Phúc trong họa, họa trong phúc

Hùng bước ra khỏi chánh điện, hắn vô thức giơ tay lên chắn trước mắt mình. Nắng xuyên qua kẽ hở ở lòng bàn tay, rọi thẳng vào mặt. Hắn bỏ tay xuống, ngước mắt nhìn lên bầu trời, bầu trời trong xanh, ánh nắng dịu nhẹ, tuyệt nhiên hắn không cảm thấy khó chịu, ngược lại, nó mang đến niềm hy vọng. 

Lách qua người hắn, Thanh đi về phía trước. Hùng định mở miệng hỏi “Thanh khấn gì mà lâu thế?” thì đột nhiên bước chân Thanh chậm lại.

Ở đầu hành lang lát gạch cũ, có một bóng người đang đi tới. Bước chân của người nọ hơi khập khiễng, như thể hai chân thuộc về hai người khác nhau mà đời ép phải chung một thân thể. Một bước, hai bước, ba bước… vai trùng xuống rồi lại đẩy lên. Ông mặc bộ đồ lam màu xanh nhạt đã bạc màu, một bên khuỷu tay còn sờn trắng, một bên ống quần xắn lên quá mắt cá, một bên buông thõng che kín mu bàn chân.

Hùng hít một hơi thật sâu, ánh mắt dán chặt vào hàng chân mày bên phải. Một vết sẹo dài chạy chéo qua chân mày, rạch đứt hàng lông mày làm hai. Da thịt quanh vết sẹo nhăn nhúm, nhợt nhạt hơn phần còn lại, như một sự trả thù vì không ai chăm sóc nó. Râu tóc ông xồm xoàm, rối bù, sợi bạc xen lẫn sợi đen rủ xuống che gần hết cằm. 

Hùng vô thức bước lên phía trước, chắn ngang nửa người Thanh. Thanh không tránh, nói trắng ra thì chẳng có gì phải sợ cả. Cậu ung dung đút hai tay vào túi quần, khóe môi hơi trề xuống, vẻ mặt có phần thờ ơ.

Người đàn ông dừng lại ngay trước mặt hai người, gần đến mức Hùng ngửi thấy mùi trầm hương và mùi mồ hôi cũ ám vào vải. Chẳng nói chẳng rằng, ông gương đôi mắt sâu hoắm lên mặt Thanh. Cậu cứ để mặc cho ông nhìn, mắt hướng vào khoảng không bên cạnh vai ông. Chỉ có ngón tay cậu, nằm khuất trong túi quần, khẽ co lại.

Rồi ánh mắt ấy chuyển sang Hùng, và dừng lại. Ba mươi giây, sáu mươi giây, thời gian cứ tích tắc trôi qua, mắt ông chuyển từ ấn đường, đôi mắt, sống mũi, đôi môi rồi trở ngược lại ấn đường. 

Hùng thấy sống lưng mình lạnh toát, hắn muốn quay đi nhưng cổ như bị một sợi dây vô hình giữ chặt. Ánh nhìn ấy không dữ dằn, cũng chẳng giống ánh mắt của kẻ điên. Nó giống như ánh mắt của người đang nhìn một thứ gì đó rất xa, xuyên qua hắn để thấy điều hắn đang chôn sâu hoặc chưa từng biết. 

"Phúc trong họa mà họa lại trong phúc. Chia lìa hôm nay ngày mai ắt gặp lại?” Ông ngừng một nhịp, mắt vẫn không rời Hùng, giọng hạ xuống gần như thì thầm: “Cẩn thận có họa sát thân.”

Nói rồi, ông chắp hai tay ra sau lưng, đi thẳng tới tách hai người sang hai bên. Sau đó, ông nghênh ngang rảo bước vào chánh điện. 

Tủm… tủm… tủm, từng câu từng chữ như những viên đá ném xuống cái giếng đầy nước. Người bên trên không cảm nhận được biến động nhưng bên dưới miệng giếng, dòng nước đã thay đổi, bên dưới mặt cát cũng có thêm vài viên sỏi. Hùng chết trân tại chỗ, tim hắn đập thình thịch, hai tai ù đi, bốn chữ họa sát thân cứ dội đi dội lại trong đầu như tiếng vọng trong hang núi. Hắn quay đầu nhìn theo nhưng chỉ nhận lại không gian không người. Rồi hắn quay sang Thanh với đôi mắt mở to cùng đôi môi mấp mé chẳng thốt lên lời.

Thanh thở dài một hơi, cậu giơ ngón trỏ lên gõ gõ vào thái dương, nói: "Mày đừng bận tâm, ổng có vấn đề về đầu óc đấy.” 

"Nói mấy câu chả hiểu gì nhưng ghê thật đấy.” Hùng vô thức xoa cánh tay đang nổi da gà, nói tiếp: “Sao ông ấy nhìn tôi lâu thế nhỉ?” 

“Chả biết nữa, nhưng mày đừng bận tâm.” Thanh bĩu môi, đáp.

Thanh vừa bước xuống bậc thang, vừa kể: "Từ ngày vợ bỏ theo người khác, ổng cứ lang thang rồi nói linh tinh. Chứ hồi trước ổng hiền lắm, cũng chí thú làm ăn, nhà cũng có của ăn của để. Đùng cái, vợ ổng ôm hết tiền của bỏ xứ theo trai. Ổng sốt  ba ngày liền, tới khi tỉnh dậy thì điên loạn luôn. Suốt ngày cứ đi đầu làng cuối xóm, gặp ai cũng phán này phán nọ. Xong hai ba năm nay mới được sư trụ trì dắt về chùa, nương nhờ cửa Phật.” 

"Khốn nạn thật.” Hùng thở dài, giọng hơi chùng nhẹ.

"Đời mà, ai biết được chữ ngờ.” Thanh nhún vai.

Thanh vỗ vai Hùng một cái bốp, giọng trở lại vẻ cộc lốc thường ngày: “Thôi đi, đứng đực ra đó làm gì. Ra cổng tìm cái gì ăn.” Nói rồi, cậu sải bước đi trước. 

Hùng đi theo phía sau, nhưng đến khúc quanh vẫn không nhịn được mà ngoái đầu nhìn thêm lần nữa. Hành lang vẫn vắng tanh, chỉ có cơn gió lùa qua, lay chiếc chuông gió dưới mái hiên, kêu lên vài tiếng leng keng.

Chia lìa hôm nay ư? Hùng bất giác siết nhẹ vạt áo, mắt dõi theo tấm lưng gầy đang đi trước mình, tấm lưng mà sáng nay hắn đã vô tình ôm lấy trước cổng chùa. Hắn chẳng hiểu vì sao hai chữ “chia lìa” lại khiến tim mình thắt lại như thế. Hắn chỉ là đứa về quê ngoại chơi hè, rồi sẽ có ngày phải về lại thành phố. Chuyện đó vốn là lẽ  hiển nhiên, vậy mà giờ nghĩ đến, hắn lại thấy lòng ngực hơi thắt lại.

“Ê, đi nhanh lên, tao đói rồi!” Thanh giục.

“Tôi đến ngay đây!” Hùng đáp, chạy vội mấy bước để đuổi kịp. Hắn cố cười thật tươi như mọi khi, nhưng nụ cười ấy lần đầu tiên mang theo một nỗi sợ mà chính hắn cũng chưa thể gọi tên. Hắn nín được chừng nửa phút, rồi cái miệng không chịu yên của hắn lại lên tiếng: "Lúc nãy Thanh cầu gì vậy?”

"Hỏi chi cha?” Thanh quay sang nhìn Hùng bằng cặp mắt phán xét, như thể muốn nói cái quái gì thế, mày nhiều chuyện quá.

"Hỏi thăm thử thôi?” Hùng chống chế, nhưng mắt hắn không rời khỏi gương mặt Thanh. Khi nhìn sâu vào đôi mắt người đối diện, nhất là phần mí hơi sưng đỏ, bọng mắt thâm đen, hắn dám cá Thanh đã khóc rất nhiều vào đêm hôm trước. Cái ý nghĩ đó làm ngực hắn nhói đau như bị kim châm. Hắn không biết chuyện gì đã làm Thanh buồn đến thế, chỉ biết mình muốn biết, muốn làm gì đó giúp cậu, dù bản thân chưa nghĩ ra nổi mình có thể làm được gì.

"Thì… gia đạo bình an thôi.” Thanh quay mặt sang chỗ khác, đáp.

"Xạo.” Hùng đáp bằng cái giọng chắc nịch.

"Chứ sao cha, nhà mày gần biển à, sao quản rộng thế.” Giọng cậu lộ rõ sự khó chịu.

“Tại tôi thấy Thanh buồn, nên muốn hỏi xem bản thân có giúp được gì cho Thanh không thôi ấy mà.” Nói rồi, hắn lấy tay xoa xoa sau gáy.

“Cầu bình an thôi.” Thanh chán chường lặp lại. Thật ra lúc nãy, giữa làn khói hương mịt mù, cậu đã quỳ rất lâu trước tượng Phật. Cậu đã cầu cho ba mẹ có thể hiểu mình, cầu cho họ cho phép cậu được theo đuổi những điều bản thân hằng mong ước. Dù chỉ một lần thôi, xin hãy cho cậu được sống thật với chính mình. Nhưng những lời ấy xa xỉ quá, cậu không dám nói thành tiếng. Nói ra rồi, cậu sợ chính mình sẽ không giữ nổi bộ mặt dửng dưng này nữa.

Cậu hất cằm sang phía Hùng, lảng sang chuyện khác bằng cái giọng nửa gắt nửa đùa: “Còn mày? Nãy mày cầu gì đấy?”

"Như Thanh thôi.” Hùng nói xong thì thấy Thanh cứ nhìn mình với ánh mắt xăm soi, nửa tin nửa ngờ. Bị nhìn như thế, tai hắn bắt đầu nóng lên. Lời nguyện thầm hắn gửi cho Đức Phật khi nãy đột nhiên phát ra rõ mồn một trong đầu ‘xin Ngài hãy bảo vệ cậu ấy’, khiến hắn luống cuống xua tay, cười hề hề che đậy: “Đùa thôi, đùa thôi! Không cầu gì hết. Tại tôi cũng chả biết mình muốn gì nữa.”

“Mày không có thứ mình muốn sao?” Thanh hỏi, giọng chậm lại: “Chậc, kiểu như sau này mày sẽ trở thành ai ấy?”

Một lúc lâu sau, hắn mới đáp: “Tôi cứ cảm giác con đường phía trước khá mờ mịt, chẳng có lối thoát.”

Thanh thoáng sửng sốt, cậu lặng nhìn Hùng - thằng con trai có thể cười toe toét, ngồi vắt vẻo trên yên xe khoe khoang từ sáng sớm, cái đứa mà chỉ cần nhìn thôi cũng biết là chưa từng phải lo nghĩ chuyện cơm áo. Cậu không ngờ bên dưới lớp vỏ vô lo vô nghĩ đó lại có một khoảng trống sâu hoắc và lạnh lẽo đến vậy.

"Lúc nhỏ thì nghe theo ba mẹ, mẹ nói đi học thì đi học. Sáng lên trường, chiều lại học các lớp kỹ năng, cưỡi ngựa, chơi golf, piano, tối đến lại có giáo viên tiếng Anh tới kèm tận nhà. Cứ như thế trải qua hơn 12 năm, mà học thì cứ học cho xong thôi, tôi cũng chẳng hứng thú, nên không tiếp thu mấy.” Hùng hít một hơi thật sâu, thở mạnh, rồi nói tiếp: “Biết sao giờ, tôi không bất kỳ sở thích đặc biệt nào hết. Ngày qua ngày cứ lặp lại như một cỗ máy, một con rô bốt chạy bằng cơm. Nhưng giờ con rô bốt đó cạn pin rồi, không còn đủ năng lượng để tiếp tục nữa.” Bất giác, hắn cười thành tiếng nhưng không có chút niềm vui nào trong đó.

Thanh đứng yên, đột nhiên, cậu nhớ tới chiếc xe máy láng bóng sáng nay, nhớ tới cái điệu bộ ra vẻ ta đây, rồi chợt thấy cái hình ảnh đó chói mắt một cách đáng thương. Cậu cứ nghĩ người ta sinh ra có tất cả thì hẳn phải hạnh phúc lắm, hóa ra ngay cả cái “tất cả” cũng có thể thành một chiếc lồng. Cậu nhìn xuống mũi dép, nhẹ giọng đáp: 

“Nếu vậy thì cuộc sống buồn chán và tẻ nhạt biết bao nhiêu.” Ngừng một lát, cậu hỏi tiếp: “Vậy ba mẹ mày muốn tiếp theo mày làm gì?”

“Sang nước ngoài học Quản Trị Kinh Doanh, sau đó về tiếp quản công ty. Tiếp theo chắc là cưới vợ, sinh con, nhìn con lớn lên rồi kết hôn, sau đó chết đi.” Hùng bấm cái đầu ngón tay để hình dung số lượng công việc mà hắn nghĩ ba mẹ muốn hắn làm trước khi nhắm mắt lìa đời.

Thanh muốn nói gì đó, một câu an ủi, một câu chọc ngoáy cho không khí bớt nặng nề, nhưng cậu không nói ra, cậu vốn không phải người giỏi nói những điều như thế. Hai đứa con trai mười bảy tuổi, một đứa phải gác lại mọi thứ để ra khơi, một đứa bị xếp sẵn con đường phải đi. Thanh bất giác nghĩ, giá như các bậc làm cha làm mẹ trên đời bớt thương con mình một chút thì có lẽ mọi đứa con sẽ được tự do.

Hùng quay sang, thấy Thanh đang nhìn mình bằng một ánh mắt ngập ngừng. Hắn thấy hơi ngượng, nên vội vàng vỗ hai tay vào nhau, cố nặng ra cái giọng tươi tỉnh: “Không nói nữa, chuyện gì đến cứ đến đi. Dù sao thì chẳng có sóng gió nào quật ngã được chúng ta.”

Thanh gật đầu một cái xem như đồng tình. Kể từ khoảnh khắc đó, không ai nói thêm lời nào, họ tiếp tục đi dạo trong khuôn viên chùa. Hùng nhìn bóng mình và bóng Thanh đổ dài trên nền gạch, rồi chợt nghĩ về hai chữ ‘chia lìa’ mà người nọ vừa nói. Còn Thanh nhìn về phía tiếng mõ, nghĩ về chiếc ghe sắp mua, về những bức tranh chất trong căn phòng nhỏ. Dù đi bên nhau trên cùng một con đường, nhưng mỗi người đều mang trong mình một nỗi niềm riêng, và không ai biết người kia đang nghĩ gì.

*

* *

Ông Phú đang cúi người bên lu nước phía sau hè, hai ống quần xắn cao quá gối, lộ ra hai cái cẳng chân rám nắng. Cát biển bám từ mắt cá lên tận bắp chân, khô cứng thành từng mảng trắng xám. Ông múc từng gáo nước đổ xuống, dòng nước mát lạnh cuốn cát trôi đi, loang thành những vệt sẫm trên nền xi măng. Chiếc áo ba lỗ của ông ướt đẫm mồ hôi, in hằn lớp muối trắng ở cổ và hai bên vai.

“Mày về rồi đó à?” Giọng nói của ông khàn đặc.

“Dạ.”

Tao đã mua được ghe rồi, mai mày phụ tao sơn sửa lại. Xong xuôi thì má mày chuẩn bị đồ cúng kiếng, rồi mày theo tao ra khơi.” Ông vục gáo xuống lu, hất nước lên mặt, ngửa cổ ra sau thở phào một hơi. Nước chảy dọc theo những nếp nhăn sâu hoắm nơi đuôi mắt ông.

Thanh sững người, tay vẫn còn nắm ghi-đông xe đạp. Mới tối qua thôi, con số bốn trăm triệu còn lơ lửng trên đầu như một tảng đá chưa biết rơi về đâu. Vậy mà chưa đầy hai mươi bốn tiếng, mọi thứ đã xong xuôi, nhanh đến mức cậu chưa kịp tập cho mình cái cảm giác chấp nhận. 

Lòng cậu chùng xuống, rồi ngay lập tức, cậu tự trách chính mình. Đáng lẽ cậu phải vui mới đúng. Ở cái làng chài này, nhà có ghe là điều mà cả xóm mơ ước. Vậy mà cậu đứng đây, trong lòng chẳng có lấy một niềm vui, khốn nạn thật.

Thấy thằng con đứng im, chẳng nói thêm tiếng nào, bà Duyên đưa mắt nhìn chồng rồi cười chữa ngượng: “Thế thì tốt quá còn gì bằng! Vậy là không còn cảnh ăn bữa nay lo bữa mai nữa rồi.”

Bà đặt cây kim xuống, hai tay vỗ nhẹ lên tấm lưới đang vá dở, ríu rít như đứa trẻ được chia kẹo: “Nghĩ tới cái cảnh ghe chở đầy cá trở về là tôi nôn nao quá, ba nó ơi. Trời ơi, lúc đó he, sọt nào sọt nấy đầy ú ụ, chà bá lửa luôn. Bán được cả bộn tiền, quá xá là đã!”

Thấy Thanh chẳng nói năng gì thêm, Bà Lan chữa ngượng bằng nụ cười tít mắt: "thế thì tốt quá còn gì bằng. Vậy là không cần ăn bữa nay lo bữa mai nữa rồi.”

"Ngày tháng sau này chắc chắn sẽ tốt hơn.” Ông Phú bồi thêm.

"Con xin phép về phòng trước.” Thanh cúi thấp đầu.

Sau khi dựng chiếc xe đạp vào vách, cậu đi thẳng vào phòng mình. Cậu tựa lưng vào cánh cửa, chầm chậm trượt xuống, ngồi bệt trên nền xi măng lạnh ngắt. Cậu chẳng thể diễn tả cảm xúc của mình lúc này, không phải buồn, không phải giận, mà là một cảm giác trống rỗng.

Qua lớp cửa gỗ mỏng manh, tiếng thì thầm của ba mẹ vẫn rõ mồm một.

“Tôi thấy thằng Thanh nó cứ buồn buồn.” Giọng bà Duyên hạ thấp, mất hẳn vẻ hớn hở lúc nãy.

“Bà cứ kệ nó đi, dăm ba bữa nữa nó lại vui thôi. Có tiền rồi, ai còn quan tâm tới mấy cái sở thích vớ vẩn đó nữa.”

“Nhưng sao lòng tôi cứ thấy lo lo.”

“Nó còn làm gì được nữa, bỏ nhà đi bụi à? Bà khéo lo mấy chuyện chẳng đâu vào đâu.” Ông Phú tặc lưỡi, gắt gỏng.

Thanh đứng dậy, lê từng bước chân tới bàn học, kéo chiếc ghế gỗ ra rồi ngồi xuống. Cậu đặt hai tay lên mặt bàn, lặng lẽ nhìn ra ô cửa sổ nhỏ. Bên ngoài, mấy luống cải xanh đang khẽ lay động trong gió, đàn gà con chíp chíp chạy lăng xăng quanh mẹ chúng, vài chiếc lông tơ rơi rụng xuống mặt đất.

Bầu trời từ xanh chuyển sang vàng, từ vàng sang hồng thẫm, rồi từ hồng thẫm sang tím than. Tiếng gà vào chuồng, tiếng mẹ gọi ai đó từ xa, tiếng chén đũa lạch cạch dưới bếp, mùi cá kho thoang thoảng. Đã nhiều tiếng trôi qua, nhưng Thanh vẫn không hề nhúc nhích, như thể chỉ cần cử động là mọi thứ trong cậu sẽ vỡ tan tành.

Bất giác, cậu vươn tay xé bức tranh đang dán trên tường, sau đó đặt nó xuống mặt bàn. Trong tranh, cậu vẽ một phòng triển lãm nhỏ, có vài người đang đứng xem tranh, vài người trò chuyện và vài người đang di chuyển, và chính giữa là cậu - chủ nhân của buổi triển lãm. Cậu đã vẽ bức tranh này vào mùa đông năm ngoái, khi vô tình xem được một buổi triển lãm tranh trên chiếc tivi cũ của nhà hàng xóm, màn hình chập chờn nhiễu hạt, nhưng những bức tranh trong đó thì sáng rực. Cậu vẫn nhớ hôm ấy trời rất lạnh, nhưng cậu vẫn đứng trước cửa sổ nhà người ta cả buổi rồi tưởng tượng cảnh mình là nhân vật chính. Từ đêm ấy, cậu nung nấu ý định trở thành họa sĩ.

Ngón tay cậu lướt nhẹ qua khuôn mặt nhỏ xíu của chính mình trong tranh, rồi luyến tiếc buông tay. Cậu cuộn tranh lại, nhẹ nhàng đặt vào ngăn kéo bàn học rồi cậu đẩy ngăn kéo vào. Nhìn bức tranh một lúc rồi cậu cho nó vào ngăn kéo. Nếu đã không thể thực hiện, chi bằng cất đi, sống nốt quãng đời phía trước. 

Cậu cũng muốn mạnh mẽ theo đuổi giấc mơ, làm mình làm mẩy, khóc bù lu bù loa, dọa sống dọa chết để ba mẹ phải nghe theo. Nhưng làm sao cậu có thể nỡ làm vậy khi nhìn thấy căn nhà xập xệ hiện tại, cái áo cũ đã bám đầy muối trắng của ba, bàn tay chai sần của mẹ. Mỗi lần nghĩ đến việc cãi lời, những hình ảnh ấy lại hiện lên, đè lên ngực cậu như một tảng đá, chặn hết mọi lời cậu định nói. Nếu trách, có lẽ cậu chỉ biết trách ông trời, hoặc trách chính cậu, vì đã dám mơ quá xa so với tấm chiếu mình nằm.