Chương 4

Buổi sáng thứ Năm, không khí trong phòng học 11A3 chìm trong một sự im lặng trang nghiêm đến ngột ngạt. Trên bục giảng, cô Hoa – giáo viên dạy Văn nổi tiếng nghiêm khắc và sâu sắc nhất trường THPT D – đang cầm viên phấn trắng viết lên bảng đen dòng đề bài kiểm tra 1 tiết:
“Phân tích cảm xúc trữ tình và hình tượng thiên nhiên trong bài thơ 'Tây Tiến' của Quang Dũng.”
Trong khi đa số học sinh trong lớp nhanh chóng lật mở xấp giấy thi, tiếng bút sột soạt bắt đầu vang lên khắp phòng thì ở góc bàn cuối cạnh cửa sổ, Trần Hoàng Nam lại rơi vào trạng thái "đóng băng" hoàn toàn.
Là thủ khoa đầu vào với điểm số Toán tuyệt đối, Nam có thể dễ dàng biến hóa hàng chục phương trình đại số phức tạp hay giải quyết gọn gàng những bài hình học không gian hóc húa chỉ trong vài nốt nhạc. Nhưng trước những vần thơ dạt dào cảm xúc của Quang Dũng, bộ não vốn chỉ quen vận hành bằng logic và những con số khô khan của anh hoàn toàn bị đình trệ.
" Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi"
Nam chau mày, hai thái dương giật giật. Anh cầm chiếc bút máy đắt tiền, xoay đi xoay lại trên ngón tay đến phát ra tiếng "lạch cạch". Sau gần 20 phút trôi qua, tờ giấy thi trắng tinh của anh mới chỉ vỏn vẹn được đúng vài dòng gạch đầu dòng ngắn ngủi:
- Tác giả nhớ về sông Mã và rừng núi.
- Khái niệm 'chơi vơi' thể hiện trạng thái tâm lý không định hình của người lính.
Xoạc!
Một bàn tay nhỏ nhắn từ bàn trên rón rén thò xuống, nhẹ nhàng rút tờ giấy nháp đặt bên cạnh của Nam lên. Hằng ngó xuống, lén liếc nhìn vào những dòng chữ "thẳng tắp như gạch kẻ" của Nam rồi bất giác phải lấy tay che miệng để không bật ra tiếng cười.
"Nam này..." Hằng hạ thấp giọng đến mức tối đa, đôi mắt tròn xoe ánh lên sự tinh nghịch. "Cậu đang viết phân tích Văn hay đang lập dàn ý cho bài báo cáo khoa học vậy? Viết kiểu này cô Hoa chấm thì chắc chắn không quá nổi 3 điểm đâu!"
Nam mắng khẽ, vành tai lập tức ửng hồng vì xấu hổ: "Tôi viết đúng trọng tâm thực tế. Thơ ca gì mà dài dòng, cứ phải phân tích quanh co."
"Trọng tâm của cậu khô như đá ấy!" Linh quay xuống, đẩy gọng kính cận đầy nghiêm túc, thì thầm chen vào. "Sắp tới là đợt tổng kết thi đua giữa kỳ. Nếu điểm Văn của cậu dưới trung bình, Nam ạ, danh hiệu 'Thủ khoa toàn diện' của cậu coi như tiêu tùng. Mà quan trọng hơn, lớp 11A3 của tớ sẽ bị tụt hạng thi đua ngay lập tức!"
"Đúng đấy chiến hữu!" Minh từ bên cạnh chồm sang, nham nhở vỗ vai Nam. "Môn Văn không dùng công thức tích phân hay tiệm cận được đâu. Cậu phải 'chém' lên, thêm chút mây gió, chút lãng mạn vào! Phải thấy rừng núi là thấy sự hùng vĩ, thấy 'chơi vơi' là thấy nỗi nhớ da diết chứ!"
Nam thở dài một thượt, tựa lưng vào tựa ghế gỗ, gương mặt bất lực thấy rõ. Chân dung một chàng trai "vô địch" Toán học hoàn toàn sụp đổ chỉ vì một bài thơ.
Đến giờ ra chơi, một "Chiến dịch gánh điểm Văn cho Thủ khoa" chính thức được thành lập khẩn cấp tại dãy bàn cuối.
Linh đảm nhận vai trò "Trưởng ban Chiến lược". Cô lấy ra một cuốn sổ tay dày cộp, cẩn thận kẻ bảng lộ trình ôn tập: "Tớ đã tổng hợp toàn bộ hệ thống luận điểm chính của các bài thơ trọng tâm học kỳ này. Nhiệm vụ của Nam là phải nắm chắc mạch cảm xúc của từng tác phẩm."
"Nhưng nếu cứ bắt Nam học thuộc lòng dàn ý thì bài viết của cậu ấy vẫn sẽ rất cứng đằng và thiếu cảm xúc," Hằng rón rén giơ tay phát biểu ý kiến. Cô lật mở cuốn sách giáo khoa Ngữ văn ra, ngón tay trỏ nhỏ nhắn chỉ vào từng dòng thơ Tây Tiến: "Hay là... chúng ta giúp Nam cảm nhận bài thơ bằng cách liên tưởng thực tế đi?"
Nam ngơ ngác nhìn Hằng: "Liên tưởng thực tế?"
"Đúng vậy!" Hằng mỉm cười rạng rỡ, giọng nói trong trẻo cất lên ngọt ngào như lời thủ thỉ. Cô gõ nhẹ ngón tay lên hai câu thơ:
" Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi"
"Cậu nhìn xem, tác giả không tả sự gian khổ một cách u ám. 'Sương lấp' nghe rất lạnh và mệt mỏi, nhưng ngay sau đó lại là 'hoa về trong đêm hơi' – một hình ảnh rất thơ, rất lãng mạn. Giống như... giống như cảm giác buổi sáng hôm qua, khi trường mình bị bao phủ bởi cơn mưa rào u tối, nhưng ngay sau khi mưa tạnh thì nắng lại hắt qua kẽ lá bàng vậy đó! Cậu phải tìm được cái đẹp ngay trong sự gian khổ."
Nam chăm chú nhìn Hằng. Cách cô giảng giải không hề có những thuật ngữ Văn học đao to búa lớn mà lại chân thật, đong đầy hình ảnh và màu sắc. Lần đầu tiên, những vần thơ vốn dĩ xa lạ trong sách giáo khoa bỗng trở nên có hình khối và nhịp điệu trong tâm trí anh.
Minh đứng bên cạnh khoanh tay, gật gù ra vẻ hiểu biết rồi nham nhở hỏi: "Thế còn tớ? Tớ đóng vai trò gì trong chiến dịch vĩ đại này?"
Linh liếc Minh một cái sắc lẹm: "Nhiệm vụ của cậu là ngồi yên, không được làm phiền Nam học, không được rủ rê cậu ấy chơi game và tuyệt đối không được ăn vụng kẹo trong giờ học!"
"Kìa lớp trưởng! Tớ có đóng góp cực kỳ lớn đấy nhé!" Minh xoe tay nhẩm tính. "Tớ sẽ tài trợ 100% lượng đường cho não Nam hoạt động: Mỗi ngày một ly trà sữa nướng và một đĩa bánh mì pate tiếp sức!"
Cả nhóm bật cười trước sự nham nhở nhưng đầy nhiệt tình của Minh. Bầu không khí căng thẳng của môn học bỗng nhiên tan biến.
Những ngày sau đó, góc bàn cuối lớp 11A3 xuất hiện một cảnh tượng cực kỳ hiếm thấy và kỳ lạ.
Mỗi giờ ra chơi hay những tiết tự học, chàng thủ khoa lạnh lùng Trần Hoàng Nam không còn chỉ cắm cúi vào những tập đề thi Toán nâng cao nữa. Anh ngồi còng lưng, lật mở từng trang sách Văn, chăm chú nghe Hằng giảng giải về từng khổ thơ. Hằng kiên nhẫn đọc cho anh nghe từng đoạn, cùng anh phân tích từng nhịp điệu:
" Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bên bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa"
"Cậu có thấy chữ 'giàn giụa' và 'trôi dòng nước lũ' không?" Hằng nghiêng đầu nhìn Nam, đôi mắt long lanh đầy vẻ gợi mở. "Sự dữ dội của thiên nhiên miền Tây Bắc lại làm nền cho sự mềm mại của những nhành hoa dại. Khi viết, cậu đừng chỉ nhìn vào bề nổi của từ ngữ, hãy nhìn vào khoảng trống đằng sau nó nữa."
Nam lặng lẽ lắng nghe. Ánh nắng trưa thu nhè nhẹ chiếu qua khung cửa sổ, hắt lên làn da trắng và mái tóc mềm của Hằng. Mùi hương trầm nhẹ nhàng từ tệp giấy thảo của cô thoang thoảng trong không khí. Khi ngón tay Hằng chỉ vào dòng thơ vô tình chạm nhẹ vào mu bàn tay Nam, tim chàng thủ khoa Toán bất giác lệch đi một nhịp.
Mỗi khi Nam hiểu ra được ý thơ và gật đầu, Hằng lại nở một nụ cười rạng rỡ đầy tự hào. Ngược lại, những lúc Nam chau mày bất lực trước một câu văn tả cảnh ngụ tình, anh lại lén nhìn sang nụ cười của cô để tìm kiếm sự bình thản.
Ngày trả bài kiểm tra 1 tiết môn Văn cuối cùng cũng đến. Cô Hoa bước vào lớp với xấp bài kiểm tra trên tay, gương mặt đĩnh đạc thường ngày hôm nay lại thấp thoáng một nụ cười hài lòng kỳ lạ. Cô đặt xấp bài xuống bàn, ánh mắt lướt qua cả lớp rồi dừng lại ở dãy bàn cuối rất lâu.
"Hôm nay, cô muốn tuyên dương một học sinh có sự tiến bộ vượt bậc đến mức làm cô hoàn toàn bất ngờ," Cô Hoa đẩy gọng kính. "Bài viết của em lần này không còn là những dòng phân tích khô cứng, rập khuôn như một bài giải Đại số nữa, mà đã biết cảm nhận được cái 'hồn' của bài thơ, biết dùng hình ảnh để làm nổi bật lên chất lãng mạn của người lính Tây Tiến."
Cả lớp 11A3 xầm xì tò mò quay xuống. Minh nghếch cổ lên nhìn, Linh hồi hộp siết chặt hai bàn tay lại, còn Hằng thì quay sang mỉm cười đầy tin tưởng nhìn Nam.
"Chúc mừng em Trần Hoàng Nam, 8.5 điểm Văn!"
Cả phòng học bùng nổ trong tiếng ồ lên kinh ngạc. Minh đập tay xuống bàn đánh "Bốp", hò reo đứng hẳn dậy như thể đội nhà vừa vô địch giải bóng đá: "Trời ơi đất hỡi! Thủ khoa Toán đạt 8.5 điểm Văn! Lịch sử trường Nguyễn Trãi chính thức sang trang rồi các bạn ơi!"
Linh thở phào một hơi dài, nụ cười nhẹ nhõm xuất hiện sau gọng kính cận.
Khi bài kiểm tra được chuyển xuống tận tay, việc đầu tiên Nam làm không phải là nhìn con số 8.5 đỏ chói ghi ở đầu trang, mà là lật xem lời phê của cô Hoa: “Bài viết có góc nhìn rất riêng, cảm xúc tự nhiên và mượt mà.”
Nam xoay người sang phía Hằng. Anh cất giọng trầm ấm, rất khẽ nhưng chứa đựng tất cả sự chân thành: "Cảm ơn cậu, Hằng."
Hằng quay xuống, đôi mắt tròn xoe cong lên thành hình bán nguyệt rạng rỡ: "Tớ đã bảo mà! Cậu thông minh thế này, chỉ cần mở lòng một chút là làm được ngay thôi!"
Đúng lúc đó, ngoài cửa sổ, một cơn mưa rào mùa hạ bất ngờ trút xuống, xua tan đi cái oi nồng còn sót lại của buổi trưa. Tiếng mưa rơi tí tách trên vòm lá bàng cổ thụ vang lên như một bản nhạc trong trẻo. Trong tiếng mưa rào mát lạnh ấy, Nam lặng lẽ mở cuốn sổ tay Toán của mình, lấy bút viết vào góc trang giấy một câu thơ mà anh vừa mới học thuộc, kèm theo một công thức Toán học nhỏ nhắn:
Remember: Cảm xúc = f(Lãng mạn).
Hằng lén liếc nhìn thấy dòng chữ ấy, đôi má liền phớt lên một vệt hồng dịu dàng. Bốn con người ở dãy bàn cuối cùng nhìn nhau mỉm cười, cảm nhận được một sợi dây liên kết ấm áp đang lặng lẽ thắt chặt họ lại với nhau qua từng ngày dưới mái trường THPT D.