Nhưng miền ngoài chị em phụ nữ hầu như gọi chung là váy, mà miền trong chị em cũng thường kêu gộp lại là đầm luôn. Ờ, nó ngộ vậy;
Mà nói thêm về hai từ búp-bê và cúp bế. Tôi chỉ biết búp-bê được mượn từ một từ đa âm tiết trong tiếng Pháp là poupée thôi, còn tại sao người Nam Bộ lại kêu là cúp bế thì tôi chịu, hỏi quỷ em nó cũng không biết nên tạm thời tôi chưa thể xếp nó vô dạng từ mượn phiên âm được. Thành thử nhân đây nếu anh em nào rành vụ này thì cứ nói cho tụi tôi biết với nghen.
À mà rành là một từ ở Nam Bộ nữa nè, ở Bắc Bộ lại có từ sành á. Rành rọt (Nam) tương đương với sành sỏi (Bắc), nghĩa là am hiểu về một thứ gì đó hoặc thành thạo một công việc nào đó. Nhưng thực tế từ sành sỏi người miền ngoài hay dùng với ý chê hơn là khen, không giống như mục đích người miền trong dùng từ rành rọt.
Rồi, tiếp phần trên kia đi hen.